.jpg "Sudska praksa")
Republika Srbija
VRHOVNI SUD
Rev 25431/2023
02.09.2026. godina
Beograd
Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Gordane Komnenić, predsednika veća, dr Ilije Zindovića i Dragane Mirosavljević, članova veća, u vanparničnom predmetu predlagača AA iz ..., čiji je punomoćnik Čedo Bojanić, advokat iz ..., protiv protivnika predlagača Grada Beograda, koga zastupa Gradsko pravobranilaštvo Grada Beograda, radi donošenja rešenja koje zamenjuje ugovor o otkupu stana, odlučujući o reviziji predlagača izjavljenoj protiv rešenja Višeg suda u Beogradu Gž 2726/19 od 31.05.2023. godine, u sednici održanoj 02.09.2026. godine, doneo je
R E Š E NJ E
ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija predlagača izjavljena protiv rešenja Višeg suda u Beogradu Gž 2726/19 od 31.05.2023. godine.
O b r a z l o ž e nj e
Rešenjem Drugog osnovnog suda u Beogradu R1 44/18 od 28.11.2018. godine, stavom I izreke, odbijen je predlog predlagača za donošenja rešenja koje zamenjuje ugovor o otkupu stana broj ... u zgradi broj ... u ... u ulici ... ukupne površine 13 m2 u niskom prizemlju koje se sastoji od jedne sobe, jedne šupe, zajedničkog klozeta, kao neosnovan. Stavom II izreke, odlučeno je da svaka stranka snosi svoje troškove postupka.
Viši sud u Beogradu je, rešenjem Gž 2726/19 od 31.05.2023. godine, stavom prvim izreke, odbio, kao neosnovane, žalbe predlagača i protivnika predlagača i potvrdio rešenje Drugog osnovnog suda u Beogradu R1 44/18 od 28.11.2018. godine. Stavom drugim izreke, odbijen je zahtev protivnika predlagača za naknadu troškova drugostepenog postupka.
Protiv rešenja drugostepenog suda kojim je postupak pravnosnažno okončan, predlagač je izjavio blagovremenu reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogršene primene materijalnog prava.
Vrhovni sud je ispitao pobijanu odluku primenom odredbe člana 408. u vezi člana 420. stavovi 1. i 6. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 72/11 ... 10/2023), odredbe člana 92. Zakona o uređenju sudova („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 10/2023) i odredbi članova 27. i 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku, pa je utvrdio da je revizija neosnovana.
U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti, a revizijom predlagača ne ukazuje se na neku drugu bitnu povredu propisanu odredbom člana člana 407. stav 1. tačke 2. i 3. istog Zakona.
Prema utvrđenom činjeničnom stanju, predlagač je zaključio Ugovor o zakupu predmetnog stana pod brojem .../... 01.09.1992. godine sa JP za stambene usluge u Beogradu, u svojstvu zakupodavca, kojim je predlagač, kao zakupac, dobio na korišćenje na neodređeno vreme predmetni stan broj ... u zgradi u ... u ulici ... broj ... površine 13 m2, koji se sastoji od jedne sobe, zajedničkog klozeta i jedne šupe. Prethodno je, rešenjem Narodnog odbora Grada Beograda broj 11253 od 28.07.1954. godine, eksproprisana zgrada u kojoj se nalazi predmetni stan u korist države FNRJ, za potrebe izgradnje ... . Rešenjem Komisije za određivanje naknade za eksproprisanu imovinu broj 84/55 od 01.11.1958. godine, za izvršenu eksproprijaciju građevinskog zemljišta sa objektima i kulturama postojećim na kp. br. ... upisanih u ZKUL broj ... K.O. ... u vlasništvu BB, a koje zemljište se nalazi u ulici ... broj ... do ... u ..., određena je naknada vlasniku u ukupnom iznosu od 10.500,412 dinara koji je Grad Beograd, kao korisnik eksproprijacije, isplatio vlasniku BB. Potom je, rešenjem Komisije za nacionalizaciju pri NOO Voždovac od 06.06.1961. godine, utvrđeno da bi bile nacionalizovane 26.12.1958. godine, kao dana stupanja na snagu Zakona o nacionalizaciji najamnih zgrada i građevinskog zemljišta, da nisu bile ranije eksproprisane, bliže označene zgrade u ulici ... broj ... – ... i to, između ostalih, i predmetna stambena zgrada u ulici ... broj ... koja ima tri jednosobna stana i jednu odvojenu sobu.
Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su predlog predlagača odbili nalazeći da je korišćenje i raspolaganje eksproprisanom nepokretnošću ograničeno, na osnovu odredbi Zakona o eksproprijaciji, tako što eksproprijacijom korisnik stiče pravo da eksproprisanu nepokretnost koristi za svrhu radi koje je eksproprijacija izvršena, što znači da je protivnik predlagača, kao korisnik eksproprijacije raspolagao predmetnim stanom protivno svrsi radi koje je eksproprijacija izvršena, pa takvo raspolaganje ne može predstavljati valjani osnov za zaključenje ugovora o zakupu na neodrećeno vreme, te ni ugovora o otkupu.
Po oceni Vrhovnog suda, nižestepeni sudovi su pravillno primenili materijalno pravo.
Eksproprijacijom nepokretnosti korisnik eksproprijacije stiče pravo da tu nepokretnost koristi za svrhu radi koje je eksproprijacija izvršena (član 9. Zakona o eksproprijaciji). Eksproprijacija je zakonom uređeni postupak oduzimanja ili ograničenja prava vlasništva na nepokretnosti radi ostvarivanja javnog intersa uz odgovarajuću naknadu. Korisnik eksproprijacije nije u mogućnosti da raspolaže eksproprisanom nepokretnosti jer ju je stekao isključivo radi ostvarivanja utvrđenog javnog interesa. Zbog toga se imovina koja je bila predmet eksproprijacije ne može proizvoljno otuđiti, izdavati ili koristiti suprotno rešenju nadležnog organa i javnom intersu. Zakon o eksproprijaciji („Službeni list FNRJ“ broj 12/57 i 53/62 i „Službeni list SFRJ“ broj 13/65, 5/68, 7/68 i 11/68), koji je bio na snazi u vreme kada je zgrada u kojoj se nalazi predmetni stan eksproprisana za potrebe izgradnje gimnazije, u odredbi člana 6. propisuje da se nepokretnost može eksproprisati tek pošto je, na način određen ovim zakonom, utvrđeno da postoji opšti interes za izgradnju objekta odnosno izvođenje drugih radova na toj nepokretnosti i da eksproprijacijom nepokretnosti korisnik eksproprijacije stiče pravo da tu nepokretnost koristi za svrhu radi koje je eksproprijacija izvršena (član 8.).
U konkretnom slučaju, predmetni objekat je eksproprisan što znači da je protivnik predlagača, kao korisnik eksproprijacije, raspolagao predmetnim stanom protivno svrsi radi koje je eksproprijacija izvršena, pa je pravilan zaključak nižestepenih sudova da ugovor o zakupu stana broj .../... od 01.09.1992. godine, zaključen između JP za stambene usluge u Beogradu, kao zakupodavca i predlagača kao zakupca, kojim je on dobio na korišćenje na neodređeno vreme predmetni stan, nije valjani pravni osnov za zaključenje ugovora o otkupu tog stana u smislu odredbe člana 16. Zakona o stanovanju, jer se na eksproprisanom stanu ne može da stekne stanarsko pravo.
Navodima revizije predlagača o tome da u slučaju kada postoji spor o činjenicama od kojih zavisi pravo na otkup stana, vanparnični sud je ovlašćen da, saglasno Zakonu o vanparničnom postupku, stranke uputi na parnicu, ne dovodi se u sumnju pravilnost pobijane odluke. U konkretnom slučaju ne postoji spor o činjenicama od kojih zavisi pravo na otkup stana, a zakonitost ugovora o zakupu stana je pravno, a ne činjenično pitanje.
Primenom odredbe člana 414. stav 1. u vezi člana 420. stavovi 1. i 6. Zakona o parničnom postupku i člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.
Predsednik veća – sudija
Gordana Komnenić, s.r.
Za tačnost otpravka
Zamenik upravitelja pisarnice
Milanka Ranković
