U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Nema ni bitne povrede postupka iz člana 374. stav 1. u vezi člana 231. ZPP učinjene u postupku pred drugostepenim sudom, na koju se ukazuje navodima revizije, jer je drugostepeni sud o žalbi tuženog odlučio na osnovu činjeničnog stanja utvrđenog u prvostepenom postupku, uz ocenu bitnih navoda žalbe. Bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 12. ZPP nije propisana kao revizijski razlog odredbom člana 407. stav 1. tačka 3. tog zakona.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, brak stranaka (zaključen 1961. godine) nije razveden, ali je njihova zajednica života prestala. Dugi niz godina, stranke su živele i radile u USA. Nakon odluke da se vrate u Republiku Srbiju, prodali su imovinu koju su tamo stekli. Po povratku u Srbiju, ostao im je iznos od 120.000 dolara koji se nalazio kod tužene, na njenom na računu kod banke u Arkanzasu. Na osnovu usmenog sporazuma stranaka od tog iznosa, dali su sinu iznos od 20.000, a preostali iznos od 100.000 dolara trebalo je da podele po pola. Radi toga, u Beogradu 27.01.2016. godine, tužena je tužiocu predala ček na iznos od 50.000 dolara, kojim je kao trasant dala nalog „Wells Fargo Bank NA Arizona“, kao trasatu, da tužiocu, kao korisniku, isplati navedeni iznos. Tužilac nije uspeo da realizuje ček zato što je banka odbila da mu ga unovči bez navođenja razloga za to, o čemu nije dobio nikakav dokument. Tužilac ne poseduje original čeka, jer su mu ukrali novčanik, pa i ček. U svom stranačkom iskazu tužena je navela da je predmetni ček realizovan, da na njenom računu nema para i da niko drugi nije imao ovlašćenje da podiže novac sa njenog računa. Tužilac ima državljanstvo USA i BiH (Republika Srpska), a tužena ima državljanstvo USA i Republike Srbije, a prebivalište u Beogradu (Opština ...). U vreme postizanja sporazuma o deobi iznosa od 100.000 USA živeli su u Srbiji.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev, s pozivom na članove 7., 228. i 231. ZPP (pravilo o teretu dokazivanja). Ovo stoga što su parnične stranke zaključile usmeni sporazum o podeli zajednički stečene imovine u braku – novčanog iznosa od 100.000,00 dolara na jednake delove, koji im je ostao nakon prodaje imovine. Na ime realizacije tog sporazuma, tužena je predala tužiocu ček na iznos od 50.000 USA (koji se nalazio na njenom računu kod banke u USA) koji tužilac nije mogao da realizuje, što je tužena osporavala tokom postupka. Tužilac nije bio u mogućnosti da dokazuje suprotno, za razliku od tužene koja poseduje i može da pribavi potvrde od banke kod koje ima otvoren račun, kao i izvode sa stanja sa tog računa, koja svoju tvrdnju nije dokazala. Smatrajući da se radi o sporu sa inostranim elementom, kao merodavno pravo za razrešenje spornog pravnog odnosa primenio je pravo Republike Srbije, s pozivom na član 20. Zakona o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja u vezi člana 32. Zakona o obligacionim odnosima, s obzirom na to da su u vreme zaključenja predmetnog sporazuma, na osnovu ponude tužene upućene tužiocu, i predaje čeka tužiocu od strane tužene u cilju realizacije sporazuma stranke imale prebivalište u Republici Srbiji.

Drugostepeni sud je prihvatio pravnu argumentaciju prvostepenog suda.

Po oceni Vrhovnog suda, nižestepene odluke su zasnovane na pravilnoj primeni materijalnog prava.

Zakon o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja („Službeni list SFRJ“ br 43/82 i 72/82-ispr., „Službeni list SRJ“ br 46/96 i „Službeni glasnik RS“ br 46/06 – dr zakon), sadrži pravila o određivanju merodavnog prava za statusne, porodične i imovinske, odnosno druge materijalnopravne odnose s međunarodnim elementom (član 1. stav 1.). Ovaj zakon propisuje da ako nije izabrano merodavno pravo i ako posebne okolnosti slučaja ne upućuju na drugo pravo, kao merodavno pravo za ugovore koji nisu navedeni u tačkama 1. do 19., odnosno za druge ugovore primenjuje se pravo mesta gde se u vreme prijema ponude nalazilo prebivalište, odnosno sedište ponudioca (član 20. tačka 20.).

Članom 36. stav 1. ovog zakona, propisano je da je za lične i zakonske imovinske odnose bračnih drugova merodavno pravo države čiji su oni državljani. Ako su bračni drugovi državljani različitih država, merodavno je pravo države u kojoj imaju prebivalište (stav 2.). Ako bračni drugovi nemaju ni zajedničko državljanstvo ni prebivalište u istoj državi, merodavno je pravo države u kojoj su imali poslednje zajedničko prebivalište (stav 3.). Ako se merodavno pravo ne može odrediti prema stavovima 1. do 3. ovog člana, merodavno je pravo Savezne Republike Jugoslavije (stav 4.). Članom 59. stav 1. ovog zakona, propisano je da u sporovima o imovinskim odnosima bračnih drugova u pogledu imovine u Saveznoj Republici Jugoslaviji nadležnost suda Savezne Republike Jugoslavije postoji i kad tuženi nema prebivalište u Saveznoj Republici Jugoslaviji, a tužilac u vreme podnošenja tužbe ima prebivalište ili boravište u Saveznoj Republici Jugoslaviji. Stavom 2. istog člana, propisano je da ako se pretežni deo imovine nalazi u Saveznoj Republici Jugoslaviji, a drugi deo u inostranstvu, sud Savezne Republike Jugoslavije može odlučivati o imovini koja se nalazi u inostranstvu samo u sporu u kome se odlučuje i o imovini u Saveznoj Republici Jugoslaviji, i to samo ako tuženi pristaje da sudi sud Savezne Republike Jugoslavije.

Porodičnim zakonom („Službeni glasnik RS“, br 18/05 sa izmenama i dopunama), članom 179. stav 1. propisano je da supružnici mogu zaključiti sporazum o deobi zajedničke imovine (sporazumna deoba).

Zakonom o obligacionim odnosima – ZOO („Službeni list SFRJ“, br 29/78 sa izmenama i dopunama, „Službeni list SRJ“ br 31/93 i „Službeni glasnik RS„ br 18/20), članom 32. propisano je da je ponuda predlog za zaključenje ugovora učinjen određenom licu, koji sadrži sve bitne sastojke ugovora tako da bi se njegovim prihvatanjem mogao zaključiti ugovor. Članom 262. stav 1. ovog zakona, poverilac u obaveznom odnosu je ovlašćen da od dužnika zahteva ispunjenje obaveze, a dužnik je dužan ispuniti je savesno u svemu kako ona glasi.

U konkretnom slučaju, predmet tužbenog zahteva je ispunjenje ugovorne obaveze tužene prema tužiocu koju je preuzela na osnovu njihovog usmeno zaključenog sporazuma o deobi zajednički stečene imovine u braku, koja se sastojala u tome da mu isplati iznos od 50.000 USA, a koji se nalazio na njenom računu kod banke u USA, u smislu člana 262. ZOO.

Činjenično je utvrđeno da su stranke, po povratku u Republiku Srbiju iz USA postigle usmeni sporazum o deobi zajednički stečene imovine u braku tokom življenja u USA na jednake delove (iznos od 100.000 USA koji se nalazio na računu tužene kod banke u USA), na osnovu ponude tužene upućene tužiocu. U cilju realizacije ovako postignutog sporazuma, tužena je tužiocu u Beogradu dana 27.01.2016. godine predala ček na iznos od 50.000 USA, kojim je kao trasant dala nalog banci kao trasatu, da tužiocu, kao korisniku, isplati iznos od 50.000 USA. Tužilac nije uspeo da realizuje ček zato što je banka odbila da mu ga unovči bez navođenja razloga za to, o čemu nije dobio nikakav dokument. Tužilac ne poseduje original čeka, jer mu je ukraden novčanik (sa čekom). Tužilja nije pružila dokaze da je predmetni ček realizovan. Kod iznetog, i po oceni Vrhovnog suda, tužiocu pripada pravo na isplatu utuženog iznosa, sa pripadajućom kamatom, jer tužena tokom postupka, smislu člana 231. ZPP, nije dokazala da je ispunila svoju ugovornu obavezu prema njemu.

Revizijom se neosnovano ukazuje na nenadležnost domaćeg suda da odlučuje u ovoj pravnoj stvari i da je kao merodavno pravo trebalo primeniti pravo USA, s pozivom na član 36. stavovi 1. do 3. Zakona o rešavanju sukoba zakona s propisima drugih zemalja s obzirom na to da je do avgusta 2019. godine poslednje zajedničko prebivalište tužioca i tužene kao bračnih drugova bilo u USA, pri čemu je trebalo uzeti u obzir i ostale podatke o prebivalištu i državljanstvu parničnih stranaka i s pozivom na član 59. stav 2. ovog zakona, jer se radi o imovini koja se isključivo nalazi u USA, na računu banke tužene u Arizoni. Po oceni Vrhovnog suda, pravilno su nižestepeni sudovi zaključili da se ovde radi o sporu sa inostranim elementom, jer je tužilac državljanin USA i BiH (Republika Srpska), sa prebivalištem u BiH (u vreme podnošenja tužbe), a tužena državljanin USA i Republike Srbije, s tim što ona ima prebivalište u Srbiji (Beograd, Opština ...), dok se imovina koja je predmet usmenog sporazuma o deobi u vreme postizanja tog sporazuma nalazila na bankovnom računu tužene u USA. Sve i da se zanemari član 20. stav 20. Zakona o rešavanja sukoba zakona sa propisima drugih zemalja, na koji su se pozvali nižestepni sudovi, u vreme postizanja predmetnog sporazuma o deobi dela zajedničke imovine stranke su bile u Srbiji (po povratku iz USA), što implicira da su tu imale poslednje zajedničko prebivalište, pa su ispunjeni uslovi za primenu domaćeg prava i primenom citiranih odredbi člana 36. stavovi 3. i 4. istog Zakona.

Osim toga, i sama tužena se tokom ovog postupka pozivala na to da na njenom računu u USA nema iznosa od 50.000 USA koji tužilac potražuje tužbenim zahtevom, a koji se nalazio na tom računu u vreme postizanja sporazuma. Ovde se ne radi o podeli bračne tekovine (koju su stranke okončale vansudskim putem), već o izvršenju ugovorne obaveze tužene prema tužiocu po osnovu sporazuma o podeli bračne tekovine u smislu člana 266. ZOO, tako da su stranke na terenu obligaciono pravnih odnosa. Stoga nema mesta primeni citirane odredbe člana 59. stav 2. Zakona o rešavanju sukoba zakona s propisima drugih zemalja.

I ostali revizijski navodi su takođe ocenjeni kao neosnovani. Revizijom se napada ocena izvedenih dokaza od strane prvostepenog suda, kao i pravilnost utvrđenog činjeničnog stanja, što ne može biti predmet revizije.

Iz navedenih razloga, odlučeno je kao u izreci na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, a kao pravilna potvrđena i odluka o troškovima parničnog postupka.

Predsednik veća – sudija

Mirjana Andrijašević,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković