Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilja je izjavila reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu odluku u smislu odredbe člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. ZPP („Službeni glasnik RS“ broj 72/11...10/23), u vezi člana 92. Zakona o uređenju sudova („Službeni glasnik RS“, broj 10/23) i ocenio da revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja je u spornom periodu od 01.02.2018. godine do 31.10.2020. godine, bila u radnom odnosu kod tužene. Tužena joj je obračunavala platu tako što je osnovicu, koju objavljuje Vlada Republike Srbije, množila sa koeficijentom radnog mesta tužilje koji iznosi 7,27. Na tako obračunatu osnovnu platu tužena je obračunavala uvećanu platu po osnovu minulog rada i dodala druge kategorije uvećanja kao i odsustva u dane godišnjeg odmora, državnog praznika i privremene sprečenosti za rad, te se tako obračunata plata sa uvećanjima i naknadama upoređivala sa minimalnom zaradom i ukoliko je bila manja od minimalne zarade tužena je vršila doplatu do minimalne zarade. Utvrđeno je da je tužena tužilji u spornom periodu isplatila platu pretežno u visini minimanlne zarade pri čemu joj je u pojedinim mesecima spornog perioda tužena isplatila višu platu od minimalne zarade. Na obračunskim listama plate tužilje nije iskazana kao posebna stavka naknada troškova za ishranu u toku rada i regresa za korišćenje godišnjeg odmora. Visina potraživanja tužilje na ime naknade troškova za ishranu u toku rada i za regres za korišćenje godišnjeg odmora utvrđena je na osnovu varijente jedan dopunskog nalaza o ekonomsko-finansijskom veštačenju prema najpovoljnijim kriterijumima za tuženu iz uporedo važećih kolektivnih ugovora u RS računajući visinu naknade troškova za ishranu u toku rada u dnevnom iznosu od 250,00 dinara bruto i visinu mesečnog iznosa regresa za korišćenje godišnjeg odmora u visini od 1/12 minimalne zarade u RS pri čemu je u mesecima u kojima je isplaćena, plata tužilje bila znatno iznad visine propisane minimalne zarade i visina potraživanja tužilje iskazana kao 0,00 dinara. To su ukupni pojedinačni mesečni iznos glavnice i obračunate zatezne kamate koji su navedeni u prvostepenoj presudi prema kojoj varijanti tužilja konačno i opredelila tužbeni zahtev.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja prvostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev smatrajući da naknada troškova za ishranu u toku rada i za regres za korišćenje godišnjeg odmora nisu sadržani u koeficijentu radnog mesta tužilje s obzirom na to da je tužena tužilji isplaćivala platu u visini minimalne zarade i da je stoga dužna da joj tražene naknade isplati u iznosu utvrđenom veštačenjem, a prema kriterijumima iz posebnih kolektivnih ugovora u Republici Srbiji za javna preduzeća u komunalnim delatnostima, važećih u utuženom periodu, a u nedostatku parametara i opštih akata koji su bili na snazi kod tužene u spornom periodu.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev iz razloga što se na utvrđivanje i obračun plate tužilje, kao i naknade i dodataka po osnovu rada, primenjuju propisi kojima se uređuju plate, naknade i druga primljnja zaposlenih u javnim službama, jer odredba člana 4. stav 2. Zakona o platama u državnim organima i javnim službama, koji je lex specialis u odnosu na Zakon o radu, propisuje da koeficijent za obračun plate sadrži i dodatak za ishranu u toku rada i regres za korišćenje godišnjeg odmora.

Po oceni Vrhovnog suda, odluka drugostepenog suda zasnovana je na pravilnoj primeni materijalnog prava.

Odredbom člana 187. stav 3. Zakona o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja („Službeni glasnik RS“ broj 88/17...6/20) propisano je da se na utvrđivanje i obračun plata, naknada i dodataka zaposlenih u ustanovi primenjuju propisi kojima se uređuju plate, naknade i druga primanja zaposlenih u javnim službama.

Zakon o platama u državnim organima i javnim službama („Službeni glasnik RS“ broj 34/01...157/20) propisuje način utvrđivanja plata, dodataka, naknada i ostalih primanja zaposlenih u javnim službama koje se finansiraju iz budžeta Republike Srbije, autonomne pokrajine i jedinica lokalne samouprave (član 1. stav 1. tačka 3.). Odredbom člana 3. stav 1. istog Zakona propisano je da osnovicu za obračun i isplatu plate utvrđuje Vlada, osim za predsednika Republike, narodne poslanike i imenovana, postavljena i zaposlena lica u službama predsednika Republike i Narodne Skupštine Republike Srbije, dok je odredbom člana 4. stav 1. istog Zakona propisano da koeficijent izražava složenost poslova, odgovornost, uslove rada i stručnu spremu, a stav 2. istog člana propisuje da koeficijent sadrži i dodatak na ime naknade za ishranu u toku rada i regres za korišćenje godišnjeg odmora.

Poseban kolektivni ugovor za zaposlene u ustanovama predškolskog vaspitanja ili obrazovanja čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“ broj 43/17 ... 97/20, koji je važio do 13.07.2020. godine) u odredbi člana 35. propisuje da zaposleni ima pravo na platu u skladu sa zakonom (stav 1.), da se plata zaposlenog utvrđuje na osnovu osnovice za obračun plate, koeficijenta, dodatka na platu i obaveza koje zaposleni plaća po osnovu poreza i doprinosa za obavezno socijalno osiguranje iz plata u skladu sa Zakonom (stav 2.). Odredbom člana 36. navedenog Kolektivnog ugovora propisano je da osnovna plata zaposlenih predstavlja proizvod osnovice i koeficijenta u skladu sa Zakonom, a koje odredbe su sadržane i u odredbama članova 36. i 37. važećeg Kolektivnog ugovora za zaposlene u ustanovama predškolskog vaspitanja i obrazovanja čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“ broj 97/20 od 07.07.2020. godine).

Zakonom o radu („Službeni glasnik RS“ broj 24/05...95/18) u odredbi člana 118. stav 1. propisano je da zaposleni ima pravo na naknadu troškova u skladu sa opštim aktom i ugovorom o radu i to, između ostalog, za ishranu u toku rada, ako poslodavac ovo pravo nije obezbedio na drugi način (tačka 5.) i regres za korišćenje godišnjeg odmora (tačka 6.), dok prema stavu 2. istog člana visina troškova iz stava 1. tačka 5. ovog člana mora biti izražena u novcu. Odredbe ovog Zakona primenjuju se i na zaposlene u državnim organima, organima teritorijalne autonomije i lokalne samouprave i javnim službama, ako zakonom nije drugačije određeno na osnovu odredbe člana 2. stav 2. tog Zakona.

Uredbom o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama („Službeni glasnik RS“ broj 44/01...19/21), koju je Vlada Republike Srbije donela na osnovu člana 8. Zakona o platama u državnim organima i javnim službama, utvrđeni su koeficijenti za obračun plata zaposlenih u javnim službama koje se finansiraju iz budžeta Republike Srbije, autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave. Odredbom člana 2. stav 1. tačka 1. ove Uredbe utvrđeni su koeficijenti za obračun plata zaposlenih iz člana 1. ove uredbe koja se primenjuje na zaposlene u osnovnom obrazovanju. U konkretnom tužilja je zaposlena u predškolskoj ustanovi pa se na utvrđivanje i obračun njene plate, kao i naknade i dodataka po osnovu rada prema odredbi člana 187. stav 3. Zakona o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja primenjuju propisi kojima se uređuju plate, naknade i druga primanja zaposlenih u javnim službama.

Suprotno revizijskim navodima supsidijarna primena Zakona o radu propisana je samo za slučaj kada posebnim zakonom položaj, prava, obaveze i odgovornosti zaposlenih nisu drugačije uređeni. Pošto poseban zakon, Zakon o platama u državnim organima i javnim službama propisuje da koeficijent za obračun plate sadrži dodatak za ishranu u toku rada i za regres za korišćenje godišnjeg odmora, to ova odredba posebnog zakona isključuje primenu opšte norme iz Zakona o radu. Posebnim kolektivni ugovor za zaposlene u ustanovama predškolskog vaspitanja ili obrazovanja čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave nije predviđeno pravo zaposlenih na naknadu troškova za ishranu u toku rada i troškova regresa za korišćenje godišnjeg odmora. Dakle kako na osnovu člana 4. stav 2. Zakona o platama u državnim organima i javnim službama kao lex specialis proizlazi da su primanja po osnovu naknade za ishranu u toku rada i regresa za korišćenje godišnjeg odmora sadržane u koeficijentu kao jednom od elemenata plate, to ne postoji pravni osnov za ostvarivanje predmetnog prava tužilje. Taj osnov ne postoji ni u opštem aktu.

Stoga je pravilan zaključak drugostepenog suda da tužilji ne pripada pravo na naknadu troškova za ishranu u toku rada i za regres za korišćenje godišnjeg odmora, pošto su te naknade sadržane u koeficijentu njene plate, pa je stoga činjenica da je tužilji u spornom periodu isplaćivana minimalna zarada na osnovu odredbe članova 35. i 36. (odnosno 36. i 37.) Posebnog kolektivnog ugovora za zaposlene u ustanovama predškolskog vaspitanja ili obrazovanja čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave bez uticaja je na drugačiju odluku jer ona ne aktivira prava iz Zakona o radu kao opšteg zakona.

Pravilno je odlučeno i o naknadi troškova postupka, na osnovu člana 165. stav 2., u vezi članova 153. stav 1., 154. i 162. ZPP.

Iz izloženih razloga, Vrhovni sud je primenom odredbe člana 414. stav 1. ZPP odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Dobrila Strajina, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković