Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 2859/23 od 03.08.2023. godine, preinačena je prvostepena presuda tako što odbijen tužbeni zahtev sadržine kao u izreci prvostepene presude i tužilac obavezan da tuženom naknadi troškove prvostepenog postupka u iznosu od 90.269,00 dinara i troškove žalbenog postupka u iznosu od 72.215,2 dinara.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava i pogrešno utvđenog činjeničnog stanja.

Ispitujući pobijanu presudu, u smislu člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/11... 10/23)- ZPP, Vrhovni sud je utvrdio da je revizija osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, odlukom tuženog od 14.11.2019. godine, prihvaćena je tužiočeva prijava za sporazumni prestanak radnog odnosa kao zaposlenog u EPS za 2019. godinu, uz isplatu stimulativne naknade, i odlučeno da mu pripada naknada iz tačke 6. podtačka 6. tačka 1. odluke u iznosu od 1.361.520,00 dinara. Navedena odluka je preinačena odlukom tuženog od 09.12.2019. godine, u delu u kome se određuju uslovi isplate i visine stimulativne naknade i utvrđeno je da tužiocu pripada naknada iz tačke 6. podtačka 4. alineja 4. tačka 2. u iznosu od 2.723.040,00 dinara.

Odlukom o stimulativnoj naknadi za sporazumni prestanak radnog odnosa zaposlenih u grupi EPS za 2019. godinu tačkom 1. podtačka 4. propisano je da pravo na isplatu stimulativne naknade za sporazumni prestanak radnog odnosa imaju zaposleni koji ne ispunjavaju nijedan od uslova i kategorija 1, 2 ili 3 i koji na dan 31.12.2019. godine, imaju najmanje 15 godina staža osiguranja i koji imaju, od strane nadležnog organa, utvrđen status invalidnog lica u smislu člana 3 i 4 Zakona o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju osoba sa inaviliditetom („Službeni glasnik RS2 broj 36/09 i 32/13). Tačkom 6 podtačka 4 alineja 4 tačka 1 i 2 iste odluke, propisano je da se visina stimulativne naknade za zaposlene koji imaju status invalidnog lica kao posledicu profesionalnog oboljenja ili povrede na radu – u visini 25 iznosa osnovice, a za ostale zaposlene koji imaju status invalidnog lica - u visini 20 iznosa osnovice.

Tužiocu je zbog teške telesne povrede koju je zadobio na radu dana 22.03.2015. godine, presudom Osnovnog suda u Valjevu od 23.12.2016. godine, koja je delimično preinačena presudom Apelacionog suda u Beogradu od 22.03.2018. godine, na ime naknade nematerijalne štete zbog pretprljenih duševnih bolova zbog umanjenja životne aktivnosti, pretprljenih fizičkih bolova i straha, dosuđen iznos od 900.000,00 dinara. Rešenjem Nacionalne službe za zapošljavanje Filijala Valjevo od 23.10.2019. godine, konstatovano je da je nalazom, mišljenjem i ocenom radne sposobnosti i mogućnosti zaposlenja ili održavanja zaposlenja od 16.10.2019. godine, tužiocu utvrđen 1. stepen teškoća i prepreka u radu koje utiču na radnu sposobnost u odnosu na zanimanje tužioca ili poslove koje može da obavlja kao i da je kod tužioca utvrđen status osobe sa invaliditetom koja se zapošljava pod oppggim uslovima. Iz nalaza i mišljenja veštaka ortopeda – traumatologa od 08.07.2020. godine i nalaza i mišljenja veštaka iz oblasti medicine rada od 13.08.2020. godine, utvrđeno je da usled zadobijenog kompresivnog preloma pršljena kičmenog stuba koji je posledica pomenutog povređivanja tužioca na radu kod tuženog 22.03.2015. godine, isti ima tegobe, i da između utvrđene invalidnosti tužioca i povrede na radu postoji nedvosmislena uzročno-posledična veza, kao i da usled povrede kod tužioca zbog utvrđenog invaliditeta postoji trajno umanjena radna sposobnost zbog čega isti nije sposoban za radne zadatke i poslove koji zahtevaju srednji i težak fizički rad, duže stajanje, hodanje i sedenje, penjanje i silaženje uz stepenice, podizanje tereta težeg od tri kilograma u jednom zahvatu.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je zaključio da je tužilac u trenutku kada je odlukom tuženog prihvaćena njegova prijava za sporazumni prestanak radnog odnosa i isplatu stimulativne naknade, imao status osobe sa invaliditetom koja mu je i utvrđena rešenjem nadležnog organa, komisije NSZ - filijala Valjevo, a koji invaliditet je direktna posledica njegovog povređivanja na radu, te je tužilac kao zaposleni u trenutku sporazumnog prestanka radnog odnosa sa tuženim kao poslodavcem, ispunjavao uslove iz tačke 2. podtačke 4. Odluke o stimulativnoj naknadi za sporazumni prestanak radnog odnosa zaposlenih u grupi EPS za 2019. godinu, zbog čega je poništio odluku tuženog od 09.12.2019. godine i to u delu u kome se određuju uslovi za isplatu i visinu stimulativne naknade, nalazeći da tužiocu pripada naknada iz tačke 6. podtačka 4. alineja 4.1 navedene odluke, u visini 25 iznosa osnovice, a što čini ukupan iznos od 3.403.800,00 dinara i obavezao tuženog da na ime razlike između isplaćene naknade i pripadajuće stimulativne naknade isplati iznos od 680.760,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu presudu i odbio tužbeni zahtev, zaključivši da tužilac nije dostavio dokaz da je nadležna ustanova u smislu odredbi Zakona o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju osoba sa inaviliditetom – RF PIO, odnosno Nacionalna služba za zapošljavanje, svojom odlukom utvrdila status invalidnog lica kao posledicu profesionalnog oboljenja ili povrede na radu. Iz rešenja Nacionalne službe za zapošljavanje - Filijala Valjevo od 23.10.2019. godine i ostalih dostavljenih pisanih dokaza ne može se utvrditi da je tužilac stekao status invalidnog lica zbog pretrpljene povrede na radu, zbog čega tužbeni zahtev tužioca nije osnovan.

Po oceni Vrhovnog suda, drugostepeni sud je, preinačenjem prvostepene presude, pogrešno primenio materijalno pravo, a tužilac osnovano na to u reviziji ukazuje.

Zakonom o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju osoba sa invaliditetom („Sl. glasnik RS“, br.36/2009, 32/2013), članom 3. stav 1., propisano je da osoba sa invaliditetom, u smislu ovog zakona, jeste lice sa trajnim posledicama telesnog, senzornog, mentalnog ili duševnog oštećenja ili bolesti koje se ne mogu otkloniti lečenjem ili medicinskom rehabilitacijom, koje se suočava sa socijalnim i drugim ograničenjima od uticaja na radnu sposobnost i mogućnost zaposlenja ili održanja zaposlenja i koje nema mogućnosti ili ima smanjene mogućnosti da se, pod ravnopravnim uslovima, uključi na tržište rada i da konkuriše za zapošljavanje sa drugim licima, dok je članom 4. stav 2. tačka 5. propisano da status osobe sa invaliditetom ima lice kome je, u skladu sa propisima o penzijskom i invalidskom osiguranju, utvrđena kategorija invalidnosti, odnosno preostala radna sposobnost.

Članom 9. stavom 1. istog zakona propisano je da zahtev za procenu radne sposobnosti podnosi se organizaciji nadležnoj za poslove zapošljavanja, stavom 2. da izuzetno, zahtev za procenu radne sposobnosti podnosi se organizaciji nadležnoj za posleve penzijskog i invalidskog osiguranja – uz zahtev za ostvarivanje prava na invalidsku penziju, stavom 3. da nalaz, mišljenje i ocenu u pogledu radne sposobnosti i mogućnosti zaposlenja ili održanje zaposlenja daje organ veštačenja organizacije nadležne za poslove penzijskog i invalidskog osiguranja, stavom 4. da rešenje o procenjenoj radnoj sposobnosti i mogućnosti zaposlenja ili održanja zaposlenja donosi organizacija nadležna za poslove zapošljavanja, kao povereni posao, na osnovu nalaza, mišljenja i ocene organa veštačenja iz stava 3. ovog člana.

Odlukom o stimulativnoj naknadi za sporazumni prestanak radnog odnosa zaposlenih u grupi EPS za 2019. godinu tačkom 1. podtačka 4. propisano je da pravo na isplatu stimulativne naknade za sporazumni prestanak radnog odnosa imaju zaposleni koji ne ispunjavaju nijedan od uslova i kategorija 1, 2 ili 3 i koji na dan 31.12.2019. godine, imaju najmanje 15 godina staža osiguranja i koji imaju, od strane nadležnog organa, utvrđen status invalidnog lica u smislu člana 3. i 4. Zakona o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju osoba sa inaviliditetom („Službeni glasnik RS2 broj 36/09 i 32/13). Tačkom 6 podtačka 4 alineja 4 tačka 1 i 2 iste odluke, propisano je da se visina stimulativne naknade za zaposlene koji imaju status invalidnog lica kao posledicu profesionalnog oboljenja ili povrede na radu – u visini 25 iznosa osnovice, a za ostale zaposlene koji imaju status invalidnog lica - u visini 20 iznosa osnovice.

Iz činjeničnog utvrđenja sledi da je tužiocu rešenjem Nacionalne službe za zapošljavanje, Filijala Valjevo od 23.10.2019. godine, utvrđen status osobe sa invaliditetom koja se zapošljava pod oppggim uslovima i konstatovano da je nalazom, mišljenjem i ocenom radne sposobnosti i mogućnosti zaposlenja ili održavanja zaposlenja od 16.10.2019. godine, tužiocu utvrđen 1. stepen teškoća i prepreka u radu koje utiču na radnu sposobnost u odnosu na zanimanje tužioca ili poslove koje može da obavlja. Odlukom tuženog od 09.12.2019. godine utvrđeno je da tužiocu pripada naknada iz tačke 6. podtačka 4. alineja 4. tačka 2. Odluke o stimulativnoj naknadi za sporazumni prestanak radnog odnosa zaposlenih u grupi EPS za 2019. godinu, u iznosu od 2.723.040,00 dinara (naknada previđena za zaposlene koji imaju status invalidnog lica - u visini 20 iznosa osnovice). Nalazom i mišljenjem veštaka ortopeda – traumatologa i veštaka iz oblasti medicine rada, utvrđeno je da između utvrđene invalidnosti tužioca i povrede na radu postoji nedvosmislena uzročno-posledična veza, kao i da usled povrede kod tužioca zbog utvrđenog invaliditeta postoji trajno umanjena radna sposobnost zbog čega isti nije sposoban za radne zadatke i poslove koji zahtevaju srednji i težak fizički rad, duže stajanje, hodanje i sedenje, penjanje i silaženje uz stepenice, podizanje tereta težeg od tri kilograma u jednom zahvatu.

Po stanovištu Vrhovnog suda, zdravstveno stanje tužioca i njegova radna sposobnost utvrđeni su od strane nadležnog organa, Nacionalne službe za zapošljavanje, Filijala Valjevo, koja je donela rešenje o procenjenoj radnoj sposobnosti i mogućnosti zaposlenja ili održanja zaposlenja tužioca, na osnovu nalaza, mišljenja i ocene organa veštačenja – invalidske komisije Republičkog fonda za penizjsko i invalidsko osiguranje, u skladu u sa članom 8. i članom 9. Zakona o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju osoba sa invaliditetom, pri čemu je veštačenjem u ovom postupku, nalazima i mišljenjima veštaka ortopeda – traumatologa i veštaka iz oblasti medicine rada, utvrđeno da je invalidnost tužioca posledica povrede na radu tužioca dana 22.03.2015. godine. Kod navedenog, pogrešan je zaključak drugostepenog suda da se iz dostavljenih pisanih dokaza ne može utvrditi da je tužilac stekao status invalidnog lica zbog pretrljene povrede na radu kod tuženog.

Tužiocu je od strane nadležnog organa, utvrđen status invalidnog lica u smislu člana 3. i 4. Zakona o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju osoba sa inaviliditetom, te mu pravo na stimulativnu naknadu pripada u skladu sa tačkom 1. podtačka 4. Odluke tuženog o stimulativnoj naknadi za sporazumni prestanak radnog odnosa zaposlenih u grupi EPS za 2019. godinu, a kako je utvrđeni invaliditet posledica njegovog povređivanja na radu kod tuženog 22.03.2015. godine, pravilan je zaključak prvostepenog suda da tužiocu pripada stimulativna naknada u visini predviđenoj tačkom 6. podtačka 4. alineja 4.1 navedene Odluke u iznosu od 3.403.800,00 dinara (naknada previđena za zaposlene koji imaju status invalidnog lica kao posledicu profesionalnog oboljenja ili povrede na radu – u visini 25 iznosa osnovice). U prilog ovakvom zaključku je i činjenica da je pravnosnažnom presudom Osnovnog suda u Valjevu od 23.12.2016. godine, tuženi obavezan da zbog navedene povrede na radu 22.03.2015. godine tužiocu naknadi nematerijalnu štetu zbog umanjenja životne aktivnosti, pretprljenih fizičkih bolova i straha u iznosu od 900.000,00 dinara, iz čega proizlazi da je tuženi saznanja o posledicama povrede na radu tužioca imao znato pre donošenja pobijanog rešenja o visini stimulativne naknade.

Iz iznetih razloga Vrhovni sud je odlučio kao u prvom stavu izreke na osnovu člana 416. stav 1. ZPP.

Tužilac je uspeo u postupku po reviziji, pa mu na osnovu članova 153. i 154. ZPP pripadaju i opredeljeni troškovi ovog postupka i to naknada za sastav revizije od strane advokata u iznosu od 27.000,00 dinara, prema važećoj AT i trošak sudskih taksi na reviziju u iznosu od 72.215,20 dinara i odluku po reviziji u iznosu od 97.500,00 dinara, prema važećoj TT, sve u ukupnom iznosu od 196.715,20 dinara.

Na osnovu iznetog, primenom člana 165. stav 2. ZPP, odlučeno je kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća – sudija

Jelica Bojanić Kerkez, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković