U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Branka Stanića, predsednika veća, Gordane Ajnšpiler-Popović i Branislave Apostolović, članova veća, u parnici po tužbi tužioca AA iz ..., ..., koga zastupa punomoćnik Tomislav Ivanović, advokat iz ..., protiv tuženog BB d.p. u stečaju iz ..., koga zastupa punomoćnik Vojislav Ilić, advokat iz ..., radi utvrđenja, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Privrednog apelacionog suda Pž br.2721/15 od 04.11.2015.godine, u sednici veća održanoj dana 27.10.2016.godine, doneo je

P R E S U D U

UKIDAJU SE presuda Privrednog apelacionog suda Pž br. 2721/15 od 04.11.2015.godine u delu stava prvog izreke i presuda Privrednog suda u Beogradu P br. 4320/2014 od 09.02.2015.godine u delu stava četvrtog izreke i u stavu šestom izreke, kojima je odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev za utvrđenje da se tužiocu utvrdi osnovanim potraživanje o dodeli stana po odluci tuženog broj 38 od 15.08.2008.godine i to stana broj ... na trećem spratu u ulici ..., po strukturi dvosoban, površine ... m2 na ... i odlučeno o troškovima postupka i ukinutom delu predmet vraća prvostepenom sudu na ponovno suđenje.

U preostalom delu revizija tužioca izjavljena protiv stava prvog izreke presude Privrednog apelacionog suda Pž br. 2721/15 od 04.11.2015.godine odbija se kao neosnovana.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Privrednog suda u Beogradu P br. 4320/2014 od 09.02.2015.godine, u stavu prvom izreke konstatovano je da je tužba povučena za iznos od 58.804,60 dinara. Stavom drugim izreke je delimično usvojen tužbeni zahtev i utvrđeno osnovanim potraživanje tužioca u iznosu od 856.292,00 dinara. Stavom trećim izreke odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev kojim je tužilac tražio da mu se utvrdi osnovanim potraživanje u iznosu od 9.985.013,62 dinara. Stavom četvrtim izreke odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev kojim je tužilac tražio da mu se utvrdi osnovanim potraživanje o dodeli stana po odluci tuženog broj 38 od 15.08.2008.godine i to stana broj ... na trećem spratu u ulici ..., po strukturi dvosoban, površine ... na ..., stana po odluci tuženog broj 9/7-3 od 20.09.2010.godine i to stana broj ... u T... ulici u ... i objekta i zemljišta po odluci tuženog površine ... i zemljište u ulici .... u ... na katastarskoj parceli ... stari i ... novi broj KO .... Stavom petim izreke odbačena je tužba u delu u kome je tužilac tražio da se utvrdi osnovanim potraživanje prema tuženom na ime neuplaćenih doprinosa PIO Fondu za period od 01.10.2002.godine do 22.05.2011.godine. Stavom šestim izreke obavezan je tužilac da tuženom na ime troškova postupka plati iznos od 401.479,00 dinara.

Dopunskim rešenjem prvostepenog suda od 17.04.2015.godine obavezan je tužilac da tuženom na ime troškova parničnog postupka isplati još 76.500,00 dinara.

Privredni apelacioni sud je presudom Pž br. 2721/15 od 04.11.2015.godine u stavu prvom izreke odbio kao neosnovanu žalbu tužioca i potvrdio prvostepenu presudu Privrednog suda u Beogradu ispravljenu rešenjem istoga suda od 17.04.2015.godine u stavovima trećem, četvrtom, petom i šestom izreke. Stavom drugim izreke drugostepene presude odbijena je žalba tužioca kao neosnovana i potvrđeno dopunsko rešenje prvostepenog suda od 17.04.2015.godine.

Protiv drugostepene presude tužilac je preko punomoćnika iz reda advokata izjavio blagovremenu i dozvoljenu reviziju pobijajući drugostepenu presudu u stavu prvom izreke iz razloga propisanih odredbom člana 407. ZPP. Uslovno je reviziju izjavio sa pozivom na odredbu člana 404. ZPP, kao posebnu reviziju.

Obzriom da je revizija tužioca dozvoljena primenom člana 403. stav 3. ZPP („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 55/14) jer vrednost predmeta spora pobijanog dela prelazi revizijski cenzus od preko 40.000 evra u dinarskoj protivvrednosti na dan podnošenja tužbe, to Vrhovni kasacioni sud o reviziji tužica nije ni odlučivao kao o posebnoj reviziji iz člana 404. ZPP.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu u granicama propisanim odredbom člana 408. ZPP i odlučio da je revizija tužioca delimično osnovana.

Pobijana presuda nije zahvaćena bitnom povredom odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju se u revizijskom postupku pazi po službenoj dužnosti. Bitna povreda iz člana 374. stav 2. tačka 12. ZPP na koju se ukazuje revizijom ne može biti revizijski razlog u smislu člana 407. ZPP. Međutim, osnovan je revizijski navod da je pobijana presuda u ukinutom delu zahvaćena bitnom povredom iz člana 374. stav 1. u vezi sa članom 228. i 231. ZPP, jer je u tom delu pogrešno primenjeno pravilo o teretu dokazivanja.

Predmet tužbenog zahteva u ovom sporu je utvrđenje potraživanja tužioca prema tuženom u iznosu od 10.841.305,62 dinara koje mu je osporeno u stečajnom postupku, kao i utvrđenje osnovanosti potraživanja tužioca prema tuženom o dodeli stana, odnosno nepokretnosti, te utvrđenje osnovanosti potraživanja po osnovu doprinosa Fondu PIO.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju tužilac je u postupku stečaja nad tuženim prijavio potraživanje u ukupnom iznosu od 13.745.461,00 dinar i to 7.611.735,00 dinara na ime glavnog duga i 6.133.726,00 dinara na ime kamate po pravnosnažnim presudama Drugog opštinskog suda u Beogradu P br. 556/93 od 11.12.2007.godine, naloga za plaćanje takse po istom predmetu i rešenja o izvršenju I br. 1494/08 od 29.02.2008.godine, po pravnosnažnoj presudi Drugog opštinskog suda P br. 105/08 od 04.03.2009.godine, po pravnosnažnoj presudi Drugog opštinskog suda u Beogradu P br. 33/09 od 16.08.2009.godine, na ime naknade štete zbog izgubljene zarade zbog nezakonitog prestanka radnog odnosa po presudi P1 br. 1062/02 od 26.11.2004.godine, za period od 01.10.2002.godine do 31.08.2007.godine i na ime razlike zarade za period od 01.09.2007.godine do 30.11.2008.godine po koeficijentu određenom presudom P1 br. 105/08 od 04.03.2009.godine, na ime neisplaćene razlike u zaradi za period od maja meseca 2009.godine do marta meseca 2011.godine, na ime naknade za prevoz za period od oktobra 2008.godine do maja meseca 2011.godine, na ime naknade za neiskorišćeni godišnji odmor za 2007, 2008, 2009. i 2010.godinu i na ime jubilarne nagrade za 30 godina neprekidnog radnog staža. U stečajnom postupku tužiocu je priznato potraživanje u ukupnom iznosu od 2.984.892,56 dinara i to na ime glavnog duga od 1.376.235,51 dinar i na ime kamate iznos od 1.608.657,15 dinara. Preostali iznos potraživanja tužiocu je osporen. Presudom Drugog opštinskog suda u Beogradu P1 br. 1062/02 od 26.11.2004.godine poništeno je rešenje o otkazu ugovora o radu tužiocu i obavezan je ovde tuženi da vrati tužioca na radno mesto kontrolora materijalno-finansijskih poslova-poreza ili drugo odgovarajuće radno mesto. Navedena presuda je potvrđivanjem od strane Okružnog suda u Beogradu postala pravnosnažna 03.11.2006.godine, nakon čega je između tužioca i tuženog zaključen Ugovor o radu 1/2007 kojim je tužilac primljen u radni odnos na neodređeno vreme i određen mu koeficijent od 3,20. Stoga nižestepeni sudovi pravilno zaključuju da je neosnovano potraživanje tužioca zasnovano na presudi P1 105/08 od 04.03.2002.godine, kojim je utvrđen koeficijen složenosti radnog mesta od 3,5 jer je taj koeficijent važio za period od 01.02.1997.godine do 30.09.2002.godine, a nadalje je važio koeficijent utvrđen Ugovorom o radu broj 172007 od 3,2 po kome je tuženi dalje obračunavao zaradu tužiocu, te je pravilno utvrđeno da je neosnovano potraživanje tužioca zasnovano na navedenoj presudi Drugog opštinskog suda u Beogradu.

Odlučujući o zahtevu tužioca za utvrđenje potraživanja po presudi Drugog opštinskog suda u Beogradu P1 br. 556/93 od 11.12.1997.godine, prvostepeni sud je utvrdio da je tužiocu po toj presudi priznato celokupno potraživanje, osim iznosa od 44.400,00 dinara na ime glavnog duga i obračuna kamate od 86.546,13 dinara jer navedeni iznosi ne proističu iz navedene presude, a tužilac nije dokazao ni tačnost kamatnog obračuna, što je slučaj i sa prijavljenim potraživanjem po osnovu presude P br. 105/08, gde je prijavljeno veće potraživanje u iznosu od 690,76 dinara i sa potraživanjem po presudi P br. 33/09 gde je po osnovu kamate prijavljeno veće potraživanje u iznosu od 40,50 dinara. U pogledu razlike između isplaćene i obračunate zarade za period od 01.12.2008.godine do 22.05.2011.godine, koje je potraživanje tužiocu osporeno jer je od maja 2009.godine do marta 2011.godine zarada mu isplaćivana po Aneksu 3/2007 Ugovora koji jeste poništen presudom Drugog opštinskog suda u Beogradu P1 br. 40/08 od 25.05.2008.godine, ali se primenom pravila o teretu dokazivanja koji je na strani tužioca nije moglo obračunati koliko iznosi razlika u neisplaćenoj zaradi, a tužilac nije predlagao dokaze u cilju utvrđivanja neisplaćene razlike. Tužbeni zahtev tužioca za utvrđenje potraživanja po osnovu naknade za neiskorišćeni godišnji odmor odbijen je, jer mu je dosuđena naknada za period od 2007. do 2010.godine, a dokaze za ne korišćenje godišnjeg odmora za period od 2002. do 2006.godine nije dostavio, a 2011.godine tužiocu je prestao radni odnos. Potraživanje po osnovu naknade za prevoz tužiocu nije utvrđeno jer ugovorom o radu takva naknada nije predviđena.

Tužba tužioca u delu da se utvrdi potraživanje na ime neisplaćenih doprinosa PIO Fondu odbačena jer iz razloga što je isto potraživanje tužiocu u stečaju priznato pa nema pravni interes za podnošenje tužbe za utvrđenje istog potraživanja.

Tužbeni zahtev tužioca da se utvrdi osnovanim potraživanje prema tuženom o dodeli stana po odluci broj 38 od 15.08.2008.godine i stana odnosno nepokretnosti po odlukama 9/7-3 i 9/7-4 od 20.09.2010.godine pravnosnažno je odbijena jer tužilac nije dostavio bilo kakav osnov svog potraživanja niti u zahtevu ističe koje pravo je predmet njegovog potraživanja.

Ocenjujući revizijske navode Vrhovni kasacioni sud je zaključio da je osnovana revizija tužioca u delu kojim se pobija pravnosnažno odbijanje tužbenog zahteva da se utvrdi osnovanim potraživanje tužioca o dodeli stana po odluci tuženog broj 38 od 15.08.2008.godine i to stana broj ... na trećem spratu u ulici ..., po strukturi dvosoban, površine ... m2 na ..., jer je u tom delu pogrešno primenjeno pravilo o teretu dokazivanja, te dato obrazloženje nižestepenih sudova da tužilac nije dostavio bilo kakav osnov svog potraživanja ne stoji imajući u vidu da se u spisima predmeta nalazi kopija Odluke tuženog o dodeli tužiocu na korišćenje putem zakupa na neodređeno vreme stana broj ... na trećem spratu stambene zgrade u ulici ..., koju kopiju je kao dokaz tužilac priložio uz podnesak od 22.05.2013.godine na poleđini kopije Aneksa broj 3/2007 Ugovora o radu. Prema navodima tužioca istaknutim još u prijavama potraživanja taj stan je predmet spora pred Prvim osnovnim sudom u Beogradu, te kako tužilac pledira da mu se stan preda po osnovu odluke o dodeli stana putem zakupa na neodređeno vreme radi se o izlučnom zahtevu za koje je za odlučivanje o istom bilo potrebno utvrditi konačnost odluke o dodeli spornog stana tužiocu, ishod spora za poništaj ugovora o prodaji predmetnog stana, odnosno da li se isti nalazi u stečajnoj masi tuženog.

U ponovnom postupku sud će utvrditi navedene relevantne činjenice, te će odlučiti o postavljenom tužbenom zahtevu za izlučenje spornog stana i troškovima postupka.

U pogledu ostalih nepokretnosti na koje se odnosi tužbeni zahtev za utvrđenje osnovanim potraživanja, pravilna je odluka nižestepenih sudova da tužilac nije dokazao ni osnov ni prirodu svog potraživanja, jer se u spisima predmeta ne nalaze niti su priložene odluke na koje se tužilac poziva kao osnov za utvrđenje svog potraživanja, te je u tom delu odluka pravilno doneta primenom pravila o teretu dokazivanja iz člana 231. ZPP.

Neosnovano revident osporava zbog nenadležnosti odlučivanje nižestepenih sudova u delu kojim je odbačena tužba u delu zahteva za utvrđenje osnovanim potraživanja prema tuženom na ime neisplaćenih doprinosa Fondu PIO. Privredni sud u Beogradu kao prvostepeni sud nadležan je za odlučivanje o tužbi u ovom delu po atrakciji nadležnosti u smislu člana 25. stav 1. tačka 4. Zakona o uređenju sudova, jer se radi o sporu povodom stečaja tuženog.

Neosnovano revident osporava primenu pravila o teretu dokazivanja u odnosu na potraživanje tužioca po osnovu naknade za neiskorišćeni godišnji odmor i razlike u zaradi zbog poništaja Aneksa 3/2007 Ugovora o radu. Pravilo o teretu dokazivanja iz člana 231. ZPP propisuje da ako sud na osnovu izvedenih dokaza ne može sa sigurnošću da utvrdi neku činjenicu o postojanju činjenice primeniće pravilo o teretu dokazivanja. Stav 2. istog člana propisuje da stranka koja tvrdi da ima neko pravo snosi teret dokazivanja činjenice koja je bitna za nastanak i ostvarivanje prava ako zakonom nije drugačije propisano. Primenjeno na predmetni spor znači da je tužilac trebalo da dokaže osnov i visinu svog potraživanja, što tužilac nije dokazao za novčana potraživanja koja su mu pravnosnažno odbijena, a koja se odnose na potraživanje naknade za neiskorišćeni godišnji odmor za period od 2002. do 2006.godine i razliku zarade po osnovu poništenog Aneksa ugovora. Pozivanje revidenta na odluku Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 br. 1011/12 od 03.05.2012.godine nije od uticaja na drugačije odlučivanje, jer je istom presudom odlučeno u drugačijoj činjenično pravnoj situaciji. Takođe ukazivanje revidenta na činjenicu da u 2008.godini nije koristio godišnji odmor, te pozivanje na zakonske odredbe člana 75. stav 3. i 76. Zakona o radu neosnovano je, jer su nižestepeni sudovi upravo primenom navedenih zakonskih odredbi tužiocu za 2008.godinu utvrdili osnovanim potraživanje naknade po osnovu neiskorišćenog godišnjeg odmora u okviru ukupno utvrđenog potraživanja u iznosu od 856.292,00 dinara.

Na osnovu izloženog, Vrhovni kasacioni sud je primenom člana 414. stav 1. i 415. ZPP odlučio kao u izreci revizijske presude.

Predsednik veća-sudija

Branko Stanić,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić