Ispitujući pobijanu presudu u smislu člana 404. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 10/23), Vrhovni sud je ocenio da postoji potreba za odlučivanjem o izjavljenoj reviziji kao o posebnoj, radi ujednačavanja sudske prakse.

Tuženi su zbog materijalnopravne veze jedinstveni suparničari, pa je Vrhovni sud ispitao pobijanu presudu u smislu odredbi članova 210. i 408. ZPP i utvrdio da je revizija osnovana.

U postupku donošenja pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti, a zbog relativno bitne povrede odredaba parničnog postupka iz pčlana 374. stav 1. u vezi člana 98. stav 5. ZPP učinjene u postupku pred prvostepenim sudom, na koju je tuženi ukazao, revizija se po članu 407. ZPP ne može izjaviti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, parcela broj ../1, šuma 7. klase, površine 75 ha 17 a 10 m2, u mestu zvanom „...“ u k.o. ..., na osnovu premera katastra izvršenog 1937. godine bila je upisana u posedovnom listu .. k.o. ..., kao Dobro sela .... Na osnovu prijave od 17.10.1968. godine na ovoj parceli upisana je društvena svojina, a kao korisnik Šumsko poljoprivredno industrijski kombinat Ivanjica. Na osnovu Zakona o šumama, 1997. godine u posedovnom listu na ovoj parceli upisana je svojina Republike Srbije, a kao korisnik JP „Srbijašume“ Beograd. Nakon ustrojavanja Katastra nepokretnosti kao pravne evidencije, parcela je upisana u listu nepokretnosti broj .. KO ..., sa nepromenjenim upisom stvarnih prava u korist tuženih. Predmet spora je realni deo ove parcele, opredeljen merama i granicama nalazom veštaka geometra Mike Boškovića iz ... od 23.01.2024. godine. Osnov za izradu nalaza je tapija Čačanskog suda broj 4590 izdata 10.03.1909. godine, po čijoj sadržini je EE kupio tri parcele nepokretnog imanja ŽŽ u postupku prinudnog namirenja poreza, a potom 13.01.1931. godine prodao sve tri parcele, konkretno njivu u „...“ ZZ. Sadržina tapije nikada nije konstatovana u Katastru nepokretnosti. ZZ je umro ...1944. godine. Po rešenju Osnovnog suda u Ivanjici O 521/14 od 18.12.2014. godine, ZZ su nadživele tri ćerke i supruga, a postupak za raspravljanje zaostavštine ( sproveden 70 godina nakon smrti) je obustavljen iz razloga što ne postoji imovina koja bi bila predmet raspravljanja i nasleđivanja u tom postupku. Utvrđeno je i da su tužioci zakonski naslednici ZZ.

Sa polazištem na navedene činjenice, nižestepeni sudovi nalaze da su tužioci suvlasnici spornog dela parcele na osnovu pravnih pravila sadržanih u Srpskom građanskom zakoniku i Zakonu o moratornom stanju iz 1920. godine, koja se primenjuju na osnovu Zakona o nevažnosti pravnih propisa donetih pre 06.04.1941. godine i za vreme neprijateljske okupacije („Službeni list FNRJ“ br. 86/46, 105/46 i 96/47). Po ovom pravilima savesni držalac može steći pravo svojine na osnovu održaja na nepokretnosti ako dokaže zakonski osnov državine i posed državine najmanje 31 godinu 1 mesec i 18 dana do 06.04.1941. godine. Ovi uslovi su ispunjeni, pošto je pravni prethodnik ZZ EE stekao sporni deo parcele 10.03.1909. godine.

Po stanovištu Vrhovnog suda, nižestepeni sudovi neosnovano zanemariju materijalnopravne odredbe sadržane u zakonima donetim nakon Drugog svetskog rata, kojima je regulisana agrarna reforma i zakonski maksimum svojine fizičkog lica na poljoprivrednom zemljištu u zavisnosti od toga da li je poljoprivrednik ili ne, a potom u zakonima donetim nakon 1990. godine, kojima se regulišu postupak i uslovi za restituciju oduzetog poljoprivrednog zamljišta u naturalnom obliku, pa je izostalo utvrđenje bitnih činjenica koje opredeljuju osnovanost zahteva za utvrđenje svojine na realnom delu sporne parcele u državnoj svojini.

Veštak geodetske struke Mika Bošković iz ... stručni nalaz i mišljenje, na osnovu kog su tužioci opredelili tužbeni zahtev zasniva isključivo na fotokopiji nepotpisane, neoverene tapije priložene uz tužbu. Iz sadržine ove isprave vidljivo je da je pravni prethodnik tužilaca ZZ bio vlasnik zemljišta koje se graničilo sa prinudno prodatim nepokretnostima imanja ŽŽ radi namirenja poreskog duga, a da su osim njega u potesu u kome su se nalazile prodate parcele poljoprivredno zemljište imali i II i JJ. Sud je utvrdio da se sporni deo parcele pre Drugog svetskog rata koristio kao pašnjak, njiva, a po izjavi svedoka KK (rođenog 1935. godine) posle rata su se tu nalazile kolibe, Šumski poljoprivredni kombinat pošumljavao je parcelu 1959. – 1960. godine i sada je to šuma.

Imajući u vidu sadržinu izvedenih dokaza, prvostepeni sud je propustio da razjasni koje parcele – opredeljene brojevima i površinom je pokojni ZZ imao u momentu svoje smrti u posedu, odnosno na koje nepokretnosti je plaćao porez po podacima Katastra, s obzirom na utvrđenje da je Katastar pre rata obnovljen i da je sporna parcela na osnovu premera izvršenog 1937. godine bila upisana kao javno dobro - Dobro sela .... Nadalje, nije utvrđeno da li je nakon Drugog svetskog rata sproveden postupak za raspravljanje zaostavštine pokojnog ZZ, koja imovina je predstavljala njegovu zaostavštinu, da li je njegova nepokretna imovina u sporovođenju agrarne reforme nacionalizovana nakon Drugog svetskog rata i o tome doneta odluka, koje lice je koristilo sporni deo parcele nakon smrti pokojnog ZZ 1944. godine, kada je izvršen akt deposediranja na spornom delu parcele i po kom pravnom osnovu, da li su zakonski naslednici pokojnog ZZ do pokretanja ove parnice 30.08.2017. godine preduzimali pravne radnje u svrhu zaštite svojine na spornom delu nepokretnosti i sa kojim ishodom.

Tek pošto u ponovljenom postupku razjasni sve navedene činjenice, prvostepeni sud će biti u prilici da odluči o osnovanosti postavljenog tužbenog zahteva za utvrđenje svojine na realnom delu parcele u javnoj svojini Republike Srbije, koja pravno i faktički predstavlja borovu šumu kojom upravlja tuženo javno preduzeće.

U ponovljenom postupku, prvostepeni sud će odlučiti i o troškovima celog postupka na osnovu odredbe člana 165. stav 3. ZPP.

Iz navedenih razloga, na osnovu člana 416. stav 2. ZPP, odlučeno je kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća – sudija

Jelica Bojanić Kerkez, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković