Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je blagovremeno izjavio reviziju, zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu na osnovu člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Sl. glasnik RS“, br.72/11...10/23) i člana 92. Zakona o uređenju sudova (''Službeni glasnik RS'', br. 10/23), i utvrdio da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba paničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, stranke su 01.09.2011. godine zaključile ugovor o radu, kojim je ugovoreno između ostalog, da se osnovna zarada zaposlenog utvrđuje množenjem osnovne zarade za najjednostavniji koeficijent posla, koeficijenta posla i vremena provedenog na radu, te da je cena rada za najjednostavniji posao u visini minimalne cene rada. Nakon stupanja na snagu Zakona o privremenom uređivanju osnovica za obračun plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava, tuženi je doneo novi Kolektivni ugovor 29.12.2014. godine, koji je u primeni od 08.01.2015. godine, a kojim je članom 59. predviđeno da osnovnu zaradu čini proizvod vrednosti cene rada za najjednostavniji posao, koeficijenta posla i vremena provedenog na radu, a u članu 60. je predviđeno da se vrednost cene rada za najjednostavniji posao utvrđuje u bruto iznosu od 193,41 dinar, po radnom času, za koeficijent za period od godinu dana, te da se vrednost cene rada za najjednostavniji posao ne može utvrditi u nižem iznosu od minimalne cene rada. Kolektivnim ugovorom tuženog od 01.09.2011. godine, utvrđena je osnovica za obračun zarada za najjednostavniji rad u visini minimalne zarade, dok je Kolektivnim ugovorom tuženog od 29.12.2014. godine, utvrđena osnovica za obračun osnovne zarade za najjednostavniji rad u visini od 193,41 dinar, odnosno 135,80 dinara neto, a na dan početka primene ovog Kolektivnog ugovora minimalna cena rada je iznosila 120 dinara po času. Nakon toga, stranke su zaključile ugovor o radu 01.08.2016. godine, kojim je između ostalog ugovorena osnovna zarada kao proizvod koeficijenta posla i cene rada, u visini minimalne bez umanjenja po osnovu Zakona o privremenom uređivanju osnovice za obračun plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava, te da novčani bruto iznos osnovne zarade na dan zaključenja ovog ugovora o radu iznosi 261,10 dinara po radnom času (1,40 h 193,41 dinar). Ugovorom o radu koji su stranke zaključile 01.04.2019. godine ugovoreno je da se zarada zaposlenog umanjuje za 5% u skladu sa Zakonom o privremenom uređivanju osnovice za obračun i isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava, dok se ovaj zakon primenjuje. Iz nalaza i mišljenja sudskog veštaka ekonomsko-finansijske struke, proizlazi da je isti sačinjen u dve varijante i to prema Zakonu o privremenom uređivanju osnovice za obračun i isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava i prema odredbama zaključenog ugovora o radu sa tužiocem od 01.08.2016. godine i KU tuženog od 29.12.2014. godine. Na osnovu obračunskih lista zarada tužioca za sporni period od 01.11.2016. godine do 01.08.2019. godine, utvrđeno je da je tužiocu obračunavana i isplaćivana neto zarada u skladu sa Zakonom o privremenom uređivanju osnovice za obračun i isplatu plata odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava. Visina razlike između isplaćene i zarade obračunate po ugovoru o radu i KU tuženog od 29.12.2014. godine, koji je u primeni kod tuženog od 08.01.2015. godine, za sporni period iznosi ukupno 95.013,48 dinara. Tuženi je akcionarsko društvo koje je u većinskom vlasništvu RS, koja ime 70,61% akcija tuženog.

Polazeći od tako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je delimično usvojio tužbeni zahtev tužioca jer je zaključio da nije postojao osnov da se tužiocu umanjuje zarada saglasno odredbama Zakona o privremenom uređivanju osnovica za obračun plata odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava, jer odredbe ovog zakona nisu inkorporisane u ugovoru o radu koji je zaključen nakon njegovog stupanja na snagu, zbog čega tužilac osnovano potražuje razliku zarade za sporni period.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i odbio, kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca, smatrajući, da kako je tuženi akcionarsko društvo, koje je u većinskom vlasništvu RS, da se na tuženog primenjuju odredbe Zakona o privremenom uređivanju osnovica za obračun plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava shodno članu 2. stav 1. ovog zakona. Odredbe ovog zakona su imperativne prirode i kao takve se neposredno primenjuju u periodu njegovog važenja i nije bilo neophodno da poslodavci svoje opšte akte i pojedinačne ugovore usklade sa odredbama zakona. U konkretnom slučaju, odredbe KU tuženog od 29.12.2014. godine (koja je u primeni od 08.01.2015. godine), i ugovora o radu od 01.08.2016. godine, nisu propisivale veće elemente za obračun osnovne zarade od onih koji su zatečeni na dan stupanja na snagu Zakona o privremenom uređivanju osnovice, te da iste nisu ništave u smislu citirane zakonske odredbe). Naime, na dan stupanja na snagu ovog zakona, tužilac je imao ugovorenu osnovnu zaradu kao proizvod minimalne cene rada, koefcijenta posla i vremena provedenog na radu, a u skladu sa tada važećim KU tuženog iz 2011. godine. Nakon toga, tuženi je doneo novi KU 29.12.2014. godine, a koji je propisivao da se osnovna zarada utvrđuje kao proizvod cene rada za najjednostavniji posao, koeficijenta posla i vremena provedenog na radu, te je vrednost cene rada za najjednostavniji posao utvrđen u bruto iznosu od 193,41 dinar (135,80 dinara neto), a što je u tom momentu iznosilo više od minimalne cene rada (121,00 dinara neto). Stoga, kako je ugovorom o radu koje su stranke zaključile 01.08.2016. godine, utvrđena osnovna zarada tužioca u skladu sa navedenim kod tuženog na način da je jedan od elemenata za obračun osnovne zarade (cena radnog časa za najjednostavniji posao), propisan u većem iznosu od onog koji je bio u primeni na dan stupanja na snagu Zakona o privremenom uređivanju osnovica za obračun plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava, to po stanovištu drugostepenog suda, a suprotno zaključku prvostepenog suda, odredbe KU tuženog od 29.12.2014. godine i ugovora o radu od 01.08.2016. godine su ništave. S tim u vezi drugostepeni sud je zaključio da nije bilo osnova da se tužiocu prilikom obračuna i isplate zarade primenjuje cena radnog časa iz ugovora o radu od 01.08.2016. godine, te da tužilac neosnovano potražuje razliku između isplaćene zarade i zarade obračunate primenom cene rada iz ugovora o radu od 01.08.2016. godine.

Po oceni Vrhovnog suda, pravilno je drugostepeni sud primenio materijalno pravo kada je preinačio prvostepenu presudu i odbio, kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca.

Odredbom člana 1. Zakona o privremenom uređivanju osnovice za obrčaun i isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava („Službeni glasnik RS“, broj 116-14 – stupio na snagu 28.10.2014. godine), propisano je da se ovim zakonom privremeno uređuje osnovica, odnosno vrednost radnog časa, vrednost boda i vrednost osnovne zarade, za obračun i isplatu plata, odnosno zarada, kao i drugih stalnih primanja izabranih, imenovanih, postavljenih i zaposlenih lica kod korisnika javnih sredstava, sa ciljem očuvanja finansijskog sistema u Republici Srbiji i sistema plata i zarada u javnom sektoru. U članu 3. stav 1. navedenog zakona, propisano je da se platom smatra zarada zaposlenog kod korisnika javnih sredstava utvrđena u skladu sa zakonom koji uređuje radne odnose, odnosno plate izabranog, imenovanog i postavljenog lica, zaposlenog kod korisnika javnih sredstava utvrđenog u skladu sa zakonom koji uređuje platu u državnim organima, organima lokalne vlasti, organizacijama obaveznog socijalnog osiguranja i javnim službama. U članu 4. istog zakona propisano je da su ništave odredbe opšteg ili pojedinačnog akta kojima se povećavaju osnovice, koeficijenti i drugi elementi, odnosno uvode novi elementi, na osnovu kojih se povećava iznos plate i drugih stalnih primanja kod subjekata iz člana 2. ovog zakona, donet za vreme primene ovog zakona.

Tuženi je akcionarsko društvo koje je u većinskom vlasništvu Republike Srbije, koja ima 70,61% akcija tuženog i na njega se primenjuju odredbe Zakona o privremenom uređivanju osnovice za obračun plata odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava.

S obzirom na to da su pravila propisana Zakonom o privremenom uređivanju osnovice za obračun i isplatu plata odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava imperativne prirode koje se moraju bezuslovno poštovati, bez prava da se njima bila šta menja, to nije bilo osnova da se prilikom obračuna i isplate zarade tužiocu primenjuju cene radnog časa iz ugovora o radu koji je zaključen nakon stupanja navedenog zakona, jer kod tuženog nije bilo moguće primeniti korektivno pravilo iz člana 8. stav 2. Zakona o radu, budući da je upravo zakonom određen način utvrđivanja osnovice za plate.

Stoga su neosnovani navodi revizije da tuženi bez izmene ugovora o radu nije mogao da obračuna i isplaćuje zaradu u skladu sa odredbama navedenog zakona.

Na osnovu iznetog, primenom člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Dobrila Strajina, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković