Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1949/24 od 31.07.2024. godine stavom prvim izreke, preinačena je presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 7/2023 od 31.01.2024. godine, u stavu prvim izreke, tako što je odbijen tužbeni zahtev da se obaveže tuženi da tužiocu isplati naknadu za manje obračunatu i isplaćenu osnovnu zaradu za period od 01.01.2018. godine do 30.11.2020. godine, sa zakonskom zateznom kamatom. Stavom drugim izreke, preinačena je presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 7/23 od 31.01.2024. godine u stavu drugom izreke, tako što je odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev da se obaveže tuženi da tužiocu isplati naknadu zarade po osnovu rada na dan praznika koji je neradni dan, noćnog i minulog rada u periodu od 01.01.2018. godine do 31.11.2020. godine, sa zateznom kamatom. Stavom trećim izreke, preinačena je presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 7/23 od 31.01.2024. godine u stavu trećem izreke, tako što je odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev da se obaveže tuženi da tužiocu isplati naknadu zarade po osnovu smenskog rada za period od 01.12.2019. godine do 01.09.2020. godine, sa zakonskom zateznom kamatom. Stavom četvrtim izreke, preinačena je presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 7/23 od 31.01.2024. godine u stavu četvrtom izreke, tako što je odbijen tužbeni zahtev da se obaveže tuženi da tužiocu isplati naknadu zarade po osnovu prekovremenog rada, za period od 01.02.2018. godine do 30.06.2020. godine, sa zateznom kamatom. Stavom petim izreke, preinačeno je rešenje o troškovima parničnog postupka sadržano u stavu petom izreke presude Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 7/23 od 31.01.2024. godine, tako što je odbijen zahtev tužioca za naknadu troškova parničnog postupka u iznosu od 196.940,00 dinara, sa zateznom kamatom počev od izvršnosti pa do isplate.

Protiv prasnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava, pozivajući se na odredbu člana 404. Zakona o parničnom postupku.

Ispitujući pobijanu presudu primenom odredbe člana 408., u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, Vrhovni sud je našao da revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je u utuženom periodu bio u radnom odnosu kod tuženog na poslovima inkasanta za naplatu putarine. Ocenom nalaza i mišljenja veštaka, osnovnu zaradu tužioca čini proizvod prosečnog mesečnog broja radnih sati (od 174), koeficijenta posla i satnice. Osnovna zarada se dobija se množenjem koeficijenta posla koji zaposleni obavlja (kod tužioca iznosio je 1,7) i iznosa osnovne zarade za najjednostavniji posao (cena rada). Cena rada za najjednostavniji rad dobija se kao proizvod mesečnog broja radnih sati i satnice koja je ista za sve zaposlene. Cena rada za najjednostavniji rad ne sme biti manja od minimalne cene rada po času. Osnovna zarada za najjednostavniji posao ugovara se u visini minalne zarade utvrđene Zakonom o radu, uvećane za pripadajuće poreze i doprinose, a koeficijent posla zavisi od stručne spreme, složenosti posla, odgovornosti, iskustva, uslova i td. U Pravilniku o radu tuženog navedeno je da se osnovna zarada dobija množenjem iznosa mesečno utvrđene bruto osnovice (vrednost boda) za obračun zarada zaposlenih sa pripadajućim koeficijentom sistematizovanog radnog mesta svakog zaposlenog pojedinačno, shodno efektivnom radnom vremenu provedenom na radu. Vrednost radnog časa koju je tuženi primenio pri utvrđivanju vrednosti boda niža je od minimalne cene rada utvrđene Odlukom Socijalno- ekonomskog saveta.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je s pozivom na članove 104.-108. i 111. Zakona o radu, ocenio da je tuženi u utuženom periodu tužiocu obračunavao i isplaćivao osnovnu zaradu nižu od pripadajuće zarade utvrđene PKU za delatnost putne privrede, korišćenjem vrednosti radnog časa koja je ispod minimalne cene rada, pa su samim tim isplate koje zavise od osnovne zarade vršene u manjim iznosima.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev, nalazeći da cena rada koju primenjuje poslodavac prilikom obračuna zarade može biti niža od one koju određuje Socijalno-ekonomski savet, ali iznos zarade koju isplaćuje zaposlenom ne sme biti niži od minimalne zarade. S obzirom da je tužiocu u spornom periodu obračunavana i isplaćena zarada u skladu sa Ugovorom o radu i pripadajućim aneksom, tako da je ispoštovana minimalna zarada, odnosno zarada je isplaćena na nivou minimalne zarade (nalaz veštaka od 08.11.2023. godine), taj sud zaključuje da tužiočevo potraživanje nije osnovano. Tužilac nema pravo na traženu razliku zarade obračunatu kombinovanjem parametra cene rada iz PKU i koeficijenta iz Ugovora o radu, odnosno aneksa. Ovo stoga što je tužena isplaćivala zaradu tužiocu u utuženom iznosu koja je bila na nivou minimalne zarade obračunate na način koji propisuje PKU za koeficijent posla koji tužilac obavlja od 1,7, saglasno odredbi člana 44. stav 2. Kolektivnog ugovora tuženog, kojim je propisano da se osnovna zarada zaposlenog utvrđuje množenjem iznosa mesečno utvrđene bruto osnovice (vrednost boda) za obračun zarade zaposlenih sa pripadajućim koeficijentom sistematizovanog radnog mesta svakog zaposlenog pojedinačno, shodno efektivnom radnom vremenu provedenom na radu, u okviru planirane mesečne mase sredstava za zarade utvrđene programom poslovanja preduzeća za svaku kalendarsku godinu, uz saglasnost osnivača, a stavom 3. je utvrđena vrednost osnovice u iznosu od 32.180,00 dinara.

Vrhovni sud smatra da je stanovište drugostepenog suda zasnovano na pravilnoj primeni materijalnog prava.

Zakonom o radu („Službeni glasnik RS“, broj 24/05...54/14), članom 104. stav 1. propisano je da zaposleni ima pravo na odgovarajuću zaradu, koja se utvrđuje u skladu sa zakonom, opštim aktom i ugovorom o radu.

Prema članu 111. stav 1. Zakona o radu, zaposleni ima pravo na minimalnu zaradu za standardni učinak i vreme provedeno na radu, a minimalna zarada se određuje na osnovu minimalne cene rada utvrđene u skladu sa ovim zakonom, vremena provedenog na radu i poreza i doprinosa koji se plaćaju iz zarade. (stav 2.)

Odredbom člana 112. navedenog zakona, pored ostalog propisano je: da se minimalna cena rada utvrđuje odlukom Socijalno-ekonomskog saveta osnovanog za teritoriju Republike Srbije (stav 1) i da se pri utvrđivanju minimalne cene rada polazi naročito od egzistencijalnih i socijalnih potreba zaposlenog i njegove porodice izraženih kroz vrednost minimalne potrošačke korpe, kretanja stope zaposlenosti na tržištu rada, stope rasta bruto domaćeg proizvoda, kretanja potrošačkih cena, produktivnosti i prosečne zarade u Republici (stav 3).

Posebnim kolektivnim ugovorom za delatnost putne privrede („Službeni glasnik RS", broj 3/15), koji je bio u primeni od 22.1.2015. godine, članom 33. ugovoreno je: da su elementi osnovne zarade zaposlenog cena rada i koeficijent posla koji zaposleni obavlja (stav 1.); da se cena rada ugovara u visini minimalne cene rada utvrđene odlukom Socijalno ekonomskog saveta osnovanog za teritoriju Republike Srbije, odnosno Vlade Republike Srbije u skladu sa zakonom (stav 2.); kao i da se opis poslova iz pravilnika o organizaciji i sistematizaciji poslova vrednuje kroz koeficijente poslova koji se utvrđuju opštim aktom kod poslodavca u skladu sa Kolektivnim ugovorom. Prema članu 34. istog kolektivnog ugovora osnovna zarada se dobija množenjem koeficijenta posla koji zaposleni obavlja i iznosa osnovne zarade za najjednostavniji posao (cene rada) kod poslodavca (stav 1.), a koeficijent posla koji zaposleni obavlja zavisi od vrste i stepena stručne spreme, složenosti i odgovornosti, uslova rada i drugih posebnih uslova (stav 2.). Stavom 3. ovog člana ugovoreno je da se koeficijenti za karakteristične poslove određuju po grupama poslova.

Zakon o radu garantuje pravo zaposlenog na minimalnu zaradu, a minimalna zarada se određuje na osnovu minimalne cene rada koja se utvrđuje odlukom Socijalno- ekonomskog saveta. Iznos koji poslodavac isplati zaposlenom na ime zarade ne sme biti niži od minimalne zarade, ali ugovorena cena rada može biti niža od minimalne cene rada koju određuje Socijalno-ekonomski savet.

U spornom periodu tužiocu je obračunavana i isplaćivana zarada u skladu sa Ugovorom o radu i pripadajućim aneksima i tako isplaćena zarada je od strane tuženog ispoštovana prema nalazu i mišljenju sudskog veštaka. Bez značaja je okolnost da je vrednost radnog časa koju je tuženi primenio pri utvrđivanju vrednosti boda niža od minimalne cene rada utvrđene odlukom Socijalno ekonomskog saveta, iz kog razloga je osnovna zarada koju je tuženi isplaćivao bila niža od one koja tužiocu pripada, samim tim i ostale isplate koje zavise od osnovne zarade vršene su u manjim iznosima od pripadajućih, imajući u vidu da je tužiocu visina osnovne zarade određena Ugovorom o radu sa pripadajućim aneksima u smislu člana 33. stav 1. tačka 10. Zakona o radu, a da vrednost zarade za visinu minimalne cene rada po radnom času nije ugovorena.

Suprotno navodima revizije, pravilno je drugostepeni sud zaključio da tužilac nema pravo na traženu razliku zarade obračunatu prema vrednosti boda koja je niža od minimalne cene rada utvrđene Odlukom Socijalno ekonomskog saveta, imajući u vidu da je u spornom periodu tužiocu isplaćivana ugovorena zarada koja je bila na nivou minimalne zarade propisane odredbom člana 111. Zakona o radu i zarade obračunate primenom člana 44. stav 2. Kolektivnog ugovora tuženog.

Prilikom donošenja odluke sud je cenio i ostale revizijske navode, ali je zaključio da isti nisu od uticaja na drugačiju odluku, jer je drugostepena presuda doneta pravilnom primenom materijalnog prava.

Iz iznetih razloga, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Branka Dražić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković