U IME NARODA

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Dobrile Strajina, predsednika veća, Dragane Mirosavljević i Nadežde Vidić, članova veća, u parnici tužioca – protivtuženog JU „Turistička organizacija Grada Vranja“ Vranje, čiji je punomoćnik Ivica Kostić, advokat iz ..., protiv tužene – protivtužilje AA iz ..., čiji je punomoćnik Slobodan Pavlović, advokat iz ..., radi utvrđenja po tužbi i protivtužbi, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž1 3775/2023 od 11.09.2024. godine, u sednici održanoj 13.05.2026. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija tužioca izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž1 3775/2023 od 11.09.2024. godine.

ODBIJA SE, zahtev tužene za naknadu troškova revizijskog postupka.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Vranju P1 344/2021 od 31.05.2023. godine, stavom prvim izreke, odbijen je tužbeni zahtev tužioca kojim je tražio da se utvrdi prema tuženoj da je aneks broj 4 Ugovora o radu broj ../18 od 30.03.2018. godine, broj ../20 od 05.08.2020. godine, apsolutno ništav i ne proizvodi pravno dejstvo i zahtev za naknadu troškova parničnog postupka, kao neosnovan. Stavom drugim izreke, usvojen je protivtužbeni zahtev i poništeno kao nezakonito rešenje direktora tužioca – protivtuženog br. 940/21 od 08.06.2021. godine o otkazu ugovora o radu tuženoj – protivtužilji zasnovanog aneksom broj 4 Ugovora o radu broj ../18 od 30.03.2018. godine, br. ../20 od 05.08.2020. godine, te je naloženo tužiocu – protivtuženom da tuženu – protivtužilju vrati na radi i rasporedi na poslove koji odgovaraju njenoj stručnoj spremi, znanju, sposobnostima i radnom iskustvu. Stavom trećim izreke, obavezan je tužilac – protivtuženi da tuženoj – protivtužilji naknadi troškove parničnog postupka u ukupnom iznosu od 117.750,00 dinara.

Presudom Apelacionog suda u Nišu Gž1 3775/2023 od 11.09.2024. godine, stavom prvim izreke, potvrđena je prvostepena presuda u stavu prvom, u delu stava drugog izreke kojim je poništeno kao nezakonito rešenje o otkazu ugovora o radu i u delu obavezivanja tužioca – protivtuženog da tuženu – protivtužilju vrati na rad, kao i odluka o troškovima postupka sadržana u stavu trećem izreke i u ovom delu žalba tužioca – protivtuženog, odbijen je kao neosnovana. Stavom drugim izreke, ukinuta je prvostepena presuda u preostalom delu stava drugog izreke i tužba tužene – protivtužilje kojim je tražila da se naloži tužiocu – protivtuženom da je rasporedi u skladu sa njenom stručnom spremom, znanjem i sposobnostima, je odbačena.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Tužena je dala odgovor na reviziju.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11...10/23), Vrhovni sud je utvrdio da revizija tužioca nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je sa tuženom zaključio aneks Ugovora o radu broj ../18 od 30.03.2018. godine, broj ../20 od 05.08.2020. godine, kojim je zasnovan radni odnos tužene na neodređeno vreme na upražnjeno radno mesto, bez saglasnosti gradonačelnika Grada Vranja, a koja saglasnost je propisana članom 29. Odluke o budžetu Grada Vranja za 2020. i 2021. godinu. Tužilac je doneo rešenje o otkazu broj ../21 od 08.06.2021. godine iz razloga što je ugovor o radu kojim je zaposlena prevedena sa određenog na neodređeno vreme apsolutno ništav. Tužbenim zahtevom tužilac traži utvrđenje ništavosti aneksa Ugovora o radu od 30.03.2018. godine i 05.08.2020. godine, navodeći da su protivni imperativnim propisima sadržanim u Zakonu o budžetskom sistemu kojim je između ostalog uređeno pitanje zasnivanja radnog odnosa u javnim ustanovama i javnim preduzećima, čiji je osnovač Republika Srbija, autonomna pokrajina ili lokalna samouprava, čije se finansiranje obezbeđuje iz budžetskih sredstava, a tužena protivtužbom traži da se poništi kao nezakonito rešenje tuženog o otkazu ugovora o radu.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su odbili tužbeni zahtev tužioca, a usvojili protivtužbeni zahtev, nalazeći da je zaključenje spornog ugovora o radu bez prethodno pribavljene saglasnosti bilo zabranjeno tužiocu, kao korisniku budžetskih sredstava po odredbama imperativnih propisa i to odredbama Uredbe o postupku za pribavljanje saglasnosti za novo zapošljavanje i dodatno radno angažovanje kod korisnika javnih sredstava, kao i po odredbama člana 29. Odluke o budžetu Grada Vranja za 2020. godinu. Međutim, zaključenje takvog ugovora o radu nije bilo zabranjeno tuženoj, kao nezaposlenom licu koje traži zaposlenje, a Zakon o budžetskom sistemu i Uredba o postupku za pribavljanje saglasnosti za novo zapošljavanje i dodatno radno angažovanje kod korisnika javnih sredstava ne predviđaju ništavost ugovora kao posledicu povrede navedene zabrane, već predviđaju prekršajnu odgovornost za prekršioca zabrane (poslodavca kao korisnika budžetskih sredstava i njegovog odgovornog lica). Kod izloženog, imajući u vidu odredbe člana 103. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima osporeni ugovor o radu nije ništav.

Po oceni Vrhovnog suda, nižestepeni sudovi su pravilno primenili materijalno pravo.

Odredbom člana 27e stav 34. Zakona o budžetskom sistemu („Službeni glasnik RS“ br. 54/09...149/20) propisano je da korisnici javnih sredstava ne mogu zasnivati radni odnos sa novim licima radi popunjavanja slobodnih, odnosno upražnjenih radnih mesta do 31.12.2020. godine. Prema stavu 35. istog člana, izuzetno od stava 34. ovog člana, radni odnos sa novim licima može se zasnovati uz saglasnost tela Vlade, na predlog nadležnog ministarstva, odnosno drugog nadležnog organa, uz prethodno pribavljeno mišljenje Ministarstva. U slučaju nepoštovanja citirane odredbe člana 27e stav 34, odrebom člana 103b istog zakona, predviđena je prekršajna odgovornost i novčano kažnjavanje korisnika javnih sredstava i odgovornog lica korisnika javnih sredstava, privremeno obustavljanje izvršenja aproprijacija namenjenih za isplatu plata, odnosno primanja zaposlenim, izabranim, postavljenim i angažovanim licima kod korisnika budžetskih sredstava i korisnika sredstava organizacije za obavezno socijalno osiguranje, odnosno privremena obustava prenosa transfernih sredstava iz budžeta Republike Srbije, odnosno pripadajućeg dela poreza na zarade i poreza na dobit pravnih lica jedinica lokalne vlasti.

Odredbom člana 103. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima („Službeni list SFRJ“ br. 29/78...57/89, „Službeni list SRJ“ br. 31/93...18/20) propisano je da je ugovor koji je protivan prinudnim propisima, javnom poretku ili dobrim običajima ništav ako cilj povređenog pravila ne upućuje na neku drugu sankciju ili ako zakon u određenim slučajevima ne propisuje što drugo. Prema stavu 2. istog člana, ako je zaključenje određenog ugovora zabranjeno samo jednoj strani, ugovor će ostati na snazi ako u zakonu nije što drugo predviđeno za određeni slučaj, a strana koja je povredila zakonsku zabranu snosiće odgovarajuće posledice.

Naime, pravilan je zaključak nižestepenih sudova da je u konkretnom slučaju zaključenje spornog ugovora o radu bez prethodno pribavljene saglasnosti bilo zabranjeno tužiocu, kao korisniku budžetskih sredstava, po odredbama imperativnih propisa i to citiranim odredbama člana 27e Zakona o budžetskom sistemu, kao i po odredbama Uredbe o postupku za pribavljanje saglasnosti za novo zapošljavanje i dodatno radno angažovanje kod korisnika javnih sredstava („Službeni glasnik RS“ broj 113/2013...50/20) kojom je regulisan postupak pribavljanja saglasnosti za novo zapošljavanje i dodatno radno angažovanje kod korisnika javnih sredstava, kao i da zaključenje takvog ugovora o radu nije bilo zabranjeno tuženoj, kao licu koje traži zaposlenje. Osim toga, Zakon o budžetskom sistemu i Uredba o postupku za pribavljanje saglasnosti za novo zapošljavanje i dodatno radno angažovanje kod korisnika javnih sredstava ne predviđaju ništavost ugovora kao posledicu povrede navedene zabrane, već predviđaju prekršajnu odgovornost za prekršioca zabrane – korisnika budžetskih sredstava i odgovorno lice kod korisnika budžetskih sredstava. Kod izloženog pravilno su nižestepeni sudovi imajući u vidu odredbe člana 103. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima zaključili da predmetni ugovor o radu nije ništav.

Iz izloženih razloga neosnovani su revizijski navodi kojima se ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava.

Iz navedenih razloga, Vrhovni sud je primenom člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku odlučio kao u prvom stavu izreke.

Zahtev tužene za naknadu troškova odgovora na reviziju je odbijen, jer navedeni troškovi nisu bili potrebni za odlučivanje u postupku po reviziji.

Predsednik veća – sudija

Dobrila Strajina s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković