Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Branislave Apostolović, predsednika veća, Zorane Delibašić i Branislava Bosiljkovića, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., koga zastupa Gordana Bulatović, advokat iz ..., protiv tuženog „Putevi“ AD Užice, koga zastupa doktor Ljubiša Pavlović, advokat iz ..., radi isplate zarade, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 broj 553/18 od 06.11.2018. godine, u sednici veća održanoj dana 07.03.2019. godine, doneo je

R E Š E NJ E

UKIDA SE presuda Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 broj 558/18 od 06.11.2018. godine i predmet se vraća drugostepenom sudu na ponovno odlučivanje o žalbi tuženog.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Užicu P1 broj 393/17 od 13.11.2017. godine, prvim stavom izreke obavezan je tuženi da tužiocu na ime neisplaćene zarade za period od 01.09.2012. godine do 31.08.2015. godine isplati ukupan iznos od 1.137.393,37 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom na pojedinačne mesečne iznose, u visini i na način bliže određen ovim stavom izreke. Drugim stavom izreke obavezan je tuženi da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 205.551,00 dinara.

Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž1 broj 553/18 od 06.11.2018. godine preinačena je prvostepena presuda tako što je odbijen tužbeni zahtev tužioca za isplatu neisplaćenog dela zarade za utuženi period u iznosu od 1.137.393,37 dinara sa zakonom propisanom zateznom kamatom na svaki utuženi iznos od dospelosti do isplate. Drugim stavom izreke obavezan je tužilac da tuženom naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 76.047,00 dinara.

Blagovremenom revizijom tužilac pobija drugostepenu presudu iz svih zakonom propisanih razloga, pozivajući se na odredbu člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 55/14 – ZPP).

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu u okviru ovlašćenja iz čl. 408. ZPP i utvrdio da je revizija osnovana.

Prema činjeničnom utvrđenju prvostepenog suda tužilac je u radnom odnosu kod tuženog na neodređeno vreme na poslovima ... ... koje poslove je obavljao u utuženom periodu. Obračun i isplata zarade tužiocu vršena je primenom koeficijenta 2,60. Veštačenjem preko veštaka ekonomsko-finansijske struke utvrđeno je da je tužiocu u periodu od 01.09.2012. godine do 31.08.2015. godine (osim u periodu od 02.07.2014. godine do 15.01.2015. godine, kada je tužilac bio na radu u ...) nisu iplaćene zarade u skladu sa odredbama Posebnog kolektivnog ugovora za građevinarstvo i industriju građevinskog materijala Srbije, niti sa Posebnim kolektivnim ugovorom za delatnost putne privrede Republike Srbije (kojima je cena rada za najjednostavniji posao bila utvrđena u visini minimalne cene rada koju propisuje kao minimalnu zaradu Socijalno-ekonomski savet). Veštačenjem je utvrđeno da manje isplaćena zarada iznosi 1.137.393,37 dinara. U utuženom periodu, prema nalazu i mišljenju veštaka tuženi je tužiocu zaradu obračunavao tako što je osnovnu zaradu za najjednostavniji posao u fiksnom iznosu od 10.985,00 dinara množio koeficijentom posla koji je u obračunima zarade za tužiocu za utužene mesece iznosio 2,60. Tužilac ne poseduje ugovor o radu u odnosu za utuženi period koji sadrži koeficijent i druge elemente za obračun zarade. Prema Odluci direktora tuženog broj ... od 05.04.2008. godine, koja nije primenjivana, najmanji koeficijent za obračun zarade iznosio je 1,8 i prema tom koeficijentu bruto zarada za najjednostavniji posao iznosi 19.773,00 dinara. U periodu u kome nisu kod tuženog bili na snazi kolektivni ugovori isplaćene zarade po mesecima bile su u višim iznosima od minimalne zarade.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja prvostepeni sud je primenom posebnog kolektivnog ugovora za građevinarstvo i industriju građevinskog materijala („Službeni glasnik RS“ broj 15/12) koji je bio na snazi od 29.03.2012. godine do 29.03.2014. godine i Posebnog kolektivnog ugovora za delatnost putne privrede Republike Srbije („Službeni glasnik RS“ broj 3/15) koji je stupio na snagu 22.01.2015. godine, usvojio tužbeni zahtev i tužiocu dosudio razliku zarade.

Drugostepeni sud je činjenično stanje koje je utvrdio prvostepeni sud prihvatio kao potpuno i pravilno, ali je preinačio prvostepenu presudu i tužbeni zahtev odbio kao neosnovan, zaključivši da je doneta pogrešnom primenom materijalnog prava.

Prema obrazloženju drugostepenog suda tužilac neosnovano potražuje razliku zarade primenom koeficijenta iz obračuna zarade u visini od 2,60 % sadržanog u obračunu zarade za utužene mesece i osnovice koju čini minimalna zarada propisana navedenim Kolektivnim ugovorima jer je navedeni koeficijent propisan za zaposlene koji poseduju visoko obrazovanje (7 stepen – fakultet).

Ovakav pravni zaključak drugostepenog suda za sada se ne može prihvatiti kao prvilan.

U članu 104. stav 1. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“ broj 24/05 .... 75/14) propisano je da zaposleni ima pravo na odgovarajuću zaradu koja se ostvaruje u skladu sa Zakonom, Opštim aktom i Ugovorom o radu. Odredbom člana 105. ZOR propisano je da se zarada iz člana 104. sastoji od zarade za obavezan rad i vremena provedenog na radu, zarade po osnovu doprinosa zaposlenog, poslovnom uspehu poslodavca i drugih primanja po osnovu radnog odnosa u skladu sa Opštim aktom i Ugovorom o radu. Poslodavac je ovlašćen da utvrđuje najnižu cenu rada koja služi za obračun zarade zaposlenima, ali odluka poslodavca mora biti u skladu sa Zakonom o radu u smislu da zarada zaposlenog ne može biti niža od minimalne zarade koju utvrđuje socijalno- ekonomski savet za standardni učinak i puno radno vreme, ili radno vreme koje se izjednačuje sa punim radnim vremenom.

Imajući u vidu odredbe člana 104. do 108., 110. do 112. Zakona o radu i člana 64. Posebnog kolektivnog ugovora za građevinarstvo i industriju građevinskog materijala Srbije („Službeni glasnik RS“ broj 15/12) i člana 51. Posebnog kolektivnog ugovora za delatnost putne privrede Republike Srbije („Službeni glasnik RS“ broj 3/15) potraživanje tužioca se odnosi na tri perioda sa gledišta normative uređenosti osnovne zarade iz člana 105. i 107. Zakona o radu.

U prvom periodu od 01.09.2012. do 29.03.2014. godine bio je na snazi Posebni kolektivni ugovor za građevinarstvo i industriju građevinskog materijala Srbije („Službeni glasnik RS“ broj 15/12), u drugom periodu od 29.03.2014. do 22.01.2015. godine navedeni ugovor je prestao da važi i nije se primenjivao. U trećem periodu koji obuhvata period od 22.01.2015. do 31.08.2015. godine sa kojim se završava utuženi period bio je na snazi Poseban kolektivni ugovor za delatnost putne privrede Republike Srbije („Službeni glasnik RS“ broj 3/15) a za ceo utuženi period zarada i osnovna zarada regulisana je članovima 104. do 107. Zakona o radu.

Pojedinačnim kolektivnim ugovorom tuženog od 06.02.2006. godine na koji se drugostepeni sud poziva koeficijent od 2,60 može imati i zaposleni sa trećim i četvrtim stepenom stručne spreme – KV radnik, u zavisnosti od posla koji obavlja i ostvarenog učinka.

Za pravilnu odluku o žalbi u ovom postupku bilo je nužno oceniti koji pravni propis za koji period se primenjuje da bi se moglo pouzdano utvrditi da li je tužiocu isplaćena manja zarada ili nije, pri čemu je nužno imati u vidu da Posebni kolektivni ugovor u istom vremenskom periodu u primeni ima prednost u odnosu na Pojedinačni kolektivni ugovor.

Na osnovu izloženog Vrhovni kasacioni sud je primenom čl. 416. stav 2. ZPP doneo odluku kao u izreci rešenja.

Predsednik veća – sudija

Branislava Apostolović, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić