Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 140/22 od 16.10.2024. godine, stavom prvim izreke, odbijena je žalba tužioca i potvrđena je prvostepena presuda. Stavom drugim izreke, odbijen je zahtev tužioca za naknadu troškova žalbenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava, s tim što je predložio da se o reviziji odluči kao izuzetno dozvoljenoj na osnovu člana člana 404. ZPP.

Odlučujući o dozvoljenosti revizije u smislu člana 404. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“ broj 72/11 ... 18/20 i 10/23 – drugi zakon), Vrhovni sud je ocenio da su ispunjeni uslovi za odlučivanje o posebnoj reviziji tužene radi ujednačavanja sudske prakse, pa je na osnovu člana 404. stav 2. tog zakona odlučio kao u stavu prvom izreke.

Ispitujuću pobijanu presudu u smislu člana 408. ZPP Vrhovni sud je našao da revizija tužioca delimično nije osnovana (za period od 01.12.2016. godine do 30.04.2017. godine), a delimično je osnovana (od 01.01.2018. godine do 30.04.2018. godine).

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je zaposlen kod tužene u Kazneno-popravnom zavodu za maloletnike u Valjevu. Rešenjem od 10.11.2016. godine upućen je na poslove obezbeđenja u Posebnom odeljenju za izdržavanje kazne zatvora za krivična dela organizovanog kriminala u KPZ „Požarevac“, kojim je predviđeno i da tužilac za vreme obavljanja poslova u Posebnom odeljenju KPZ „Požarevac“ ima pravo na platu u dvostrukom iznosu plate koju je ostvario na radnom mestu sa kojeg je stupio na rad u Posebno odeljenje. Utvrđeno je da je prilikom obračuna plate tužiocu primenjivana osnovica u visini od 17.101,29 dinara sa pripadajućim porezom i doprinosima za obavezno socijalno osiguranje, budući da program za obračun plata ne prepoznaje različite vrednosti koeficijenta, pa je tužiocu iz tog razloga prvobitno obračunata plata prema osnovici od 17.956,35 dinara, nakon čega je urađena korekcija kako bi se plata tužioca svela na vrednost osnovice od 17.101,29 dinara. Iz nalaza i mišljenja veštaka za ekonomsko-finansijsku oblast i dopunskog nalaza i mišljenja, utvrđeno je da je pri obračunu osnovica od decembra 2016. godine uzeo iznos od 17.956,35 dinara, a od decembra 2017. godine iznos od 19.757,99 dinara, pa je razlika između pripadajuće i isplaćene plate za utuženi period 107.181,78 dinara. Iz izjašnjenja veštaka, koje je prvostepeni sud prihvatio, proizlazi da, ako bi se primenila osnovica koja se množi sa koeficijentom radnog mesta tužioca u momentu odlaska na rad na drugo radno mesto (kako je to vršila tužena tokom utuženog perioda), u tom slučaju ne bi postojala razlika, odnosno dug prema tužiocu.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja prvostepeni sud je odbio tužbeni zahtev, zaključivši da je tužiocu u celosti isplaćena plata za utuženi period.

Posle rasprave održane pred drugostepenim sudom u smislu člana 383. stav 3. ZPP, radi pravilnog utvrđivanja činjeničnog stanja, na kojoj je ponovljeno izvođenje dokaza čitanjem svih pismena u spisima i zapisnika sa rasprava, kao saslušanjem veštaka, drugostepeni sud je ocenio da je tužena u utuženom periodu vršila isplatu plate tužiocu u skladu sa odredbom člana 2. stav 3. Uredbe o platama lica koja vrše funkciju, odnosno obavljaju poslove u vezi sa izvršenjem kazne zatvora za krivična dela organizovanog kriminala, budući da je u konkretnom slučaju trebalo primeniti osnovicu u visini od 17.101,29 dinara, a što je primenjivala tužena prilikom obračuna plate tužiocu.

Po oceni Vrhovnog suda pravilna je drugostepena odluka u delu u kome je potvrđena prvostepena odluka (za period od 01.12.2016. godine do 30.04.2017. godine).

Odredbom člana 10. Zakona o izvršenju kazne zatvora za krivična dela organizovanog kriminala („Službeni glasnik RS“, br. 72/2009, 101/2010) propisano je da Upravnik zavoda, načelnik Posebnog odeljenja i zaposleni koji su upućeni na rad u Posebno odeljenje, imaju platu koja ne može biti veća od dvostrukog iznosa plate koju bi ostvarili na poslovima sa kojih su stupili na rad u Posebno odeljenje (stav 1), da licima iz stava 1. ovog člana ne pripadaju drugi dodaci na platu, osim dodatka za vreme provedeno u radnom odnosu i dodatka za pripravnost (stav 2), kao i da plate lica iz stava 1. ovog člana uređuje Vlada (stav 3).

Odredbom člana 2. stav 3. Uredbe o platama lica koja vrše funkciju, odnosno obavljaju poslove u vezi sa izvršenjem kazne zatvora za krivična dela organizovanog kriminala („Službeni glasnik RS“, br. 106/2009, 114/2014) propisano je da načelnik Posebnog odeljenja i zaposleni koji su upućeni na rad u Posebno odeljenje, imaju pravo na platu u dvostrukom iznosu plate koju su ostvarivali na poslovima sa kojih su stupili na rad u Posebno odeljenje.

Odredbom člana 2. stav 1. Zakona o platama državnih službenika i nameštenika („Službeni glasnik RS“, br. 62/2006... 99/2014) propisano je da se plata državnih službenika i nameštenika sastoji se od osnovne plate i dodataka na platu, članom 7. stav 1. istog zakona propisano je da se osnovna plata određuje množenjem koeficijenta sa osnovicom za obračun i isplatu plata (u daljem tekstu: osnovica), a članom 8. da je osnovica jedinstvena i utvrđuje se za svaku budžetsku godinu zakonom o budžetu Republike Srbije.

Odredbom člana 9. stav 1. Zakona o budžetu Republike Srbije za 2017. godinu („Službeni glasnik RS“, br. 99/2016, 113/2017) propisano je da na osnovu čl. 8. i 41. Zakona o platama državnih službenika i nameštenika ("Službeni glasnik RS", br. 62/06, 63/06 - ispravka, 115/06 - ispravka, 101/07, 99/10, 108/13 i 99/14), utvrđuje se osnovica za obračun i isplatu plata za državne službenike i nameštenike u neto iznosu od 17.101,29 dinara sa pripadajućim porezom i doprinosima za obavezno socijalno osiguranje, a za državne službenike i nameštenike u Ministarstvu odbrane, kazneno-popravnim ustanovama i pravosuđu utvrđuje se osnovica za obračun i isplatu plata u neto iznosu od 17.956,35 dinara sa pripadajućim porezom i doprinosima za obavezno socijalno osiguranje, osim za državne službenike i nameštenike, koji u skladu sa odredbama Zakona o organizaciji i nadležnosti državnih organa u suzbijanju organizovanog kriminala, korupcije i drugih posebno teških krivičnih dela ("Službeni glasnik RS", br. 42/02, 27/03, 39/03, 67/03, 29/04, 58/04 - dr. zakon, 45/05, 61/05, 72/09, 72/11 - dr. zakon, 101/11 - dr. zakon i 32/13), kao i Zakona o organizaciji i nadležnosti državnih organa u postupku za ratne zločine ("Službeni glasnik RS", br. 67/03, 135/04, 61/05, 101/07, 104/09, 101/11 - dr. zakon i 6/15), ostvaruju pravo na platu u dvostrukom iznosu, za koje osnovica iznosi 17.101,29 dinara.

Imajući u vidu navedeno, po oceni Vrhovnog suda, pravilno su nižestepeni sudovi zaključili da, za utvrđivanje dvostrukog iznosa plate koja tužiocu pripada za utuženi period, merodavan je iznos plate koju je tužilac ostvario na poslovima koje je obavljao na prethodnom radnom mestu sa kog je stupio na rad u Posebno odeljenje za izdržavanje kazne zatvora za krivična dela organizovanog kriminala u KPZ „Požarevac“, pravilno nalazeći da kako iz nalaza i mišljenja sudskog veštaka, dopunskog nalaza i izjašnjenja proizilazi da je u konkretnom slučaju trebalo primeniti osnovicu u visini od 17.101,29 dinara, a koju osnovicu je tužena primenjivala prilikom obračuna plate tužiocu, to u smislu odredbe citiranog člana 9. stav 1. Zakona o budžetu Republike Srbije za 2017. godinu („Službeni glasnik RS“, br. 99/2016, 113/2017), ne postoji razlika odnosno dug prema tužiocu na ime razlike od isplaćene do pripadajuće zarade za period od 01.12.2016. godine do 30.04.2017. godine. Stoga su neosnovani navodi revizije o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Iz navedenih razloga, saglasno odredbi člana 414. stav 1. ZPP Vrhovni sud je odlučio kao u stavu drugom izreke.

Međutim, odlučujući o naknadi štete na ime razlike od isplaćene do pripadajuće zarade za period od 01.01.2018. godine do 30.04.2018. godine, nižestepeni sudovi su pogrešno primenili materijalno pravo, kako to tužilac u reviziji osnovano ističe.

Naime, odredbom člana 9. stav 1. Zakona o budžetu Republike Srbije za 2018. godinu („Službeni glasnik RS“, br. 113/2017) propisano je da na osnovu čl. 8. i 41. Zakona o platama državnih službenika i nameštenika ("Službeni glasnik RS", br. 62/06, 63/06 - ispravka, 115/06 - ispravka, 101/07, 99/10, 108/13, 99/14 i 76/17), ovim zakonom utvrđuje se osnovica za obračun i isplatu plata: - za zaposlene u Poreskoj upravi i Upravi carina utvrđuje se osnovica u neto iznosu od 18.811,42 dinara sa pripadajućim porezom i doprinosima za obavezno socijalno osiguranje; - za državne službenike i nameštenike u Ministarstvu odbrane, u zavodima za izvršenje krivičnih sankcija i u sudovima i tužilaštvima koji su osnovani u skladu sa Zakonom o uređenju sudova ("Službeni glasnik RS", br. 116/08, 104/09, 101/10, 31/11 - dr. zakon, 78/11 - dr. zakon, 101/11, 101/13, 106/15, 40/15, 13/16 i 108/16) i Zakonom o javnom tužilaštvu ("Službeni glasnik RS", br. 116/08, 104/09, 101/10, 78/11 - dr. zakon, 101/11, 38/12 - US, 121/12, 101/13, 111/14 - US, 117/14, 106/15 i 63/16 - US) utvrđuje se osnovica za obračun i isplatu plata u neto iznosu od 19.751,99 dinara sa pripadajućim porezom i doprinosima za obavezno socijalno osiguranje; - za državne službenike i nameštenike u Ustavnom sudu, Visokom savetu sudstva, Državnom veću tužilaca i Državnom pravobranilaštvu utvrđuje se osnovica za obračun i isplatu plata u neto iznosu od 18.854,17 dinara sa pripadajućim porezom i doprinosima za obavezno socijalno osiguranje; - za državne službenike i nameštenike, kojima osnovica nije utvrđena u stavu 1. u alinejama 1-3. ovog člana utvrđuje se osnovica za obračun i isplatu plata u neto iznosu od 17.956,35 dinara sa pripadajućim porezom i doprinosima za obavezno socijalno osiguranje.

U konkretnom slučaju, tužilac potražuje naknadu štete na ime razlike od isplaćene do pripadajuće zarade za period od 01.01.2018. godine do 30.04.2018. godine, kada je već stupio na snagu Zakona o budžetu Republike Srbije za 2018. godinu, po kome je osnovica za obračun i isplatu plata u neto iznosu od 17.956,35 dinara sa pripadajućim porezom i doprinosima za obavezno socijalno osiguranje, a ne 17.101,29 dinara, kako to pogrešno zaključuju nižestepeni sudovi. Imajući u vidu da nižestepeni sudovi, zbog pogrešne primene materijalnog prava, nisu cenili pravilnost obračuna i visine tražene razlike plate, a prema osnovici za obračun i isplatu plata u neto iznosu od 17.956,35 dinara, u smislu odredbe člana 9. stav 1. Zakona o budžetu Republike Srbije za 2018. godinu („Službeni glasnik RS“, br. 113/2017), što znači da je na taj način činjenično stanje ostalo nepotpuno utvrđeno, Vrhovni sud je na osnovu člana 416. stav 2. ZPP ukinuo nižestepene presude i predmet vratio prvostepenom sudu na ponovno odlučivanje.

Ukinuta je i odluka o troškovima postupka jer zavisi od konačnog ishoda spora.

U ponovnom postupku prvostepeni sud će utvrditi činjenično stanje imajući u vidu primedbe iz ovog rešenja, a potom doneti pravilnu i zakonitu odluku.

Predsednik veća - sudija

Mirjana Andrijašević,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković