Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužena je izjavila blagovremenu reviziju zbog pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog prava i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu, primenom odredbe člana 408., u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku (''Službeni glasnik RS'', br. 72/11... 18/2020) i odredbe člana 92. Zakona o uređenju sudova (''Službeni glasnik RS'', br. 10/23), pa je utvrdio da revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, rešenjem Osnovnog suda u Vranju Ii 663/18 od 06.03.2018. godine, na osnovu izvršne isprave – obračuna zarade za mesec januar 2018. godine, a radi naplate novčanog potraživanja izvršnog poverioca AA iz ... (tužilja) u iznosu od 29.656,46 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 28.02.2018. godine pa do isplate, kao i troškova izvršenja u iznosu od 7.029,00 dinara, određeno je izvršenje na računu izvršnog dužnika, Zdravstveni centar Vranje, pa je naloženo Narodnoj banci Srbije – Odseku za prinudnu naplatu, da sa računa dužnika prenese navedene novčane iznose na račun izvršnog poverioca. Javni izvršitelj Aleksandar Nikolić je doneo Zaključak Ii 422/2018 od 07.03.2018. godine, kojim je odredio sprovođenje izvršenja prenosom sredstava sa računa izvršnog dužnika – Zdravstvenog centra Vranje na račun Javnog izvršitelja. Zdravstveni centar Vranje je, kao izvršni dužnik, u prinudnoj naplati u blokadi, počev od 14.04.2016. godine koja traje 1797 dana, a ukupan iznos blokade je 364.931.337,39 dinara. U postupku izvršenja nisu preduzimane druge radnje, niti je doneto rešenje o obustavi izvršnog postupka. Osnivač Zdravstvenog centra Vranje je Republika Srbija, a taj Zdravstveni centar se pretežno finansira iz ustupljenih javnih prihoda.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je tužbeni zahtev tužilje odbio, jer je zaključio da u ovom slučaju nema mesta primeni odredbe člana 14. stav 3. Zakona o stečaju i obavezi tužene države, kao osnivača Zdravstvenog centra Vranje, na isplatu tužiljinog novčanog potraživanja. Po stanovištu prvostepenog suda do ispunjenosti uslova za solidarnu odgovornost osnivača došlo bi tek onda kada zaposleni, u izvršnom postupku, ne bi mogao da naplati svoje potraživanje, odnosno ukoliko nastupi jedan od razloga propisanih odredbom člana 129. stav 1. tačke 4. i 6. Zakona o izvršenju i obezbeđenju, usled kojih se obustavlja izvršni postupak. Kako je u konkretnom slučaju izvršni postupak protiv izvršnog dužnika, Zdravstvenog centra Vranje, još uvek u toku, po mišljenju prvostepenog suda, ne proizlazi da ne postoji mogućnost naplate njenog novčanog potraživanja u izvršnom postupku, zbog čega nema uslova za solidarnu odgovornost tužene.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu, tako što je tuženu obavezao da tužilji isplati predmetno potraživanje, primenom odredbe člana 11.i 14.stav 1. Zakona o stečaju (''Službeni glasnik RS'', br. 104/2009 ...95/2018), nalazeći da solidarna odgovornost tužene za obaveze Zdravstvenog centra u Vranju, čiji je osnivač, postoji na osnovu te odredbe Zakona, u slučaju, kada su ispunjeni materijalno-pravni uslovi za otvaranje stečajnog postupka, što je i trajnija nesposobnost dužnika za plaćanje, a što je ovde slučaj.

Po oceni Vrhovnog suda, drugostepeni sud je pravilno primenio materijalno pravo.

Odredbom člana 11. stav 1. Zakona o stečaju, propisano je da se stečajni postupak otvara kada se utvrdi postojanje najmanje jednog stečajnog razloga. Stečajni razlozi su propisani stavom drugim te odredbe Zakona, tako što je pod tačkom 1. propisana trajnija nesposobnost plaćanja. Na osnovu odredbe člana 14. stav 1. Zakona o stečaju, stečajni postupak ne sprovodi se prema Republici Srbiji, autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave, fondovima i fondacijama obaveznog penzijskog, invalidskog, socijalnog i zdravstvenog osiguranja, pravnim licima čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina ili jedinica lokalne samouprave, a koje se isključivo ili pretežno finansiraju kroz ustupljene javne prihode ili iz republičkog budžeta, odnosno budžeta autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave, Narodnoj banci Srbije, Centralnom registru, Depou i kliringu hartija od vrednosti, javnim agencijama. Za obaveze pravnog lica nad kojim se, u skladu sa stavom 1. ovog člana Zakona, ne sprovodi stečajni postupak, solidarno odgovaraju njegovi osnivači, odnosno vlasnici, kao i članovi i akcionari (stav 3.).

Solidarnost dužnika propisana je odredbom člana 414. Zakona o obligacionim odnosima, tako što svaki dužnik solidarne obaveze odgovara poveriocu za celu obavezu i poverilac može zahtevati njeno ispunjenje od koga hoće, sve dok ne bude potpuno ispunjena, ali kad jedan dužnik ispuni obavezu, ona prestaje i svi se dužnici oslobađaju (stav 1.).

U konkretnom slučaju, tužilja je poverilac potraživanja koje ima prema dužniku, Zdravstvenom centru Vranje, čiji račun je u blokadi neprekidno, ukupno 1797 dana i koji se pretežno finansira iz sredstava Republičkog fonda. Solidarna odgovornost osnivača za obaveze pravnog lica čiji je osnivač postoji na osnovu odredbe člana 14. stav 3. Zakona o stečaju, u slučaju postojanja materijalno-pravnih uslova za otvaranje stečajnog postupka, što je, između ostalog, i trajna nesposobnost dužnika za plaćanje. Okolnost da je račun pravnog lica koji je dužnik prema tužilji, a nad kojim pravnim licem se ne sprovodi stečajni postupak po odredbi člana 14. stav 1. Zakona o stečaju, u blokadi duži vremenski period (1797 dana), kako je utvrđeno u prvostepenom postupku, ukazuje da je ispunjen stečajni razlog iz odredbe člana 11. stav 2. tačka 1. Zakona o stečaju, u odnosu na pravno lice, kada bi nad tim pravnim licem mogao da se sprovodi stečajni postupak. Pošto to nije moguće, na osnovu odredbe člana 14. stav 1. Zakona o stečaju, je ustanovljena solidarna odgovornost tuženog za obaveze pravnog lica, izvršnog dužnika. Odgovornost tužene nije uslovljena obustavljanjem izvršnog postupka na način propisan Zakonom o izvršenju i obezbeđenju, pa tužena s tim u vezi, neosnovano u reviziji ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava.

Pravilna je i odluka o troškovima parničnog postupka jer je doneta pravilnom primenom odredbe člana 153. stav 1., 154. i 165. stav 2. Zakona o parničnom postupku.

Na osnovu odredbe člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Gordana Komnenić,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić