Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 236/20 od 18.11.2020. godine, stavom prvim izreke, odbijena je kao neosnovana žalba tužioca i potvrđena prvostepena presuda. Stavom drugim izreke, odbijen je kao neosnovan zahtev tužioca za naknadu troškova postupka po žalbi.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Odlučujući o reviziji tužioca na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/11,49/13, 73/13-US, 55/14, 87/18 i 18/20) - u daljem tekstu ZPP, koji se primenjuje na osnovu člana 506. stav 2. ZPP, Vrhovni kasacioni sud je utvrdio da je revizija tužioca osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2) ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju u prvostepenom postupku, tužilac je po ugovoru o radu obavljao poslove ... u Opštinskom sudu u Žagubici. Nakon izvršenog privremenog raspoređivanja državnih službenika - nameštenika komisija Visokog saveta sudstva je utvrdila da je tužilac ostao privremeno neraspoređen u Opštinskom sudu u Žagubici. Odlukom Visokog saveta sudstva od 23.12.2009. godine određeno je da Osnovni sud u Požarevcu preuzima privremeno neraspoređene državne službenike i nameštenike iz Opštinskog suda u Velikom Gradištu, Opštinskog suda u Žagubici, Opštinskog suda u Žabarima, Opštinskog suda u Kučevu, Opštinskog suda u Petrovcu i Opštinskog suda u Požarevcu. Rešenjem V Su ../2010 od 20.01.2010. godine tužilac je privremeno neraspoređen i preuzet je u Osnovni sud u Požarevcu do donošenja Pravilnika o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u tom sudu. Dana 31.05.2010. godine donet je Pravilnik o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u Osnovnom sudu u Požarevcu broj I Su 91/2010, na koji je Ministarstvo pravde dalo saglasnost dana 18.06.2010. godine i koji je stupio na snagu. Kako je broj državnih službenika i nameštenika smanjen, tužilac je ostao neraspoređen rešenjem VF predsednika Osnovnog suda u Požarevcu V Su ../2010 od 15.07.2010. godine. Rešenjem VF predsednika Osnovnog suda u Požarevcu V Su 33 ../2010 od 16.09.2010. godine tužiocu je otkazan ugovor o radu u Osnovnom sudu u Požarevcu zbog toga što je neraspoređen dva meseca a ne postoji mogućnost da bude premešten u drugi državni organ, uz konstataciju da mu je isplaćena otpremnina u iznosu od 73.395,00 dinara. Prema izjašnjenju predsednika Osnovnog suda u Požarevcu od 11.10.2016. godine, pre donetog privremenog Pravilnika o sistematizaciji radnih mesta bilo je ukupno jedanaest izvršilaca ..., a ovim Pravilnikom broj mesta ... je smanjen za tri izvršioca. Tužilac je imao status privremeno neraspoređenog nameštenika i ostao je neraspoređen s obzirom da je prednost prilikom raspoređivanja data privremeno neraspoređenim državnim službenicima.

Na osnovu ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su odbili tužbeni zahtev tužioca, nalazeći da je diskreciono pravo starešine organa da odlučuje o tome ko će biti neraspoređen, a samim tim i kome će biti otkazan ugovor o radu, na osnovu člana 3. st. 1. i 2. Zakona o državnim službenicima. Osim toga, iz izjašnjenja predsednika Osnovnog suda u Požarevcu od 11.10.2016. godine proizlazi da je nakon donetog privremenog Pravilnika o sistematizaciji radnih mesta u svim sudovima broj mesta ... smanjen za tri i da je prilikom raspoređivanja prednost data privremeno neraspoređenim državnim službenicima u odnosu na nameštenike.

Vrhovni kasacioni sud je ocenio da se osnovano navodima revizije osporavaju zaključci nižestenih sudova na osnovu kojih je odbijen tužbeni zahtev tužioca.

Odredbom člana 134. stav 2. Zakona o državnim službenicima („Sl.glasnik RS“, broj 79/05 ... 104/09) bilo je propisano da ako novim Pravilnikom neka radna mesta budu ukinuta ili broj državnih službenika bude smanjen, na prekobrojne državne službenike primenjuju se odredbe ovog zakona koje važe za slučaj izmene Pravilnika ( član 133. ovog zakona). Prema odredbi člana 133. stav 2. istog zakona, ako odgovarajuće radno mesto ne postoji, prekobrojni državni službenik može, uz svoju saglasnost, biti premešten na niže radno mesto koje odgovara njegovog stručnoj spremi, a ako ni takvo radno mesto ne postoji, postaje neraspoređen, s tim da prema članu 131. stav 1. tačka 3) istog zakona, državnom službeniku prestaje radni odnos po sili zakona ako je neraspoređen, a ne bude premešten na drugo radno mesto – narednog dana od proteka dva meseca od kada je postao neraspoređen.

Odredbom člana 172. stav stav 1. istog zakona bilo je propisano da se odredbe ovog zakona o premeštaju i raspoređivanju državnih službenika shodno primenjuju na nameštenike; rešenje o premeštaju odnosno raspoređivanju nameštenika zamenjuje po sili zakona odgovarajuće odredbe ugovora o radu (stav 2.); namešteniku se otkazuje ugovor o radu uvek kad usled promene unutrašnjeg uređenja državnog organa ili uređenja sistema državnih organa više ne postoji nijedno radno mesto na koje može biti premešten odnosno raspoređen ( stav 4.).

Imajući u vidu napred navedeno, Vrhovni kasacioni sud nalazi da je za ocenu o mogućnosti raspoređivanja merodavan sistematizovani broj i struktura radnih mesta nameštenika po donetom Pravilniku i raspoloživi broj i struktura zaposlenih nameštenika, bilo da su preuzeti iz ranijih sudova ili iz matičnog suda, a ne samo iz bivšeg Opštinskog suda u Žabarima. Tužena nije dostavila podatke o ukupnom broju zaposlenih državnih službenika i ukupnom broju i strukturi zaposlenih nameštenika, privremeno raspoređenih i neraspoređenih u vreme kada je na snagu stupio Pravilnik o sistematizaciji radnih mesta u Osnovnom sudu u Požarevcu, odnosno u vreme odlučivanja o raspoređivanju, kao i odlučivanja o prestanku radnog odnosa tužiocu. Stoga, tužena u konkretnom slučaju nije dokazala bitne činjenice na kojima temelji svoju tvrdnju da nije postojalo radno mesto na koje je tužilac mogao biti raspoređen.

Sa iznetih razloga, Vrhovni kasacioni sud je našao da osnovano tužilac osporava zakonitost rešenja donetih nakon stupanja na snagu Pravilnika o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u Osnovnom sudu u Požarevcu, pa je preinačio presude nižestepenih sudova, tako što je usvojio zahtev da se doneta rešenja ponište kao nezakonita. Kako je posledica poništaja rešenja o otkazu ugovora o radu reintegracija zaposlenog, na osnovu člana 191. stav 1. Zakona o radu je odlučeno da se tužena obaveže da tužioca vrati na rad.

Iz navedenih razloga, Vrhovni kasacioni sud je odlučio kao u stavu prvom izreke, na osnovu člana 416. stav 1. ZPP.

Tužilac je uspeo u postupku po reviziji pa mu, na osnovu odredbe člana 165. stav 2. u vezi člana 163. stav 2, člana 153. stav 1. i člana 154. ZPP, pripadaju troškovi celog postupka. Iznos naknade troškova tužiocu Vrhovni kasacioni sud je odmerio prema njegovom opredeljenom zahtevu i to: na ime angažovanja punomoćnika advokata za sastav jednog obrazloženog podneska 16.500,00 dinara, za sastav tri žalbe po 33.000,00 dinara, za sastav jedne žalbe 12.000,00 dinara, za četiri održana ročišta po 18.000,00 dinara i za pristup na tri neodržana ročišta po 9.750,00 dinara prema važećoj Advokatskoj tarifi („Službeni glasnik RS“, br. 37/21 od 14.04.2021. godine), dok tužiocu nije dosuđena naknada troškova na ime sudske takse, jer zahtev za naknadu tih troškova nije opredeljen u skladu sa članom 163. stav 2. ZPP.

Predsednik veća – sudija

Katarina Manojlović Andrić,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić