U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija Dobrile Strajina, predsednika veća, Gordane Komnenić i Dragane Mirosavljević, članova veća, u parnici tužilje AA iz ..., čiji je punomoćnik Pero Nedinić, advokat iz ..., protiv tuženog BB iz ..., čiji je punomoćnik Vladimir Jordanov, advokat iz ..., radi naknade štete, odlučujući o reviziji tuženog izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 250/21 od 26.07.2021. godine, u sednici veća održanoj dana 23.11.2022. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija tuženog izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 250/21 od 26.07.2021. godine u usvajajućem delu stava drugog i trećeg izreke, i u stavu petom izreke.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Petrovcu na Mlavi P 914/20 (2018) od 21.10.2020. godine, stavom prvim izreke, obavezan je tuženi da tužilji isplati na ime pretrpljenih fizičkih bolova jakog stepena i jačine iznos od 170.000,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od presuđenja pa do isplate. Stavom drugim izreke, za više traženo od dosuđenog iz stava prvog izreke, tužbeni zahtev je odbijen kao neosnovan. Stavom trećim izreke, obavezan je tuženi da tužilji na ime pretrpljenih bolova srednje teškog intenziteta isplati iznos od 100.000,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od presuđenja pa do isplate. Stavom četvrtim izreke, za više traženo od dosuđenog iznosa iz stava trećeg izreke, tužbeni zahtev je odbijen kao neosnovan. Stavom petim izreke, obavezan je tuženi da tužilji isplati za pretrpljene bolove lakog intenziteta iznos od 50.000,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od presuđenja pa do isplate. Stavom šestim izreke, za više traženo od dosuđenog iz stava petog izreke tužbeni zahtev je odbijen kao neosnovan. Stavom sedmim izreke, obavezan je tuženi da tužilji isplati za pretrpljeni primarni strah jakog intenziteta iznos od 100.000,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od presuđenja pa do isplate. Stavom osmim izreke, za više traženo od dosuđenog iz stava sedmog izreke, tužbeni zahtev je odbijen kao neosnovan. Stavom devetim izreke, obavezan je tuženi da tužilji isplati za pretrpljeni sekundarni strah srednjeg intenziteta iznos od 50.000,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od presuđenja pa do isplate. Stavom desetim izreke za više traženo od dosuđenog iznosa iz stava devetog izreke presude, tužbeni zahtev je odbijen kao neosnovan. Stavom jedanaestim izreke, obavezan je tuženi da tužilji isplati za pretrpljeni strah lakog intenziteta iznos od 30.000,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od presuđenja pa do isplate. Stavom dvanaestim izreke, za više traženo od dosuđenog iznosa iz stava jedanaestog izreke presude tužbeni zahtev je odbijen kao neosnovan. Stavom trinaestim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilje za potraživanja iznosa na ime nanetih kožnih ožiljaka u predelu leve nadlanice za iznos od 100.000,00 dinara sa kamatom, na ime umanjenja opšte radne sposobnosti za iznos od 300.000,00 dinara sa kamatom, za iznos od 315.000,00 dinara na ime izgubljene zarade sa kamatom, na ime umanjenja opšte životne aktivnosti u srednjem stepenu od oko 35% u vidu rente od po 15.000,00 dinara mesečno od dana povređivanja pa dok za to postoje zakonski uslovi. Stavom četrnaestim izreke, obavezan je tuženi da plati tužilji na ime troškova parničnog postupka ukupan iznos od 230.876,04 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od izvršnosti presude pa do isplate.

Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 250/21 od 26.07.2021. godine, stavom prvim izreke, ukinuta je prvostepena presuda. Stavom drugim izreke, delimično je usvojen tužbeni zahtev i obavezan tuženi da tužilji na ime pretrpljenih fizičkih bolova isplati iznos od 400.000,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od presuđenja 21.10.2020. godine pa do isplate, dok je za više traženo od dosuđenog iznosa za iznos od 350.000,00 dinara tužbeni zahtev odbijen kao neosnovan. Stavom trećim izreke, obavezan je tuženi da tužilji isplati na ime pretrpljenog straha iznos od 300.000,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od dana presuđenja 21.10.2020. godine pa do isplate, dok je za više traženo od dosuđenog za iznos od 200.000,00 dinara sa kamatom tužbeni zahtev odbijen kao neosnovan. Stavom četvrtim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilje za potraživanja iznosa na ime nanetih ožiljaka na koži u predelu leve nadlaktice i to iznosa od 100.000,00 dinara sa kamatom, na ime umanjenja opšte radne sposobnosti za iznos od 300.000,00 dinara sa kamatom, za iznos od 315.000,00 dinara na ime izgubljene zarade zbog nesposobnosti za rad sa kamatom od presuđenja pa do isplate, na ime umanjenja tužiljine opšte životne aktivnosti od oko 35% u vidu rente od po 15.000,00 dinara mesečno počev od dana povređivanja 12.10.2017. godine pa dok za to postoje zakonski uslovi. Stavom petim izreke, obavezan je tuženi da tužilji na ime troškova parničnog postupka plati ukupan iznos od 283.676,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od dana izvršnosti presude pa do isplate.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka, pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu, primenom odredbe člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 3. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11...18/20) i utvrdio da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju Vrhovni kasacioni sud pazi po službenoj dužnosti. U postupku pred drugostepenim sudom nisu učinjene bitne povrede postupka iz člana 374. stav 1. u vezi člana 101. i 294. ZPP, jer je drugostepeni sud shodno ovlašćenju iz člana 383. stav 4. ZPP zakazao raspravu, odlučio o žalbama parničnih stranaka i tužbenom zahtevu za naknadu nematerijalne štete u skladu sa odredbom člana 200 ZOO, kao pojedinačnim jedinstvenim iznosima štete.

Drugostepeni sud je, nalazeći da je prvostepena presuda doneta uz bitnu povredu odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2 tačka 12. ZPP, na osnovu člana 383. stav 4. ZPP otvorio raspravu i odlučio o tužbenom zahtevu. Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilju je 12.10.2017. godine, dok se nalazila u svojoj bašti, napao ovan tuženog i tom prilikom joj je naneo sledeće povrede: oguljotinu sa okolnim krvnim podlivom u predelu desne polovine lica, nosa i na tkivu poglavine sa potkožnim krvnim podlivom tkiva poglavine u desnom slepoočnom predelu, krvne podlive sa otocima u predelu kapaka oba oka i režnjače oba oka, krvni podliv u predelu desne ivice jezika, prelom desne jagodične kosti, prelom leve jagodične kosti, prelom kostiju poda leve očne duplje, prelom leve ramenjače u predelu gornjeg okrajka, krvne podlive u predelu grudnog koša, prelom devetog i desetog rebra sa desne strane i serijski prelom od prvog do desetog rebra sa leve strane, dvostruki prelom petog i sedmog rebra praćen nakupljanjem krvi i vazduha u levoj polovini grudne duplje, nagnječenje desnog i levog plućnog krila i površne razderine u predelu leve nadlaktice i malog prsta iste šake, a koje povrede zbirno predstavljaju tešku telesnu povredu opasnu po život. Povrede su , prema mišljenju veštaka, mogle nastati udarcima nekim delovima glave ovna kao i udarcima kopita i dejstvom ujeda zubima ovna. Tužilja je usled zadobijenih povreda trpela bolove veoma jakog intenziteta u trajanju od oko 3 sata, bolove jakog stepena jačine narednih deset dana, srednje teškog intenziteta u trajanju od sedam meseci, a u daljem periodu bolove lakog intenziteta sa povremenim pojačanjem do bolova srednje jačine i isti su ostali kao trajna posledica i to u predelu leve polovine grudnog koša i levog ramena zgloba. Kod tužilje je došlo do razvoja primarnog straha jakog intenziteta u trajanju od oko 2 sata, sekundarnog straha srednjeg intenziteta u toku narednih osam nedelja i straha lakog intenziteta u periodu od 12 meseci. Tuženi je svoje ovce sa ovim ovnom držao u okviru svoje parcele koja je ograđena žicom i na kojoj postoji kapija, a koja parcela se nalazi odmah preko puta tužiljinog imanja. Dešavalo se da kapija dvorišta tuženog ostane otvorena od strane lica koja prolaze kroz tuženikovu parcelu tako da su ovce i ovan slobodno izlazili iz ograđenog prostora. U okolini mesta u delu sela ... gde živi tužilja i gde je parcela na kojoj tuženi drži svoje ovce i ovna ne postoje druga domaćinstva koje imaju ovce i ovna.

Na osnovu ovako utvrđenog činjeničnog stanja, drugostepeni sud je zaključio da postoji osnov odgovornosti tuženog za naknadu nematerijalne štete koju je tužilja pretrpela zbog višestrukih telesnih povreda nanetih od strane ovna tuženog shodno članu 154 stav 1. i člana 174. stav 1. ZOO. Prigovor nedostatka pasivne legitimacije ocenjen je kao neosnovan kod utvrđenog da tuženi, u fazi dok nije imao punomoćnika advokata, nije sporio da je vlasnik ovna, već je sporio da je njegov ovan tužilji naneo navedenu povredu, nakon toga nije predložio nijedan dokaz da je vlasnik ovna njegova majka, a registrom poljoprivrednih gazdinstava ne dokazuje se svojina na predmetima iz poljoprivrednog gazdinstva, već isti služi u svrhu registrovanja poljoprivrednih gazdinstava. Primenom kriterijuma iz člana 200. Zakona o obligacionim odnosima, imajući u vidu intenzitet i trajanje straha i fizičkih bolova, obavezao je tuženog da tužilji naknadi iznose navedene u usvajajućem delu stava drugog i trećeg presude.

Po oceni Vrhovnog kasacionog suda, drugostepena presuda u delu koji se pobija revizijom doneta je pravilnom primenom materijalnog prava na pravilno i potpuno utvrđenom činjeničnom stanju.

Članom 173. Zakona o obligacionim odnosima propisano je da šteta nastala u vezi sa opasnom stvari, odnosno opasnom delatnošću smatra se da potiče od te stvari, odnosno delatnosti, izuzev ako se dokaže da one nisu bile uzrok štete. Članom 174. istog zakona propisano je da za štetu od opasnih stvari odgovaraju njen imalac, a za štetu od opasne delatnosti odgovara lice koje se njome bavi.

Iz citiranih odredbi Zakona o obligacionim odnosima sledi da je zakonom utvrđena pretpostavka uzročnosti tako da se smatra da šteta potiče od opasne stvari, odnosno opasne delatnosti, izuzev ako se dokaže da one nisu bile uzrok štete. To znači da se po načelu uzročnosti ili objektivne odgovornosti odgovara za štetu bez obzira na krivicu, pa oštećeni ne mora dokazivati da je štetnik kriv za štetu, već je dovoljno da se dokaže da je šteta nastala u vezi sa opasnom stvari, odnosno opasnom delatnošću.

U konkretnom slučaju, tužilja je zadobila višestruke teške telesne povrede za koje su se veštaci izjasnili da su nastale udarcima nekim delovima glave ovna, kopita ili ujedima zuba navedenog ovna. Tuženi nije sporio da je vlasnik ovna, niti je predložio dokaz za iznetu tvrdnju da je vlasnik ovna njegova majka. Članom 3. stav 1. Pravilnika o načinu obeležavanja i registracije ovaca i koza, kao i u službenoj kontroli identifikacije, obeležavanja i registracije ovaca i koza („Službeni glasnik RS“ broj 6/11) propisano je da se obelažavanje registracije ovaca i koza vrši na osnovu prijave vlasnika, odnosno držaoca ovaca i koza pre navršavanja šest meseci starosti, odnosno nezavisno od starosti pre napuštanja gazdinstva na kome su rođene. Prijava iz stava 1. podnosi se ovlašćenom obeleživaču najkasnije sa navršenih pet meseci od dana rođenja ovce ili koze ili najkasnije 15 dana pre napuštanja gazdinstva na kome su rođena. U tom smislu tuženi nije priložio dokaz da je izvršeno obeležavanje i registracija ovna po prijavi majke tuženog kao vlasnika poljoprivrednog gazdinstva.

Drugostepeni sud je pravilno cenio nalaz i mišljenje veštaka u odnosu na mehanizam povrede tužilje, prigovor pasivne legitimacije tuženog posmatran u odnosu na činjenicu da tuženi prvo nije sporio da je vlasnik ovna, a potom nije dokazao da ovan pripada poljoprivrednom gazdinstvu njegove majke.

Tuženi u reviziji iznosi sopstveni stav o primeni pravila o teretu dokazivanja, smatrajući da je teret dokazivanja bitnih činjenica na tužilji. U ovom slučaju je utvrđeno da je tužilja pretrpela teške telesne povrede nanete od strane ovna koji pripada tuženom, a tuženi nije oborio pretpostavku da je držalac i vlasnik opasne stvari, u konkretnom slučaju ovna, te se ne može prihvatiti tvrdnja da je teret dokazivanja činjenica o držaocu i vlasniku ovna u ovakvoj pravnoj situaciji bio na strani tužilje. Činjenično stanje nižestepenih sudova u odnosu na osnov odgovornosti tuženog, ocenom iskaza i saslušanih svedoka se podudara, pa očigledno ne iziskuje neposredno saslušanje svedoka. Pojam opasne stvari podrazumeva objektivnu mogućnost ili verovatnoću izazivanja štete. Kako tuženi nije dokazao da je šteta posledica eventualno neke više sile, radnje oštećene ili trećeg lica, to nije oborena zakonska pretpostavka uzročnosti iz člana 173. Zakona o obligacionim odnosima, usled čega je pravilno utvrđeno postojanje osnova odgovornosti tužene, pravilno odmerena visina štete shodno konkretnoj pravnoj situaciji i povredama koje je tužilja pretrpela, a u smislu člana 200. ZOO.

Potvrđena je odluka o troškovima parničnog postupka o kojima je odlučeno pravilnom primenom odredaba člana 153. i 154. ZPP, a srazmerno uspehu tužilje u sporu. Sa iznetih razloga, odlučeno je kao u izreci presude na osnovu člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku.

Predsednik veća-sudija

Dobrila Strajina s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić