Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tuženi je izjavio blagovremeno reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu u smislu odredbe člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/2011 ... 10/2023), u vezi odredbe člana 92. Zakona o uređenju sudova („Službeni glasnik RS“, br. 10/2023), i utvrdio da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti. Tuženi revizijom ukazuje na bitnu povredu iz odredbe člana 374. stav 2. tačka 12. Zakona o parničnom postupku. Međutim, ta bitna povreda nije razlog za izjavljivanje revizije u smislu odredbe člana 407. stav 1. tačka 2. istog Zakona.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, pravnosnažnom i izvršnom presudom Višeg suda u Beogradu P 965/16 od 21.03.2019. godine, delimično je usvojen tužbeni zahtev tužioca i ostavljeno na snazi rešenje o izvršenju Drugog osnovnog suda u Beogradu Iv 229/16 od 25.02.2016. godine, u delu kojim je obavezana VV da mu isplati iznos od 8.041.500,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 13.04.2016. godine do isplate i troškove izvršenja u iznosu od 120.000,00 dinara, te da tužiocu na ime troškova parničnog postupka isplati iznos od 381.000,00 dinara. Iznos priznat tužiocu od 8.041.500,00 dinara je naknada za pružene advokatske usluge VV za preduzete radnje u krivičnom postupku pred Višim sudom u Beogradu – Posebnim odeljenjem za organizovani kriminal u predmetu K-Po1 63/10. VV i tuženi BB podneli su 14.05.2021. godine, Drugom osnovnom sudu u Beogradu predlog za sporazumni razvod braka uz koji su priložili sporazum o deobi zajedničke imovine. Presudom Drugog osnovnog suda u Beogradu P 2689/21 od 29.06.2021. godine, koja je pravnosnažna istog dana, razveden je brak VV i BB, zaključen 14.12.1985. godine u Beogradu i izvršena deoba njihove imovine tako što je utvrđeno da je predlagač BB isključivi vlasnik stana broj ..., na trećem spratu, površine 87,16 m2 u ..., ulica ... broj ..., kao i garaže broj ... površine 15,25 m2 u ..., Ulica ... broj ...-... . VV pripada neopredeljeni iznos zajedničke ušteđevine i dragocenosti kao i potraživanje prema Republici Srbiji – Ministarstvu pravde utvrđeno presudom Višeg suda u Beogradu P 2178/17 od 27.10.2020. godine i presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž 1686/21 od 31.03.2021. godine. Tužilac je, u svojstvu izvršnog poverioca podneo drugom osnovnom sudu u Beogradu 22.10.2021. godine, predlog za izvršenje na osnovu pravnosnažne i izvršne presude Višeg suda u Beogradu P 965/16 od 21.03.2019. godine, protiv izvršnog dužnika VV, radi naplate novčanog potraživanja i to iznos od 381.000,00 dinara na ime troškova parničnog postupka, 120.000,00 dinara na ime troškova izvršnog postupka, iznos od 799.000,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od 13.04.2016. godine pa do isplate, kao deo dosuđenog glavnog duga od 8.041.500,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od 13.04.2016. godine do isplate i iznos troškova izvršnog postupka. Rešenjem o izvršenju Drugog osnovnog suda u Beogradu II 2897/21 od 26.10.2021. godine, predlog za izvršenje je usvojen i određeni su troškovi izvršenja u iznosu od 29.683,00 dinara. Tokom sprovođenja izvršenja prinudnim putem je delimično namiren deo troškova parničnog postupka u iznosu od 153.630,52 dinara, a ostatak potraživanja izvršnog poverioca obuhvata iznos od 799.000,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 30.04.2016. godine pa do isplate, preostali deo troškova parničnog postupka od 227.369,48 dinara, troškove prethodnog izvršnog postupka nastali pred sudom u iznosu od 120.000,00 dinara, troškovi izvršnog postupka nastale pred sudom od 29.683,00 dinara, troškovi izvršnog postupka pred javnim izvršiteljem od 29.294,00 dinara tako da ukupno potraživanje izvršnog poverioca na dan 06.04.2023. godine iznosi 1.904.883,61 dinar.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su tužbeni zahtev tužioca usvojili primenom odredbi članova 280, 281. stav 1. i 2. i 285. Zakona o obligacionim odnosima, nalazeći da su, u konkretnom slučaju, ispunjeni svi opšti uslovi za pobijanje pravne radnje dužnika predviđeni tim odredbama zakona. Tužilac ima dospelo potraživanje prema dužniku VV, bivšoj supruzi tuženog, a sporazum o podeli zajedničke imovine sadržan u presudi Drugog osnovnog suda u Beogradu P 2689/21 od 29.06.2021. godine, je, po oceni nižestepenih sudova, pravna radnja dužnika kojim je njena imovina umanjena.Ta pravna radnja preduzeta je na štetu poverioca jer usled njenog izvršenja dužnik nema dovoljno sredstava za namirenje poveriočevog novčanog potraživanja. U postupku sprovođenja izvršenja pred javnim izvršiteljem, na celokupnoj imovini izvršnog dužnika VV, osim primanja po osnovu penzije i novčanih sredstava na računu približno visini jedne penzije, nije pronađena druga imovina na kojoj bi se sprovelo izvršenje, a tuženi nije dostavio dokaz o postojanju druge pokretne ili nepokretne imovine dužnika iz koje bi se moglo namiriti novčano potraživanje tužioca.

Po oceni Vrhovnog suda, nižestepeni sudovi su pravilno primenili materijalno pravo.

Opšte pravilo za pobijanje dužnikovih pravnih radnji sadržano je u odredbi člana 270. Zakona o obligacionim odnosima, tako što svaki poverilac čije potraživanje je dospelo za naplatu i bez obzira kad je nastalo, može pobijati pravnu radnju svog dužnika koja je preduzeta na štetu poverilaca (stav 1.). Smatra se da je pravna radnja preduzeta na štetu poverioca, ako usled njenog izvršenja dužnik nema dovoljno sredstava za ispunjenje poveriočevog potraživanja (stav 2.). Uslovi pobijanja propisani su odredbom člana 281. istog Zakona, tako što se teretno raspolaganje može pobijati ako je u vreme raspolaganja dužnik znao ili mogao znati da preduzetim raspolaganjem nanosi štetu svojim poveriocima i ako je trećem licu sa kojim je ili u čiju je korist pravna radnja preduzeta, to bilo poznato ili moglo biti poznato (stav 1.). Ako je treće lice dužnikov suprug ili srodnik po krvi u pravoj liniji ili u pobočnoj liniji do četvrtog stepena ili po tazbini do istog stepena, pretpostavlja se da mu je bilo poznato da dužnik preduzetim raspolaganjem nanosi štetu poveriocima (stav 2.). Dejstvo pobijanja propisano je u odredbi člana 284. Zakona o obligacionim odnosima, tako što ako sud usvoji tužbeni zahtev, pravna radnja gubi dejstvo samo prema tužiocu i samo ukoliko je potrebno za ispunjenje njegovog potraživanja. Rok za podizanje tužbe propisan je u odredbi člana 285. Zakona o obligacionim odnosima tako što tužba za pobijanje može se podneti u roku od jedne godine za raspolaganje iz člana 281. stav 1., a za ostale slučajeve u roku od tri godine (stav 1.). Rok iz prethodnog stava računa se od dana kada je preduzeta pravna radnja koja se pobija odnosno od dana kada je trebalo preduzeti propuštenu radnju (stav 2.).

U konkretnom slučaju, zaključenim sporazumom o deobi zajedničke imovine od 14.05.2021. godine, pred Drugim osnovnim sudom u Beogradu u predmetu razvoda braka, tuženi i njegova supruga VV su sporazumno podelili imovinu tako što je tuženom pripao stan u ... u ulici ... broj ..., kao i garaža u ulici ... broj ...-..., dok je njegovoj supruzi VV pripao neopredeljeni iznos zajedničke ušteđevine i dragocenosti i potraživanje prema Republici Srbiji – Ministarstvu pravde utvrđeno presudom Višeg suda u Beogradu P 2178/17 od 27.10.2020. godine i presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž 1686/21 od 31.03.2021. godine. Tužilac ima potraživanje prema VV u iznosu od 1.904.883,61 dinar, a u izvršnom postupku, koji je u toku u pogledu naplate tog potraživanja, izvršenje se sprovodi na penziji izvršnog dužnika koji nema drugu pokretnu ili nepokretnu imovinu iz koje bi se moglo namiriti novčano potraživanje tužioca. Sporazum o deobi zajedničke imovine supružnici su zaključili 14.05.2021. godine, a tužbu radi pobijanja dužnikovih pravnih radnji tužilac je podneo 13.04.2023. godine. Pravilan je zaključak nižestepenih sudova da je rok za podnošenje tužbe, u ovom slučaju tri godine, imajući u vidu da se radi o teretnom raspolaganju u pogledu koga je treće lice dužnikov supružnik, u smislu odredbe člana 281. stav 2. u vezi člana 285. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima, pa tuženi, s tim u vezi, neosnovano ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava.

Navodi revizije revidenta kojima se osporava pravilnost utvrđenog činjeničnog stanja su bez uticaja na odlučivanje imajući u vidu da revizija ne može da se izjavi zbog pogrešno ili nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja u smislu odredbe člana 407. stav 2. Zakona o parničnim postupku, osim u slučaju iz člana 403. stav 2. tog zakona, što ovde nije slučaj.

Pravilna je i odluka o troškovima parničnog postupka jer je doneta pravilnom primenom odredbe člana 153. i 154. Zakona o parničnom postupku, imajući u vidu njegov ishod.

Na osnovu odredbe člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Gordana Komnenić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković