Ispitujući pobijanu presudu u smislu odredbe člana 408. ZPP u vezi sa članom 403. stav 1. tačka 2. ZPP, Vrhovni sud je našao da revizija tužene nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, 20.04.2022. godine VV je tuženoj predao iznos od 1.000.000,00 dinara na ime zajma sa rokom vraćanja do 20.09.2022. godine o čemu je sačinjena potvrda o prijemu novca koju je potpisala tužena. Istog dana je sačinjeno i menično ovlašćenje kojim izdavalac isprave- tužena kao dužnik ovlašćuje VV kao poverioca – korisnika menice da može popuniti menični blanket ... ... kao sredstvo obezbeđenja za plaćanje po osnovu zajma od 20.04.2022. godine u iznosu od 1.000.000,00 dinara, na kojoj je trasant na tužena. Dana 20.12.2022. godine zaključen je ugovor o ustupanju potraživanja, overen od strane javnog beležnika, između VV, kao ustupaoca i tužilje, kao primnika kojim je konstatovano da ustupilac ima potraživanje od BB, tužene, u iznosu od 1.000.000,00 dinara povodom kog se kod javnog izvršitelja Bojana Tovarišića vodi postupak prinudne naplate pod br. Iiv 450/22, te je ustupilac ustupio prijemniku potraživanje, preneo i sva prava iz hartije od vrednosti – menice serijskog broja ... ..., kao i da prenos potraživanja prema dužniku proizvodi pravno dejstvo od dana obaveštavanja o ustupanju, a između ugovornih strana od dana zaključenja ugovora. Ustupalac je na prijemnika preneo i pravo na zakonsku zateznu kamatu koju je dužnik obavezan da plaća u slučaju docnje. Ugovoreno je da će o ustupanju potraživanja ustupalac obavestiti dužnika preporučenom pošiljkom u roku od 10 dana od dana zaključenja ugovora, te da prijemnik pravo da o ustupanju obavesti dužnika ne čekajući da to učini ustupalac u prethodno određenom roku. Navedeno je i da dužnik prema prijemniku može istaći sve prigovore koje je mogao istaći ustupiocu do obaveštenja o ustupanju potraživanja uključujući i lične prigovore. Ustupilac se saglasio da se na osnovu ugovora prijemnik legitimiše kao izvršni poverilac u postupku iz člana 1. ugovora. Tužena nije obaveštena o zaključenju navedenog ugovora preporučenom pošiljkom, niti usmenim putem.

Na osnovu ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je pozivajući se na odredbe članova 10., 20., 239., 240., 243., 244., 246., 248., 256., 436. i 438. Zakona o obligacionim odnosima i članova 10., 13., 15. i 16. Zakona o menici odbio tužbeni zahtev sa obrazloženjem da ugovor o ustupanju nije proizveo pravna dejstva prema tuženoj, te da tužilja nije aktivno legimisana u ovoj parnici jer nije dokazala da je zakoniti imalac menice koja je predata na naplatu.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu usvajanjem tužbenog zahteva sa obrazloženjem da je pogrešan zaključak prvostepenog suda da ugovor o ustupanju potraživanja zaključen između VV kao ustupaoca i tužilje kao prijemnika nema pravno dejstvo prema tuženoj usled činjenice da o tome nije obaveštena, a osim toga, tužena u toku postupka nije ni osporila osnov potraživanja, odnosno činjenicu da je od VV pozajmila 1.000.000,00 dinara.

Po nalaženju Vrhovnog suda, pravilno je drugostepeni sud primenio materijalno pravo.

Odredbom člana 436. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima, propisano je da poverilac može ugovorom zaključenim sa trećim preneti na ovoga svoje potraživanje, izuzev onog čiji je prenos zabranjen zakonom, ili koji je vezano za ličnost poverioca, ili koje se po svojoj pravnoj prirodi protivi prenošenju na drugog. Odredbom člana 438. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima, da za prenos potraživanja nije potreban pristanak dužnika, ali je ustupilac dužan obavestiti dužnika o izvršenom ustupanju. Prijemnik ima prema dužniku ista prava koja je ustupalac imao prema dužniku do ustupanja, što je propisanom članom 409. stav 1. istog zakona, dok je stavom 2. istog člana propisano da dužnik može istaći prijemniku pored prigovora koje ima prema njemu i one prigovore koje je mogao istaći ustupiocu do časa kada je saznao za ustupanje. Shodno članu 438. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima za prenos potraživanja nije potreban pristanak dužnika, ali je ustupalac dužan obavestiti dužnika o izvršenom ustupanju.

Propuštanje poverioca da izvrši obaveštenje dužnika o zaključenju ugovora o ustupanju potraživanja trećem licu ne utiče na pravnu valjanost ugovora o ustupanju, već ima za posledicu da ukoliko dužnik ne ispuni svoju obavezu prema ustupiocu, to će biti punovažno i dovešće do prestanka njegove obaveze. Polažaj dužnika usled te promene se u suštini ne menja u pogledu obaveze koja ga tereti, s obzirom da prema članu 436. ZOO predmet ustupanja ne mogu biti potraživanja vezana za ličnost. Jedina promena za njega ogleda se u tome što umesto ustupioca posle ustupanja duguje prijemniku, a on prema prijemniku ima pravo da istakne sve prigovore koje je mogao da istakne prema ustupiocu.

U konketnom slučaju, ugovorom od 20.04.2022. godine, VV je ustupio svoje potraživanje iz ugovora o zajmu od 20.04.2022. godine, na osnovu koga je pozajmio tuženoj iznos od 1.000.000,00 dinara sa rokom vraćanja do 20.09.2022. godine, i to potraživanje obezbedio menicom serije ... ... . Ugovor o ustupanju potraživanja između VV kao ustupioca i tužilje kao prijemnika je zaključen u toku izvršnog postupka o čemu je obavešten privremeni zastupnik tužene dostavljanjem rešenja javnog izvršitelja Iiv 450/22 od 26.12.2022. godine kojim je utvrđeno da je na mestu ranijeg poverioca stupila tužilja, a koje je dostavljeno privremenom zastupniku tužene 29.12.2022. godine. Dostavljanjem rešenja privremenom zastupniku tužene, tužena je obaveštena o zaključenju ugovora o ustupanju potraživanja. Zbog toga nisu osnovani navodi u reviziji da prenos potraživanja proizvodi pravno dejstvo prema dužniku od dana obaveštenja o ustupanju što je propisano i odredbom člana 2. stav 3. Ugovora o ustupanju potraživanju od 20.12.2022. godine, pa predmetni prenos potraživanja proizvodi pravno dejstvo u odnosu na tuženu. Osim toga, propuštanje poverioca da obavesti dužnika o zaključenju ugovora o ustupanju potraživanja ne utiče na pravnu valjanost tog ugovora, već ima za posledicu da ukoliko dužnik ne ispuni svoju obavezu prema ustupiocu, to će biti punovažno i dovešće do prestanka njegove obaveze.

Sa iznetih razloga, saglasno odredbi člana 414. stav 1. ZPP odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Branka Dražić,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković