Po oceni Vrhovnog suda, o posebnoj reviziji tužioca u ovom sporu potrebno je odlučivati radi tumačenja prava, zbog čega je na osnovu člana 404. ZPP odlučeno kao u prvom stavu izreke.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da tužiočeva revizija nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, Opština Odžaci je 18.12.2012. godine donela Odluku o komunalnim delatnostima („Službeni list Opštine Odžaci“, br. 16/12) kojom je, pored ostalog, predviđeno da korisnik plaća naknadu za svaki vodomer u jednakom iznosu za svaki mesec, pa i za mesec u kome nema potrošnje vode, u visini koju utvrđuje tuženo preduzeće uz saglasnost Opštinskog veća, a naplaćena sredstva se koriste za nadoknadu troškova koji nastaju zaključenjem ugovora, izradom obračuna, štampanja i dostavljanja računa, kao i naplate istih (član 56). Inspekcijskim nadzorom od 22.05.2020. godine utvrđeno je da taj opšti akt jedinice lokalne samouprave nije usaglašen sa Zakonom o komunalnim delatnostima, jer je u pojedinim odredbama odluke (član 27, član 28, član 30. stav 3. i 4, član 31. stav 1. i član 51. stav 1. tačka 5) glavni merni instrument (vodomer) definisan kao sastavni deo vodovodnih instalacija korisnika, što nije u saglasnosti sa članom 31. navedenog Zakona kojim je propisano da je glavni merni instrument sastavni deo komunalne infrastrukture. Opštini – donosiocu označene Odluke, predloženo je njeno usaglašavanje sa Zakonom u roku od 60 dana od dana prijema zapisnika o inspekcijskom nadzoru, uz upozorenje da će inspektor, ako po tom predlogu ne bude postupljeno, pokrenuti inicijativu kod nadležnog organa za obustavljanje od izvršenja, odnosno za poništenje ili ukidanje odluke. Opština Odžaci je 01.12.2020. godine donela Odluku o snabdevanju vodom za piće („Službeni list Opštine Odžaci“, br. 25/20), čijim stupanjem na snagu (09.12.2020. godine) su prestale da važe odredbe o snabdevanju vodom za piće iz članova 25-69 Odluke o komunalnim delatnostima od 18.12.2022. godine. Novom odlukom nije predviđena naknada za vodomer, zbog čega je tuženo preduzeće 21.12.2020. godine donelo Odluku o cenama kojom je naknada za održavanje vodomera za građane i pravna lica, počev od decembra 2020. godine, brisana iz cenovnika komunalnih proizvoda i usluga.

Tužilac je u ovom sporu tražio isplatu novčanog potraživanja u visini naknade koju je tuženi naplaćivao u periodu od jula 2018. godine do novembra 2020. godine, na ime naknade za vodomere. U podnetoj tužbi je kao pravni osnov tužbenog zahteva navedena naknada štete.

Prvostepeni sud je, polazeći od izloženog činjeničnog stanja, delimično usvojio tužbeni zahtev. Po stanovištu tog suda, zasnovanom na odredbama Zakona o komunalnim delatnostima i Zakona o zaštiti potrošača koje su citirane u obrazloženju prvostepene presude, tuženi odgovara za štetu po članovima 154. i 172. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima, jer je odredba člana 56. Odluke o komunalnim delatnostima Opštine Odžaci od 18.12.2012. godine u suprotnosti sa odredbama članova 25. i 26. Zakona o komunalnim delatnostima kojima je propisan način određivanja cene komunalnih usluga.

Drugostepeni sud je usvojio žalbu tuženog i preinačio prvostepenu presudu u delu u kojem je usvojen tužbeni zahtev. Po stanovištu tog suda, tuženi je spornu naknadu u utuženom periodu naplaćivao na osnovu člana 56. Odluke o komunalnim delatnostima Opštine Odžaci od 18.12.2012. godine, za koju nije utvrđeno da nije u skladu sa Ustavom ili zakonom, već je prestala da važi stupanjem na snagu Odluke o snabdevanju vodom za piće Opštine Odžaci od 01.12.2020. godine, tako da se ne može smatrati da nije postojao osnov za naplatu naknade, a nezakonit i nepravilan rad kao osnov naknade štete (pravni osnov tužbenog zahteva naveden u tužbi) postoji na strani jedinice lokalne samouprave a ne tuženog, koji je postupao u skladu sa donetom Odlukom jedinice lokalne samouprave.

Izloženo pravno stanovište drugostepenog suda o nepostojanju obaveze tuženog na isplatu tužiočevog novčanog potraživanja prihvata i revizijski sud, zbog čega navode revidenta o pogrešnoj primeni materijalnog prava ocenjuje kao neosnovane.

Tuženi je u spornom periodu naplaćivao naknadu predviđenu članom 56. Odluke o komunalnim delatnostima Opštine Odžaci od 18.12.2012. godine, što znači da je postojao pravni osnov za njenu naplatu, odnosno da se tuženi za naplaćeni iznos nije neosnovano obogatio u smislu člana 210. Zakona o obligacionim odnosima. Naplatom naknade, čije se vraćanje traži podnetom tužbom, tužiocu nije prouzrokovana šteta jer u radnjama tuženog nema protivpravnosti kao osnova njegove odgovornosti za štetu zbog nezakonitog ili nepravilnog rada, u smislu člana 172. stav 1. navedenog Zakona.

Odluka jedinice lokalne samouprave, na osnovu koje je vršena naplata naknade za vodomere, nije proglašena neustavnom ili nezakonitom. Sud u parničnom postupku ne može ocenjivati njenu saglasnost sa Ustavom i zakonom. Ocena ustavnosti i zakonitosti opšteg akta je u isključivoj nadležnosti Ustavnog suda, saglasno članu 165. stav 1. tačka 1. Ustava Republike Srbije, i vrši se po postupku propisanom članovima 50 – 65. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07... 92/23). Odlukom Ustavnog suda I Uo 119/2020 od 21.06.2022. godine odbačena je inicijativa za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti člana 27, člana 28, člana 30. stav 3. i 4, člana 31. stav 3. i člana 51. stav 1. tačka 5. Odluke o komunalnim delatnostima („Službeni list Opštine Odžaci“, br. 16/12... 8/16) i Odluke o uvođenju takse na brojilo br. 9-40-Uo koju je 21.05.2010. godine doneo Upravni odbor tuženog. Inicijativa za pokretanje postupka zakonitosti označenih odredbi navedene Odluke, kojom nije tražena ocena zakonitosti i člana 56. tog opšteg akta, odbačena je jer su njegove odredbe prestale da važe 09.12.2020. godine, stupanjem na snagu Odluke o snabdevanju vodom za piće od 01.12.2020. godine („Službeni list Opštine Odžaci“, br. 25/20).

Iz navedenih razloga, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u drugom stavu izreke.

Odluka o zahtevu tuženog za naknadu troškova revizijskog postupka, sadržana u trećem stavu izreke, doneta je na osnovu člana 165. stav 1. u vezi člana 154. stav 1. ZPP, jer troškovi odgovora na reviziju po oceni Vrhovnog suda nisu bili nužni.

Predsednik veća - sudija

Branislav Bosiljković,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković