U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Nisu osnovani navodi revidenta da je u drugostepenom postupku učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. u vezi člana 8. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužioci su zakonski naslednici – deca pokojne GG (umrla ...2012. godine), ćerke pokojnog VV. Predmetna parcela je premerom iz 1966. godine bila upisana u posedovni list .. KO ..., kao društvena svojina – putevi Opština Bojnik, a po stupanju na snagu Zakona o sredstvima u svojini Republike Srbije kao imovina tužene čiji je korisnik Opština Bojnik. Parcela je sada upisana u list nepokretnosti .. KO Bojnik, kao nekategorisani put u svojini tužene sa pravom korišćenja Opštine Bojnik. U tapiji od 09.02.1912. godine Sreski sud u Lebanu je 19.11.1940. godine, pod brojem .. potvrdio da je nepokretno imanje opisane u tapiji prešlo u isključivu svojinu VV po osnovu kupovine. Veštačenjima – nalazom veštaka geometra utvrđene su mere i granice sporne parcele, a nalazom veštaka poljoprivredne struke utvrđena je njena tržišna vrednost.

Polazeći od tako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je primenom odredbi Zakona o planiranju i izgradnji, Zakona o javnoj svojini, Zakona o eksproprijaciji i Zakona o obligacionim odnosima citiranih u obrazloženju njegove presude, usvojio tužbeni zahtev. Po stanovištu tog suda, sporna parcela je kao svojina pravnog prethodnika tužilaca bez valjanog pravnog osnova i sprovedenog postupka i eksproprijacije upisana kao svojina tužene, a tužioci ne mogu trpeti štetu zato što nadležni organ nije sproveo formalni upravni postupak – doneo rešenje o eksproprijaciji i isplatio naknadu, tako da je povređeno njihovo pravo na imovinu garantovano članom 58. Ustava Republike Srbije i zato im pripada naknada, kako po članovima 11, 12, 41. i 42. Zakona o eksproprijaciji, tako i po odredbi člana 172. Zakona o obligacionim odnosima.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev. Po stanovištu tog suda, tužioci nisu dokazali pravo svojine pokojnog VV na spornoj parceli i svoju aktivnu legitimaciju – da su jedini njegovi pravni sledbenici. Osim toga, po shvatanju drugostepenog suda, tužena nije pasivno legitimisana jer je sporna parcela u katastru nepokretnosti upisana kao nekategorisani put koji je u svojini jedinice lokalne samouprave – Opštine Bojnik, shodno članu 10. Zakona o javnoj svojini, a tužioci nisu dokazali da je tužena dozvolila izgradnju državnog puta od javnog interesa na zemljištu koje nije formalno eksproprisano i tako ugrozila njihova subjektivna građanska prava.

Po oceni Vrhovnog suda, nisu osnovani navodi revidenta o pogrešnoj primeni materijalnog prava od strane drugostepenog suda.

Odredbom člana 228. ZPP propisano je da je stranka dužna da iznese činjenice i predloži dokaze na kojima zasniva svoj zahtev ili kojim osporava navode i dokaze protivnika, u skladu sa tim zakonom. Prema članu 231. navedenog zakona, ako sud na osnovu izvedenih dokaza (član 8) ne može sa sigurnošću da utvrdi neku činjenicu, o postojanju činjenice primenjuju se pravila o teretu dokazivanja. Po tom pravilu, ako zakonom nije drugačije propisano, stranka koja tvrdi da ima neko pravo snosi teret dokazivanja činjenice bitne sa nastanak i ostvarivanje prava, a stranka koja osporava postojanje nekog prava snosi teret dokazivanja činjenice koja je sprečila nastanak ili ostvarivanje prava, ili je usled koje je pravo prestalo da postoji.

Pravilo o podeli tereta dokazivanja je materijalnopravne prirode jer se odgovor na pitanje o značaju nedokazane činjenice za ishod spora postiže tumačenjem materijalnopravne odredbe.

Odredbom člana 58. stav 1. i 2. Ustava Republike Srbije propisano je da se jemči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona, i da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne.

Tužioci podnetom tužbom traže utvrđenje da je tužena bez pravnog osnova oduzela parcelu .. KO ... koja je bila u vlasništvu njihovog pravnog prethodnika, pokojnog VV i isplatu novčane naknade za oduzetu zemljište.

Saglasno citiranoj ustavnoj odredbi i zakonskim odrebama o dokazivanju, tužiocu su u ovom sporu bili dužni dokazati da je na spornoj parceli postojalo pravo svojine pokojnog VV. U konkretnom slučaju, i po nalaženju revizijskog suda, tužioci nisu dokazali da je njihov pravni prethodnik bio vlasnik sporne parcele. Tu činjenicu tužioci su dokazivali tapijom koju je 09.02.2012. godine potvrdio Leskovački prvostepeni sud pod brojem .., prema kojoj je DD bio sopstvenik imanja opisanog u tapiji, sa potvrdom Sreskog suda u Lebanu broj .. od 19.11.1940. godine da je opisano imanje po osnovu kupovine prešlo u isključivu svojinu VV. U tapiji je imanje ukupne površine 20 hektara 33 ara 40m2 koje čine zgrade, voćnjaci, livada i šuma u ataru sela ..., opisano graničnom linijom imanja – njenom dužinom, položajem i načinom prostiranja. Izvedenim geodetskim veštačenjem određene su mere i granice sporne parcele, ali njime nije utvrđeno da li se ona nalazila u granicama imanja opisanog u tapiji koje je tokom 1940. godina kupio pravni prethodnik tužilaca. S obzirom da izvedenim dokazima ta činjenica nije mogla biti utvrđena, tužioci nisu aktivno legitimisani da zahtevaju naknadu za imovinu oduzetu od njihovih pravnih prethodnika – pokojnog VV i pokojne GG, a tome sud vodi računa po službenoj dužnosti, jer od nje zavisi pravilna primena materijalnog prava.

Iz tih razloga, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Branislav Bosiljković, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković