.jpg "Sudska praksa")
Republika Srbija
VRHOVNI SUD
Rev2 3369/2023
24.09.2025. godina
Beograd
U IME NARODA
Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Branke Dražić, predsednika veća, Marine Milanović i Vesne Mastilović, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Nemanja Tešović, advokat iz ..., protiv tuženog Javnog gradskog saobraćajnog preduzeća Novi Sad, čiji je punomoćnik Snežana Knežević Bojović, advokat iz ..., radi utvrđenja i poništaja rešenja o otkazu ugovora o radu, odlučujući o reviziji tuženog izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 1303/23 od 15.05.2023. godine, u sednici održanoj 24.09.2025. godine, doneo je
P R E S U D U
PREINAČUJU SE presuda Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 1303/23 od 15.05.2023. godine i presuda Osnovnog suda u Novom Sadu P1 145/2022 od 15.03.2023. godine, u stavovima prvom, drugom, trećem, četvrtom i šestom izreke, tako što se ODBIJA kao neosnovan tužbeni zahtev kojim je traženo da sud poništi rešenje o prestanku radnog odnosa broj .. od 27.12.2021. godine kao nezakonito, da obaveže tuženog da tužioca vrati na rad i da mu prizna sva prava na radu i po osnovu radnog odnosa, da utvrdi da je tužiocu radni odnos prerastao u radni odnos na neodređeno vreme počev od 28.12.2021. godine i da obaveže tuženog da tužiocu prizna to pravo, kao i zahtev za naknadu parničnih troškova u iznosu od 52.500,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od dana izvršnosti presude do isplate.
OBAVEZUJE SE tužilac da tuženom naknadi troškove celog postupka u iznosu od 120.000,00 dinara u roku od osam dana od dana prijema prepisa presude.
O b r a z l o ž e nj e
Presudom Osnovnog suda u Novom Sadu P1 145/2022 od 15.03.2023. godine, stavom prvim izreke, delimično je usvojen tužbeni zahtev. Stavom drugim izreke, poništeno je rešenje o prestanku radnog odnosa broj .. od 27.12.2021. godine kao nezakonito. Stavom trećim izreke, obavezan je tuženi da tužioca vrati na rad i da mu prizna sva prava na radu i po osnovu radnog odnosa. Stavom četvrtim izreke, utvrđeno je da je tužiocu radni odnos prerastao u radni odnos na neodređeno vreme počev od 28.12.2021. godine pa nadalje i obavezan tuženi da tužiocu prizna to pravo. Stavom petim izreke, odbačena je tužba u delu zahteva kojim je tužilac tražio da će u suprotnom presuda iz ovog postupka služiti kao pravni osnov za zasnivanje radnog odnosa tužioca. Stavom šestim izreke, obavezan je tuženi da tužiocu naknadi parnične troškove u iznosu od 52.500,00 dinara sa zateznom kamatom od dana izvršnosti presude do isplate.
Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 1303/23 od 15.05.2023. godine žalba tuženog je odbijena i prvostepena presuda potvrđena u usvajajućem delu.
Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tuženi je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.
Ispitujući pobijanu presudu u smislu člana 408. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Sl. glasnik RS“, br.72/2011 ...18/20 i 10/23 – dr. zakon), Vrhovni sud je ocenio da je revizija osnovana.
U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 12. na koju se ukazuje revizijom kroz navode da postoji protivrečnost o odlučnim činjenicama, ne predstavlja razlog za izjavljivanje revizije na osnovu člana 407. ZPP.
Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je sa tuženim u periodu od 27.02.2017. godine do 08.12.2021. godine zaključio više ugovora o radu na određeno vreme, s tim što je poslednji ugovor o radu na određeno vreme zaključen radi zamene privremeno odsutnog radnika BB, do njegovog povratka sa bolovanja. Sve vreme dok je bio zaposlen kod tuženog tužilac je kontinuirano i bez prekida radio na poslovima ... u tehničkom sektoru. Tuženi je 27.12.2021. godine doneo rešenje o prestanku radnog odnosa broj .. i to na osnovu člana 175. stav 1. tačka 1. u vezi sa članom 37. stav 4. tačka 1. Zakona o radu, kojim je tužiocu prestao radni odnos zasnovan na određeno vreme radi zamene privremeno odsutnog radnika, jer je BB prestala privremena sprečenost za rad te se vraća na posao 28.12.2021. godine.
Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su ocenili da ugovori o radu koje je tužilac zaključio sa tuženom u periodu od 27.02.2017. godine do 27.12.2021. godine predstavljaju jedan ugovor o radu na određeno vreme. Imajući u vidu da je tužilac kod tuženog bio zaposlen na istim poslovima duže od 24 meseca, što je zakonski maksimum za radni odnos na određeno vreme, nižestepeni sudovi su ocenili da je tuženi zloupotrebio pravo i mogućnost da zaključi ugovor o radu na određeno vreme, pa su ispunjeni zakonski uslovi iz člana 37. Zakona o radu, da se utvrdi da je tužiočev radni odnos na određeno vreme prerastao u radni odnos na neodređeno vreme, počev od 28.12.2021. godine, zbog čega je poništeno rešenje o prestanku radnog odnosa, obavezan tuženi da tužioca vrati na rad i utvrđeno da mu je radni odnos prerastao u radni odnos na neodređeno vreme.
Po oceni Vrhovnog suda revizijom se osnovano osporava pravilnost primene materijalnog prava i izloženo pravno stanovište nižestepenih sudova.
Prema odredbama Zakona o radu, radni odnos se zasniva ugovorom o radu, koji zaključuju zaposleni i poslodavac pre stupanja zaposlenog na rad, u pisanom obliku. Takođe, propisano je šta ugovor o radu sadrži, u smislu člana 33. Zakona o radu. Ugovor o radu može da se zaključi na određeno vreme, za zasnivanje rednog odnosa čije je trajanje unapred određeno objektivnim razlozima koji su opravdani rokom ili izvršenjem određenog posla ili nastupanjem određenog događaja, za vreme trajanja tih potreba. Poslodavac može da zaključi jedan ili više ugovora o radu na osnovu kojih se radni odnos sa istim zaposlenim zasniva za period koji sa prekidima ili bez prekida ne može biti duži od 24 meseca, s tim što se pod prekidom ne smatra prekid rada kraći od 30 dana, a izuzetno ugovor o radu na određeno vreme može se zaključiti za rad na projektu čije je vreme unapred određeno, najduže do završetka projekta. Radni odnos zasnovan na određeno vreme postaje radni odnos na neodređeno vreme, ako zaposleni nastavi da radi najmanje pet radnih dana po isteku roka za koji je zasnovao radni odnos (član 37. Zakona o radu).
U konkretnom slučaju tužilac je bio u radnom odnosu na određeno vreme, bez prekida po ugovorima o radu na određeno vreme u trajanju dužem od 24 meseca, te su ovi ugovori zaključeni protivno odredbi člana 37. Zakona o radu, citiranom u nižestepenim presudama.
Međutim, tuženi je kao Javno gradsko preduzeće korisnik javnih sredstava, pa se u odnosu na njega primenjuje i Zakon o budžetskom sistemu koji je lex specialis u odnosu na odredbe Zakona o radu.
Zakonom o budžetskom sistemu, čije su norme obavezujuće i za tuženog, kao i Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o budžetskom sistemu („Službeni glasnik RS“ br. 108/13 koji je stupio na snagu 07.12.2013. godine) i kasnijim izmenama i dopunama, članom 27e stav 34, propisano je da korisnici javnih sredstava ne mogu zasnivati radni odnos sa novim licima radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta do 31.12.2020. godine. Izuzetno od stava 34. ovog člana radni odnos sa ovim licima može se zasnovati uz saglasnost tela Vlade, na predlog nadležnog ministarstva, odnosno drugog nadležnog organa uz prethodno pribavljeno mišljenje ministarstva. Članom 105. istog zakona propisano je da ako su odredbe drugih zakona, odnosno propisa u suprotnosti sa ovim zakonom, primnjuju se odredbe ovog zakona.
Kako je tužilac kod tuženog radio po osnovu ugovora zaključenih u periodu od 27.02.2017. godine do 08.12.2021. godine, kada je Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o budžetskom sisitemu, koji je bio u primeni od 07.12.2013. godine, bilo zabranjeno zapošljavanje novih lica u javnom sektoru radi popunjavanja slobodnih odnosno upražnjenih radnih mesta, osim u izuzetnim slučajevima, uz saglasnost nadležnog organa Vlade, tužbeni zahtev nije osnovan. Zato je Vrhovni sud, primenom člana 416. stav 1. ZPP, preinačio obe nižestepene presude i odlučio kao u stavu prvom izreke.
Vrhovni sud je imao u vidu odredbe Zakona o izmenama i dopunama Zakona o budžetskom sistemu („Službeni glasnik RS“ br. 149/2020 od 11.12.2020. godine), koji je počeo sa primenom od 01.01.2021. godine i trebalo je da traje do 31.12.2023. godine, ali je Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o budžetskom sisitemu („Službeni glasnik RS“ br. 92/23 od 27.10.2023. godine) produžena primena ovog člana do 31.12.2026. godine. Članom 3. ovog Zakona dodat je posle člana 27j, član 27k koji je počeo sa primenom od 01.01.2021. godine, a kojim je propisano da je u periodu od 01.01.2021. godine do 31.12.2026. godine korisnicima javnih sredstava dozvoljeno da bez posebnih dozvola i saglasnosti u tekućoj kalendarskoj godini prime u radni odnos na neodređeno vreme i radni odnos na određeno vreme u svojstvu pripravnika do 70% ukupnog broja lica kojima je prestao radni odnos na neodređeno vreme po bilo kom osnovu po prethodnoj kalendarskoj godini, umanjen za broj novozaposlenih na neodređeno vreme i određeno vreme u svojstvu pripravnika u toj kalendarskoj godini, dok o prijemu novozaposlenih na neodređeno vreme i određeno vreme u svojstvu pripravnika iznad tog procenta odlučuje telo Vlade, na predlog nadležnog organa, uz prethodno pribavljeno mišljenje ministarstva.
Tužilac u toku postupka nije isticao činjenicu da su u periodu od 01.01.2021. godine do 28.12.2021. godine, kada mu je prestao radni odnos, bili ispunjeni uslovi da ga tuženi primi u radni odnos na neodređeno vreme bez posebnih dozvola i saglasnosti, u smislu člana 27k Zakona o budžetskom sistemu, pa činjenica da je radni odnos tužiocu prestao nakon što je u određenom stepenu ublažena zabrana zapošljavanja u odnosu na ranije važeći član 27e Zakona o budžetskom sistemu, nije od uticaja na drugačiju odluku u ovoj pravnoj stvari.
S obzirom da je tuženi uspeo u sporu, to mu shodno odredbama članova 153. stav 1. i 154. ZPP, pripada pravo na naknadu troškova celokupnog postupka koji su mu dosuđeni u iznosu od 16.500,00 dinara na ime odgovora na tužbu, po 18.000,00 dinara za zastupanje na tri održana ročišta, 18.000,00 dinara na ime sastava žalbe i 49.500,00 dinara na ime sastava revizije. Tuženom nije priznato pravo na traženu naknadu troškova sudskih taksi, jer se prema Tarifnom broju 1, tačka 10. Napomena Zakona o sudskim taksama (Sl. glasnik RS“, br.28/94...95/2018) u sporovima iz radnog odnosa plaća taksa samo ako se zahtev odnosi na novčano potraživanje, što ovde nije slučaj.
Na osnovu izloženog, promenom člamna 165. stav 2 ZPP doneta je odluka kao u stavu drugom izreke.
Predsednik veća – sudija
Branka Dražić, s.r.
Za tačnost otpravka
Zamenik upravitelja pisarnice
Milanka Ranković
