O b r a z l o ž e nj e

Presudom Višeg suda u Novom Sadu P 452/2023 od 12.06.2024. godine, stavom prvim izreke, usvojen je tužbeni zahtev. Stavom drugim izreke, obavezan je tuženi da isplati tužiocu iznos od ukupno 8.721.291,42 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 12.06.2024. godine do isplate, u roku od 15 dana od pravnosnažnosti presude. Stavom trećim izreke, utvrđeno je da je tuženi stekao pravo javne svojine u celosti na parcelama 5937/1 površine 701 m2, 5933/4 površine 92 m2, 5933/5 površine 108 m2, 5933/6 površine 97 m2, 5932/5 površine 50 m2 i 5932/6 površine 46 m2 iz lista nepokretnosti ... KO ... i tužilac obavezan da trpi upis tuženog sa tim pravom kod nadležne Službe za katastar nepokretnosti nakon pravnosnažnosti presude. Stavom četvrtim izreke, obavezan je tuženi da naknadi tužiocu troškove parničnog postupka u iznosu od 547.057,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti presude do isplate.

Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 2291/24 od 19.09.2024. godine, stavom prvim izreke, odbijena je žalba tuženog i potvrđena presuda Višeg suda u Novom Sadu P 452/23 od 12.06.2024. godine. Stavom drugim izreke, odbijen je zahtev tuženog za naknadu troškova žalbenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da je revizija tuženog delimično osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a nema ni bitne povrede odredaba parničnog postupka iz stava 1. navedenog člana, učinjene u drugostepenom postupku.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je vlasnik parcele 5937/1 površine 701 m2, parcele 5933/4 površine 92 m2, parcele 5933/5 površine 108 m2, parcele 5933/6 površine 97 m2, parcele 5932/5 površine 50 m2 i parcele 5932/6 površine 46 m2, upisanih u list nepokretnosti ... KO ... Označene parcele su Planom generalne regulacije Alibegovca sa područjem za porodično stanovanje na jugoistoku Petrovaradina („Službeni list Grada Novog Sada“ br. 8/19) i Planom detaljne regulacije područja južno od glavne gradske saobraćajnice na Alibegovcu, a istočno od Bukovačkog puta u Petrovaradinu („Službeni list Grada Novog Sada“ br. 16/22), predviđene za javnu saobraćajnu površinu – regulaciju novoplaniranih ulica. Faktički su planiranoj nameni privredene parcele 5932/5 i 5932/6, koje se u celosti koriste za javni saobraćaj od strane neograničenog broja lica i delimično su opremljene komunalnom infrastrukturom a saobraćajna površina je izgrađena od tucaničkog zastora, kao i parcela 5933/6, čija saobraćajna površina je od zemljanog zastora, dok se parcela 5937/1 delimično koristi za javni saobraćaj. Parcele 5933/4 i 5933/5 faktički nisu ni delimično privedene planskoj nameni. Po proceni Poreske uprave od 09.11.2023. godine, tržišna vrednost m2 predmenih parcela iznosi 5.547,93 dinara, a po nalazu veštaka od 13.07.2023. godine tržišna vrednost iznosi 7.971,93 dinara po 1 m2.

Na osnovu tako utvrđenog činjeničnog stanja nižestepeni sudovi su pravilnom primenom materijalnog prava odlučili o obavezi tuženog na isplatu naknade u visini tržišne vrednosti parcela 5932/5 i 5932/6, obe u KO ... i utvrdili pravo javne svojine tuženog na tim parcelama.

Predmetne parcele su faktički, bez sprovedenog postupka eksproprijacije i određivanja naknade (u upravnom ili sudskom postupku), privedene nameni predviđenoj označenim planskim dokumentima i tako postale dobro u opštoj upotrebi, u javnoj svojini tuženog u smislu člana 10. stav 2. i 10. Zakona o javnoj svojini. Tužilac je na taj način lišen prava svojine na tim parcelama i zato osnovano potražuje naknadu u visini tržišne vrednosti faktički eksproprisanog zemljišta, saglasno članu 58. Ustava Republike Srbije i članu 1. Protokola 1. uz Evropsku konvenciju kojima je zajemčeno pravo na imovinu i pravo na njeno mirno uživanje, a oduzimanje imovine praćeno obavezom na isplatu naknade po tržišnoj ceni. Navedene parcele su faktičkim putem postale javna svojina tuženog, koji je zato obavezan na isplatu tražene naknade.

Iz tih razloga, nisu osnovani navodi revidenta da su nižestepeni sudovi pogrešno primenili materijalno pravo kada su odlučili o delu tužbenog zahteva koji se odnose na označene parcele. Revizija, u pogledu tog dela odluke, sadrži navode koje tuženi ističe u drugim, istim činjeničnopravnim sporovima. Zbog toga Vrhovni sud neće detaljno obrazlagati presudu u pogledu odluke iz stava prvog izreke, jer se time ne bi postiglo novo tumačenje prava, niti doprinelo ujednačenom tumačenju prava.

Sledstveno izloženom, na osnovu člana 414. stav 2. ZPP, odlučeno je kao u prvom stavu izreke.

Međutim, nižestepeni sudovi su pogrešnom primenom materijalnog prava odlučili o delu tužbenog zahteva kojim je tražena naknada za parcele 5933/4 i 5933/5 i utvrđeno pravo javne svojine tuženog na tim parcelama.

Označene parcele ni faktički nisu privedene planskoj nameni i ne koriste se kao javna saobraćajna površina, tako da nisu oduzete iz tužiočevog poseda, niti je on lišen prava svojine na njima, a one na taj način postale javna svojina tuženog. Tužilac (koji je odbio da bude saslušan kao stranka), nije dokazao na koji način je do donošenja planskih akata koristio te parcele i koja ograničenja u njihovom korišćenju trpi zbog nesprovođenja planskih dokumenata tako da mu je povređeno pravo na mirno uživanje imovine.

Iz tog razloga, u odnosu na dve navedene parcele pogrešno su primenjeni član 58. Ustava Republike Srbije i član 1. Protokola 1. uz Evropsku konvenciju, odnosno član 10. stav 2. i 10. Zakona o javnoj svojini, zbog čega je na osnovu člana 416. stav 1. ZPP, odlučeno kao u drugom stavu izreke.

U pogledu odluke o delu tužbenog zahteva kojim je tražena naknada za faktički eksproprisane parcele 5937/1 i 5933/6 i utvrđenje prava javne svojine tuženog na tim parcelama, ne može se ispitati pravilnost primenjenog materijalnog prava, jer činjenično stanje nije u potpunosti i pravilno utvrđeno.

Prema nalazu veštaka geometra od 25.10.2023. godine, parcela 5937/1 je delom privedena urbanističkoj nameni, ali nije utvrđeno u kom delu i u kojoj površini se ta parcela koristi za javni saobraćaj – deo ulice u naseljenom mestu Petrovaradin, dok se nalaz veštaka i njegovo izjašnjenje o parceli 5933/6 – da je privredena nameni i koristi se kao deo ulice sa saobraćajnom površinom od zemljanog zastora, razlikuje od fotografije te parcele priložene uz nalaz, na kojoj je ona prikazana kao travnata površina.

Stoga su obe nižestepene presude ukinute u tom delu i predmet vraćen prvostepenom sudu na ponovno suđenje.

U ponovljenom suđenju, prvostepeni sud će sa sigurnošću utvrditi u kom delu i u kojoj površini se parcela 5937/1 koristi kao javna saobraćajna površina, odnosno da li je i parcela 5933/6 privedena planskoj nameni, a zatim ponovo odlučiti o zahtevima tužilaca u odnosu na te parcele.

Ukinuta je i odluka o troškovima postupka jer zavisi od konačnog ishoda ovog spora.

Sa svega navedenog, na osnovu člana 416. stav 2. ZPP, odlučeno je kao u trećem stavu izreke.

Predsednik veća – sudija

Branislav Bosiljković,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković