Protiv pravnosnažnog rešenja donetog u drugom stepenu, predlagač je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu odluku primenom člana 408. u vezi sa članovima 403. stav 2. tačka 2. i 420. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“, 72/11... 18/20 i 10/23 – drugi zakon) i članom 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku – ZVP („Službeni glasnik SRS“, br. 25/82, 48/88, „Službeni glasnik RS“, br. 46/95... 14/2022) i utvrdio da je revizija predlagača osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, rešenjem Grada Sremska Mitrovica, Gradska uprava za urbanizam, prostorno planiranje i izgradnju objekata od 17.05.2021. godine, od predlagača eksproprisana je kat.parc. br. .. ukupne površine 4189 m2, upisane u LN br. .. KO ..., u korist javne svojine Republike Srbije za potrebe krajnjeg korisnika eksproprijacije, ovde protivnika predlagača, radi izgradnje državnog puta Ruma – Šabac – Loznica, a na osnovu Prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora državnog puta I reda br. 21 Novi Sad – Ruma – Šabac i državnog puta I reda br. 19 Šabac – Loznica i rešenja Vlade Republike Srbije od 18.06.2020. godine o utvrđivanju javnog interesa za eksproprijaciju. Pred nadležnim organom uprave nije došlo do sporazumnog određivanja naknade. U postupku određivanja naknade za eksproprisane nepokretnosti od Poreske uprave Sremska Mitrovica pribavljen je izveštaj u kome je utvrđena tržišna vrednost za navedenu katastarsku parcelu od 132,00 dinara po 1m2 i u kome je navedeno da je tržišna vrednost utvrđena za poljoprivredno zemljište, uz navođenje da je ova vrednost utvrđena po osnovu pravnosnažno realizovanih procena u predmetima (parifikati) za istu ili sličnu nepokretnost na istoj ili sličnoj lokaciji, ali bez izlaska na teren. Ocenom nalaza i mišljenja i izjašnjenja sudskog veštaka, utvrđena je tržišna vrednost za navedenu katastarsku parcelu od 455,75 dinara po m2, i to kao za građevinsko zemljište jer je eksproprisana za potrebe izgradnje saobraćajnice. Sudski veštak je tržišnu vrednost predmetnog zemljišta odredio komparativnom metodom sa parcelama u blizini, pa s obzirom na ukupnu površinu vrednost eksproprisane nepokretnosti je 1.909.136,75 dinara.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je usvojio zahtev predlagača i obavezao krajnjeg korisnika da predlagaču na ime naknade za eksproprisano zemljište isplati 1.909.136,75 dinara (u visini tržišne vrednosti prema nalazu i mišljenju veštaka za građevinsko zemljište), kao i 44.235,84 dinara za biljne kulture, odnosno ukupno 1.953.372,50 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 04.11.2022. godine (kao dana kada je određena naknada).

Drugostepeni sud je potvrdio prvostepeno rešenje u delu kojim je dosuđena naknada za biljne zasade, a preinačio prvostepeno rešenje i obavezao krajnjeg korisnika da predlagaču na ime naknade za eksproprisano zemljište isplati 754.020,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od presuđenja (u visini tržišne vrednosti katastarske parcele prema izveštaju Poreske uprave Sremska Mitrovica za poljoprivredno zemljište). Ocenio je da je predmetna katastarska parcela u vreme eksproprijacije po kulturi predstavljala poljoprivredno zemljište, zbog čega se naknada određuje za poljoprivreno zemljište, te da naknadna promena njegove namene nema uticaja na određivanje naknade.

Stanovište drugostepenog suda zasnovano je na pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Odredbom člana 42. stav 1. Zakona o eksproprijaciji („Službeni glasnik RS“ broj 53/95, „Službeni glasnik SRJ“ broj 16/01, „Službeni glasnik RS“ broj 23/01, 20/09 i 55/13), propisano je da se naknada za eksproprisano poljoprivredno i građevinsko zemljište određuje u novcu prema tržišnoj ceni takvog zemljišta, ako zakonom nije drugačije propisano, dok je stavom 2. istog člana propisano da procenu tržišne cene iz stava 1. ovog člana vrši organ nadležan za utvrđivanje poreza na prenos apsolutnih prava na nepokretnostima.

Saglasno navedenom, visina naknade za eksproprisano poljoprivredno i građevinsko zemljište utvrđuje se prema tržišnoj vrednosti oduzetog zemljišta koju, između ostalog, određuje i karakter tog zemljišta, kvalitet, klasa, mesto nalaženja, udaljenost odnosno blizina naseljenog mesta i asfaltnog puta, postojanje i udaljenost infrastrukturne instalacije i drugih korektivnih faktora koji utiču na tržišnu vrednost nepokretnosti. Vrednost nepokretnosti određuje se prema tržišnoj ceni u vreme utvrđivanja visine naknade, odnosno u vreme donošenja odluke o naknadi. Procenu tržišne cene daje nadležni organ za utvrđivanje poreza na prenos apsolutnih prava na promet nepokretnosti, odnosno Poreska uprava. Međutim, Zakon o eksproprijaciji ne isključuje utvrđivanje visine tržišne vrednosti eksproprisanih nepokretnosti veštačenjem u vanparničnom postupku, kada se visina naknade utvrđuje ocenom nalaza i mišljenja sudskog veštaka odgovarajuće struke, koji prilikom utvrđivanja tržišne vrednosti uzima u obzir sve relevantne parametre i korektivne faktore. Imajući u vidu navedeno, po oceni Vrhovnog suda pogrešan je zaključak drugostepenog suda da se u konkretnom slučaju ima prihvatiti procena Poreske uprave, s obzirom da ona vrši samo procenu tržišne vrednosti nepokretnosti što predstavlja najniži iznos naknade za eksproprisanu nepokretnost, a ne određuje njenu tržišnu cenu na osnovu kriterijuma od kojih zavisi tržišna cena eksproprisanog zemljišta.

Pogrešno je stanovište drugostepenog suda da se u konkretnom slučaju radi o poljoprivrednom, a ne građevinskom zemljištu, budući da je pravnosnažnim rešenjem Grada Sremska Mitrovica, Gradska uprava za urbanizam, prostorno planiranje i izgradnju objekata od 17.05.2021. godine od predlagača eksproprisana je kat.parc. br. .. ukupne površine 4189 m2, upisane u LN br. .. KO ..., u korist javne svojine Republike Srbije za potrebe krajnjeg korisnika eksproprijacije, ovde protivnika predlagača, radi izgradnje državnog puta Ruma – Šabac – Loznica, na osnovu Prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora državnog puta I reda br. 21 Novi Sad – Ruma – Šabac i državnog puta I reda br. 19 Šabac – Lozbnica i rešenja Vlade Republike Srbije od 18.06.2020. godine o utvrđivanju javnog interesa za eksproprijaciju i ušla je u sastav građevinske parcele, a pre izvršene eksproprijacije, zbog čega predmetna katastarska parcela predstavlja građevinsko zemljište, kako to pravilno zaključuje prvostepeni sud.

Naime, odredbom člana 82. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, br.72/09... 83/18) propisano je da građevinsko zemljište je zemljište koje je određeno zakonom i planskim dokumentom kao građevinsko, koje je predviđeno za izgradnju i redovno korišćenje objekata, kao i zemljište na kojem su izgrađeni objekti u skladu sa zakonom. Odredbom člana 83. stav 2. istog zakona propisano je da stupanjem na snagu planskog dokumenta kojim je promenjena namena zemljišta u građevinsko zemljište, vlasnici tog zemljišta stiču prava i obaveze propisane ovim zakonom i podzakonskim aktima donetim na osnovu zakona, bez obzira na činjenicu što organ nadležan za upis na nepokretnostima i pravima na njima nije sproveo promenu u javnoj knjizi o evidenciji nepokretnosti i prava. Odredbom člana 88. stav 9. istog zakona propisano je da od dana stupanja na snagu planskog dokumenta kojim je izvršena promena namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko zemljište, vlasnik takvog zemljišta ostvaruje sva prava vlasnika na građevinskom zemljištu, u skladu sa ovim zakonom.

Imajući u vidu izneto, Vrhovni sud nalazi da je prvostepenim rešenjem pravilno određena naknada za eksproprisanu nepokretnost kao za građevinsko zemljište u visini utvrđenoj ocenom nalaza i mišljenja sudskog veštaka, te da na ovako dosuđenu naknadu tužilac ima pravo na zakonsku zateznu kamatu od 12.10.2023. godine u smislu odredbe člana 277. Zakona o obligacionim odnosima.

Pravilna je i odluka prvostepenog suda o troškovima postupka, jer je doneta primenom odredbi člana 153. Zakona o parničnom postupku.

Na osnovu iznetog, Vrhovni sud je, na osnovu člana 416. stav 1. u vezi sa članom 420. stav 6. ZPP, odlučio kao u stavu prvom izreke.

Predlagač je uspeo u postupku po reviziji, pa mu, na osnovu člana 153. i 154. ZPP, pripadaju i opredeljeni troškovi ovog postupka prema ostvarenom uspehu, koji obuhvataju troškove za sastav revizije od strane advokata od 33.750,00 dinara na osnovu Tarife o nagradama i naknadama za rad advokata važeće u vreme preduzimanja ove radnje, dok trošak sudskih taksi nije priznat jer zahtev nije opredeljen u smislu člana 163. stav 2. ZPP.

Na osnovu iznetog, primenom člana 165. stav 2. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća - sudija

Mirjana Andrijašević, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković