U IME NARODA

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Dobrile Strajina, predsednika veća, Dragane Mirosavljević, Nadežde Vidić, Gordane Komnenić i dr Ilije Zindovića, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Mirjana Ćirković Midić, advokat iz ..., protiv tužene Republika Srbija – Ministarstvo unutrašnjih poslova, Odred žandarmerije u Kraljevu, koju zastupa Državno pravobranilaštvo, Odeljenje u Kraljevu, radi uplate doprinosa, odlučujući o reviziji tužene izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 228/25 od 26.03.2025. godine, u sednici održanoj 20.11.2025. godine, doneo je

P R E S U D U

PRIHVATA SE odlučivanje o reviziji tužene izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 228/25 od 26.03.2025. godine, kao izuzetno dozvoljenoj.

PREINAČUJU SE presuda Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 228/25 od 26.03.2025. godine i presuda Osnovnog suda u Kraljevu P1 547/23 od 31.05.2024. godine, tako što se ODBIJA, kao neosnovan tužbeni zahtev kojim je tužilac tražio da se obaveže tužena da u korist tužioca, uplati doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje Fondu PIO, a na osnovu dodataka na platu za vreme rada i boravka na terenu za period od jula 2015. godine do januara 2018. godine na ukupan iznos od 401.903,82 dinara, a na mesečne osnovice u iznosima bliže određene u stavu prvom izreke prvostepene presude, a koje su tužiocu dosuđene po osnovu presude Osnovnog suda u Kraljevu P1 57/22 od 24.02.2022. godine i presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 1606/22 od 21.07.2022. godine, te da o izvršenoj uplati dostavi dokaz tužiocu, kao i da se obaveže tužena da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka sa zakonskom zateznom kamatom od dana izvršnosti do isplate.

OBAVEZUJE SE tužilac da tuženoj naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 57.000,00 dinara, u roku od 15 dana od dana prijema otpravka ove presude.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Kraljevu P1 547/23 od 31.05.2024. godine, stavom prvim izreke, obavezana je tužena da u korist tužioca uplati doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje Fondu PIO, a na osnovu dodataka na platu za vreme rada i boravka na terenu za period od jula 2015. godine do januara 2018. godine na ukupan iznos od 401.903,82 dinara, a na mesečne osnovice u iznosima kao u sadržini tog stava, a koje su tužiocu dosuđene po osnovu presude Osnovnog suda u Kraljevu P1 57/22 od 24.02.2022. godine i presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 1606/22 od 21.07.2022. godine, te da o izvršenoj upati dostavi dokaz tužiocu. Stavom drugim izreke, obavezana je tužena da tužiocu plati troškove parničnog postupka u iznosu od 65.750,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od dana izvršnosti do isplate.

Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 601/24 od 09.05.2024. godine, stavom prvim izreke, odbijena je, kao neosnovana, žalba tužene i potvrđena prvostepena presuda. Stavom drugim izreke, odbijen je, kao neosnovan, zahtev tužene za naknadu troškova žalbenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužena je blagovremeno izjavila reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava sa predlogom da se o reviziji odlučuje kao o izuzetno dozvoljenoj na osnovu člana 404. Zakona o parničnom postupku.

Odlučujući o dozvoljenosti revizije u smislu člana 404. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ broj 72/11 ... 18/20), u vezi člana 92. Zakona o uređenju sudova („Službeni glasnik RS“ broj 23/10), Vrhovni sud je ocenio da su ispunjeni uslovi za odlučivanje o posebnoj reviziji tužene radi ujednačavanja sudske prakse, pa je na osnovu člana 404. stav 2. tog zakona odlučeno kao u stavu prvom izreke.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku i utvrdio da je revizija tužene osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 1606/22 od 21.07.2022. godine, kojom je preinačena presuda Osnovnog suda u Kraljaevu P1 57/22 od 24.02.2022. godine, obavezana je tužena da isplati tužiocu na ime terenskog dodatka za period od jula 2015. godine do januara 2018. godine pojedinačne iznose za zakonskom zateznom kamatom u visini i na način bliže određen izrekom ove presude. Tužena je tužiocu isplatila iznose dosuđene navedenom prvostepenom presudom, ali na isplaćene iznose za tužioca nije uplatila doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja nižestepeni sudovi su primenom odredaba člana 2, člana 13. i člana 51. Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje („Službeni glasnik“ RS broj 84/2004...) i člana 39. Posebnog kolektivnog ugovora za državne organe („Službeni glasnik RS“ broj 25/15) usvojili tužbeni zahtev tužioca. Kako se dodatak za rad na terenu, svrstava u dodatke na platu, a dosuđeni iznosi na ime terenskog dodatka predstavljaju prihod tužioca, a ne stvarne troškove koji bi se pravdali računima i na koje se ne uplaćuju doprinosi, tužilac ima pravo na uplatu doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje na pravnosnažnom presudom dosuđene iznose na ime terenskog dodatka, koji predstavljaju osnovicu za uplatu navedenih doprinosa.

Po oceni Vrhovnog suda stanovište nižestepenih sudova zasnovano je na pogrešnoj primeni materijalnog prava.

U ovoj parnici, tužilac zaposlen kod tužene, traži uplatu doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje nadležnom RF PIO na iznose koji su mu dosuđeni presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 1606/22 od 21.07.2022. godine, kojom je preinačena presuda Osnovnog suda u Kraljevu P1 57/22 od 24.02.2022. godine, a po osnovu terenskog dodatka za period od jula 2015. godine do januara 2018. godine.

Prava, obaveze i odgovornosti zaposlenih kod tužene, u periodu potraživanja, regulisana su Zakonom o policiji („Službeni glasnik RS“ broj 101/05...64/15), koji je bio u primeni do 05.02.2016. godine, a nakon toga Zakonom o policiji („Službeni glasnik“ broj 6/16), koji je u primeni od 06.02.2016. godine. Oba zakona predvidela su pravo na naknadu troškova zaposlenih, tj. policijskih službenika između ostalih i rada i boravka na terenu - član 147b stav 1. tačka 4. Zakona o policiji („Službeni glasnik RS“ broj 101/05...92/11), odnosno za smeštaj i ishranu dok radi i boravi na terenu – član 188. stav 1. tačka 3. Zakona o policiji („Službeni glasnik“ broj 6/16). Takođe, prema Posebnom kolektivnom ugovoru za policijske službenike („Službeni glasnik RS“ broj 18/11,46/14), članu 33. stav 1. tačka 5. zaposleni između ostalih ima pravo na naknadu troškova rada i boravka na terenu. Poseban kolektivni ugovor za policijske službenike („Službeni glasnik RS“ broj 22/15, 70/15), koji je bio u primeni od 08.03.2015. godine, nije uredio pitanje naknade troškova, ali je u članu 47. predvideo primenu odredaba Zakona o policiji, propisa kojima se uređuju radni odnosi u državnim organima i kojima se reguliše oblast rada, za sve iz oblasti prava i obaveza iz rada i po osnovu rada policijskih službenika što nije regulisano ovim posebnim kolektivnim ugovorom, kao i primenu odredba Posebnog kolektivnog ugovora za državne organe ("Službeni glasnik RS", broj 25/15), kada je za policijske službenike to povoljnije. S tim u vezi, Poseban kolektivni ugovor za državne organe („Službeni glasnik RS“ broj 25/15, 50/15), u članu 39, predviđa pravo zaposlenog na naknadu troškova rada i boravka na terenu (terenski dodatak). Uslovi pod kojima državni službenici i nameštenici ostvaruju pravo na naknadu troškova koji nastaju u vezi sa njihovim radom u državnom organu, način naknade i visina naknade troškova uređeni su Uredbom o naknadi troškova i otpremnini državnih službenika i nameštenika („Službeni glasnik RS“ broj 98/07...84/15), koja propisuje da se državnom službeniku i namešteniku, između ostalog nadoknađuju troškovi rada i boravka na terenu (član 2. stav 1. tačka 5.).

Odredbom člana 44. stav 1. i 2. Uredbe propisano je da državnom službeniku i namešteniku isplaćuje se naknada troškova rada i boravka na terenu (terenski dodatak) koja iznosi 3% prosečne mesečne zarade zaposlenog u Republici Srbiji, prema poslednjem konačnom objavljenom podatku republičkog organa nadležnog za poslove statistike na dan isplate. Ako za rad i boravak na terenu nisu obezbeđeni besplatni smeštaj i ishrana, terenski dodatak uvećava se za troškove smeštaja i ishrane: za troškove smeštaja - najviše do iznosa naknade za troškove smeštaja na službenom putovanju u zemlji (član 8. ove uredbe), a za troškove ishrane - najviše za dnevnicu za službeno putovanje u zemlji (član 9. ove uredbe).

Naime, navedenim odredbama naknada za rad i boravak na terenu svrstana je u troškove koji se nadoknađuju zaposlenima tj. policijskim službenicima i ne predstavlja dodatak na platu, odnosno uvećanu platu (njega čine dodatak, odnosno uvećanje za rad noću, za rad na dan praznika koji je neradni dan, rad u smeni, prekovremeni rad, pripravnost, zamenu rukovodioca, za dodatno opterećenje na radu). Plata zaposlenih tužene, odnosno policijskih službenika prema odredbama člana 146. Zakona o policiji („Službeni glasnik RS“ broj 101/05...64/15), i prema odredbama člana 184. Zakona o policiji („Službeni glasnik RS“ broj 6/16) sastoji se od osnovne plate, dodataka na platu i poreza i doprinosa iz plate, odnosno iz osnovne plate i uvećene plate, dakle ne i iz troškova koji se nadoknađuju zaposlenom. To znači da ni troškovi rada i boravka na terenu, nisu sastavni deo plate, pa ne čine ni osnovicu doprinosa u smislu člana 13. Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje („Službeni glasnik RS“ broj 84/04...7/17), prema kome je osnovica doprinosa zarada, odnosno plata i naknada zarade, odnosno plate u skladu sa zakonom koji uređuje radne odnose, opštim aktom i ugovorom o radu, odnosno rešenjem nadležnog organa. Kod izloženog, suprotno nalaženju nižestepenih sudova, neosnovano je potraživanje tužioca za uplatu doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje na iznose terenskog dodatka koji su mu dosuđeni pravnosnažnom presudom.

Na osnovu člana 416. stav 1. Zakona o parničnom postupku, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu drugom izreke.

Tužena je uspela u postupku po reviziji pa joj na osnovu članova 153. stav 1, 154. i 163. stav 2. u vezi člana 165. stav 2. Zakona o parničnom postupku pripadaju troškovi postupka prema ostvarenom uspehu u sporu. Visina je odmerena na ime traženih troškova za sastav žalbe u iznosu od 30.000,00 dinara i revizije u iznosu od 27.000,00 dinara prema Advokatskoj tarifi važećoj u vreme preduzimanja parničnih radnji.

Imajući u vidu napred izneto, Vrhovni sud je na osnovu člana 165. stav 2. Zakona o parničnom postupku odlučio kao u stavu trećem izreke.

Predsednik veća – sudija

Dobrila Strajina, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković