U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Zorane Delibašić, predsednika veća, Gordane Komnenić i Biserke Živanović, članova veća, u parnici tužilaca AA iz ..., BB iz ..., VV iz ... i GG iz ..., koje sve zastupa Ivan Nenadović, advokat iz ..., protiv tuženog JKP Pogrebne usluge sa sedištem u Beogradu, koga zastupa Miljan Milić, advokat iz ..., radi naknade za izuzeto zemljište, odlučujući o reviziji tuženog izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž 1650/18 od 21.06.2018. godine, u sednici veća održanoj dana 14.01.2021. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE kao neosnovana revizija tuženog izjavljena protiv drugog, trećeg i četvrtog stava izreke presude Apelacionog suda u Beogradu Gž 1650/18 od 21.06.2018. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž 1650/18 od 21.06.2018. godine, odbijena je kao neosnovana žalba tužilaca i potvrđena presuda Višeg suda u Beogradu P 3750/17 od 05.12.2017. godine u delu stava prvog izreke kojim je odbijen tužbeni zahtev tužilaca za isplatu zakonske zatezne kamate za period od 10.10.2016. godine do 04.12.2017. godine. Drugim stavom izreke preinačena je presuda Višeg suda u Beogradu P 3750/17 od 05.12.2017. godine tako što je tuženi JKP „Pogrebne usluge“ Beograd obavezan da tužiocima na ime naknade za oduzeto zemljište po rešenju Komisije za vođenje postupka i donošenja rešenja o vraćanju zemljišta po osnovu poljoprivrednog zemljišnog i fonda opštine Novi Beograd broj 463-1/97 od 27.03.1997. godine za kp br ... KO ... površine 13,117 m2 isplati: tužiocu AA iz ... iznos od 68.021.014,28 dinara, tužilji BB iz ... 37.102.371,36 dinara, tužilji VV iz ... iznos od 40.194.235,64 dinara i tužilji GG iz ... iznos od 37.102.371,36 dinara, tako što će ove iznose isplatiti u jednakim tromesečnim ratama u roku od 10 godina počev od isteka godine, od dana pravnosnažnosti drugostepene presude, sa kamatom na dospele obaveze u visini rasta cena na malo prema poslednjem objavljenom podatku republičkog organa nadležnog za poslove statistike počev od 05.05.2017. godine do isplate svakog dospelog iznosa. Trećim stvom izreke preinačeno je rešenje o troškovima parničnog postupka sadržano u drugom stavu izreke prvostepene presude i obavezan je tuženi da tužiocima na ime naknade troškova parničnog postupka isplati iznos od 1.016.350,00 dinara. Četvrtim stavom izreke obavezan je tuženi da tužiocima na ime naknade troškova drugostepenog postupka isplati iznos od 271.500,00 dinara.

Protiv pravnosnažne presude donesene u drugom stepenu tuženi je blagovremeno izjavio reviziju pobijajući presudu u drugom, trećem i četvrtom stavu izreke zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava. Troškove postupka nije tražio.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu u okviru ovlašćenja iz čl. 408. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Sl. glasnik RS“, br. 72/11 ... 55/14) i zaključio da revizija nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije počinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Revident se u reviziji poziva na bitne povrede postupka ali ne ukazuje o kojim povredama se konkretno radi, pa ovi navodi ne mogu biti predmet razmatranja Vrhovnog kasacionog suda.

Prema činjeničnom stanju utvrđenom u postupku koji je prethodio donošenju pobijane presude, rešenjem Komisije za vođenje postupka i donošenje rešenja o vraćanju zemljišta opštine Novi Beograd od 27.03.1997. godine tuženi je kao krajnji korisnik oduzetog zemljišta obavezan da naslednicima ranijeg vlasnika DD, ĐĐ, VV, BB, AA, EE, GG i ŽŽ isplati naknadu za oduzeto zemljište na jednake delove i to kp br ... KO ... površine 13.117 kvadratnih metara. Kako u postupku sporazumnog određivanja naknade za oduzetu parcelu pred Odeljenjem za imovinsko-pravne poslove Skupštine opštine Novi Beograd nije postignut sporazum, ovo odeljenje je dostavilo spise Četvrtom opštinskom sudu u Beogradu na dalju nadležnost. Rešenjem tog suda donetim primenom pravila vanparničnog postupka R1 broj 474/98 od 12.10.1999. godine određena je naknada za izuzeto gradsko građevinsko zemljište te je krajnji korisnik obavezan da na ime naknade predlagačima isplati 153,61 dinar po kvadratnom metru izuzetog zemljišta, odnosno ukupno 2.014.902,37 dinara. Postupajući po žalbi krajnjeg korisnika izjavljenoj protiv ovog rešenja Okružni sud u Beogradu je rešenjem Gž broj 2462/2000 od 27.09.2000. godine potvrdio rešenje u delu odluke o isplati novčane naknade, dok ga je u delu odluke za kamatu ukinuo. Rešenjem Vrhovnog suda Srbije odbijena je kao neosnovana revizija krajnjeg korisnika izjavljena protiv rešenja Okružnog suda u Beogradu. Rešenjem četvrtog opštinskog suda u Beogradu I broj 1310/01 od 09.09.2002. godine odbijen je predlog za prinudno izvršenje poverilaca ĐĐ, VV, EE, BB, AA, GG i ŽŽ iz razloga što je odlukom Saveznog Ustavnog suda od 13.03.2001. godine utvrđeno da odredba člana 44. Zakona o eksproprijaciji („Službeni glasnik RS“ broj 53/95) nije saglasna sa Ustavom SRJ usled čega se izvršenje pravnosnažnih i pojedinačnih akata donetih na osnovu propisa koji se više ne mogu primenjivati ne može dozvoliti niti sprovesti, budući da je rešenje Četvrtog opštinskog suda u Beogradu R1 broj 474/98 od 12.10.1999. godine doneto upravo primenom zakonske odredbe koja je odlukom Saveznog Ustavnog suda ocenjena kao neustavna. Podneskom od 16.05.2008. godine predlagači su podneli predlog za nastavak postupka u pogledu odluke o kamati s obzirom da je rešenjem Okružnog suda u Beogradu od 27.09.2000. godine rešenje Četvrtog opštinskog suda u Beogradu od 12.10.1999. godine ukinuto u pogledu odluke o kamati i u tom delu predmet vraćen sudu na ponovni postupak. Predlagači su istovremeno podneli i predlog za izmenu pravnosnažnog rešenja R1 474/98 o kome nije odlučeno. Podneskom od 05.10.2001. godine predlagači su predložili izmenu pravnosnažnog rešenja Četvrtog opštinskog suda u Beogradu iz razloga što je rešenje doneto primenom odredbe koja je kasnije odlukom Saveznog Ustavnog suda ocenjena kao neustavna zbog čega se ne može sprovesti izvršenje tog rešenja. Rešenjem Četvrtog opštinskog suda u Beogradu R1 broj 474/98 od 24.04.2009. godine delimično je odbijen predlog za nastavak postupka koji su podneli predlagači a koji se odnosi na izmenu pravnosnažnog rešenja od 12.10.1999. godine, dok je predlog za nastavak postupka u delu koji se odnosi na određivanje kamate na naknadu određeno rešenjem R1 474/98 usvojen, a iz obrazloženja proizilazi da je predlog za izmenu rešenja odbijen iz razloga što je bez uticaja činjenica da se izvršni postupak ne može sprovesti zbog oglašavanja neustavne odredbe člana 44. Zakona o eksprorpijaciji, jer stranke imaju mogućnost da u drugom odgovarajućem postupku ostvare svoja prava, a ne može im se ponovo određivati naknada izmenom pravnosnažnog rešenja. Ovo rešenje potvrđeno je rešenjem Višeg suda u Beogradu Gž broj 1184/10 od 22.11.2012. godine.

Na osnovu ovako utvrđenog činjeničnogstanja prvostepeni sud je zaključio da je potraživanje naknade tužilaca zastarelo. Po nalaženju prvostepenog suda tužioci su od dana objavljivanje odluke Saveznog Ustavnog suda od 06.04.2001. godine kojom je utvrđeno da je odredba člana 44. Zakona o eksproprijaciji neustavna svoj zahtev mogli da ostvaruju u parnici u skladu sa odredbom člana 26. Zakona o vanparničnom postupku, budući da su od momenta objavljivanja ove odluke imali saznanja o tome da na osnovu rešenja od 12.10.1999. godine ne mogu prinudno ostvariti svoje potraživanje naknade zbog čega im je odbijen predlog za izvršenje rešenja od 09.09.2002. godine. U smislu člana 360. Zakona o obligacionim odnosima – ZOO zastarelost zahteva tužilaca počela je da teče od momenta objavljivanja odluke Saveznog ustavnog suda i do podnošenja tužbe u ovom postupku 12.05.2014. godine zahtev je zastareo u smislu člana 379. stav 1. ZOO.

Pravilan je zaključak drugostepenog suda da se ovakav pravni zaključak prvostepenog suda ne može prihvatiti kao pravilan.

U konkretnom slučaju postoji trajno zauzeće kp.br. ... površine 13.117 kvadratnih metara na kojoj je raniji sopstvenik bio pravni prethodnik tužilaca, a koju tuženi i dalje koristi kao krajnji korisnik. Tužiocima naknada za parcelu nikada nije isplaćena pa je pravilan zaključak drugostepenog suda da je tužiocima povređeno pravo na mirno uživanje imovine.

Pravilan je zaključak drugostepenog suda da u situaciji kada naknada za izuzeto zemljište nikada nije isplaćena zastarelost i ne teče, zbog čega zahtev tužilaca za isplatu naknade nije zastareo.

Odlučujući o visini naknade zbog trajnog zauzeća navedene parcele, polazeći od zapisnika o utvrđivanju tržišne vrednosti nepokretnosti Poreske uprave filijale Beograd od 28.03.2016. godine drugostepeni sud je pravilno zaključio da tržišna vrednost iste ili slične nepokretnosti iznosi 19.800,00 dinara po kvadratnom metru odnosno 259.716.600,00 dinara za površinu od 13.117 kvadrata.

Neosnovano se revizijom pobija drugostepena odluka zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Rešenje Četvrtog opštinskog suda u Beogradu kojim je tužiocima dosuđena naknada je neizvršivo jer je doneto primenom odredbe zakona koja je odlukom Saveznog Ustavnog suda ocenjena neustavnom, pa zastarelost nije ni počela da teče kao što to pravilno zaključuje drugostepeni sud. Visina naknade pravilno je utvrđena po ceni gradskog građevinskog zemljišta u vreme određivanja naknade, jer je pravnom prethodniku tužilaca izuzeto iz poseda gradsko građevinsko, a ne poljoprivredno zemljište.

Na osnovu izloženog, kako se ostalim navodima revizije pravilnost primene materijalnog prava ne dovodi u sumnju, Vrhovni kasacioni sud je primenom čl. 414. stav 1. ZPP doneo odluku kao u izreci presude.

Predsednik veća – sudija

Zorana Delibašić, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić