Presudom Apelacionog suda u Kagujevcu Gž 810/20 od 10.11.2020. godine, navedena prvostepena presuda je ukinuta u stavovima 3, 4, 5. i 6. izreke tako da je presuđeno: 1) odbija se, kao neosnovan, tužbeni zahtev tužioca Apoteke Kraljevo preko dosuđenog u stavu 2. izreke prvostepene presude kojim je tužilac tražio da sud utvrdi prema tuženima Republici Srbiji i Opštini Raška, kao i glavnom umešaču AA da je tužilac jedini i isključivi vlasnik podrumskog poslovnog prostora apoteke „Raška“ u Raškoj u površini od još 11,87m², koji se nalazi u ulici ... broj ... na kp. br. ... KO ... . 2) Usvaja se tužbeni zahtev tužioca – glavnog umešača AA i utvrđuje prema tuženima Apoteci Kraljevo, Republici Srbiji i Opštini Raška, da je tužilac - glavni umešač AA iz ... vlasnik podruma u površini od 11,87m², koji se nalazi u sklopu podrumskog prostora ispod apoteke u Raškoj sa desne strane od ulaza u levi podrumski deo prostorija u ul. ... broj ... na kp. br. ... KO ..., pa se obavezuju tuženi da ovo pravo priznaju glavnom umešaču i dozvole mu upis prava svojine u SKN Opštine Raška u roku od 15 dana od prijema presude. 3) Obavezuju se tuženi Republika Srbija i Opština Raška da tužiocu Apoteka Kraljevo na ime troškova parničnog postupka isplate iznos od 83.142,42 dinara u roku od 15 dana od dana prijema presude. 4) Obavezuju se tuženi Apoteka Kraljevo, Republika Srbija i Opština Raška da glavnom umešaču AA na ime troškova parničnog postupka isplate iznos od 104.660,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od dana izvršnosti odluke do isplate.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac Apoteka Kraljevo je blagovremeno izjavila reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP učinjene u postupku pred drugostepenim sudom i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku - ZPP u vezi sa članom 403. stav 2. tačka 3. ZPP i utvrdio da je revizija osnovana.

Vrhovni kasacioni sud nalazi da se, za sada, pravilnost pobijane odluke ne može sa sigurnošću ispitati.

Osnovano je pozivanje revidenta na učinjenu bitnu povredu postupka od strane drugostepenog suda koji je, suprotno odredbi člana 396. stav 1. ZPP, propustio da oceni bitne žalbene navode, što je revizijski razlog propisan odredbom člana 407. stav 1. tačka 3. ZPP. Pored toga, zbog pogrešne primene materijalnog prava činjenično stanje nije pravilno i potpuno utvrđeno i pored održane rasprave pred drugostepenim sudom.

Tužilac Apoteka Kraljevo je tražio da se utvrdi da je jedini i isključivi vlasnik podrumskog prostora apoteke „Raška“ u Raškoj, ukupne površine 60,64m². Pravnosnažnim neožalbenim delom prvostepene presude utvrđeno je da je tužilac jedini i isključivi vlasnik podrumskog poslovnog prostora apoteke „Raška“ u Raškoj u površini od 42,88m². Utvrdivši da je glavni umešač AA po osnovu održaja postao vlasnik površine od 11,87m² spornog podrumskog prostora, prvostepeni sud je njegov tužbeni zahtev u celini usvojio sada ukinutim četvrtim stavom izreke, a iz istog razloga ukinutim trećim stavom izreke tužbeni zahtev tužioca Apoteke Kraljevo odbio za još 17,76m², preko dosuđene površine od 42,88m², a polazeći od toga da je tužilac tražio utvrđenje svojine na podrumskom prostoru u površini od 60,64m². Pobijanom drugostepenom presudom Apelacioni sud u Kragujevcu presuđuje u suštini na isti način, jer utvrđuje pravo svojine glavnog umešača AA na podrumu površine od takođe 11,87m², prihvata utvrđenje prvostepenog suda da je tužilac Apoteka Kraljevo vlasnik podruma površine 42,88m² a faktički koriguje izreku prvostepene presude u odbijajućem delu tužbenog zahteva tužioca Apoteke Kraljevo utoliko što polazi od nesporne površine celog podrumskog prostora koja, prema nalazu veštaka, iznosi 54,75m², a ne 60,64m² koliko je tužbom traženo. Na ovaj način drugostepeni sud je i nakon održane rasprave presudio na isti način kao i prvostepeni sud.

Među strankama je nesporno da je glavni umešač bio nosilac stanarskog prava na stanu u zgradi u kojoj se nalaze i sporne podrumske prostorije, da je dobio na korišćenje stan ukupne površine 57m², koji se, između ostalog, sastojao i iz jednog podruma, te da je taj stan otkupio 09.08.1991. godine, s tim da u tom ugovoru nije navedeno iz kojih prostorija se otkupljeni stan sastoji. U postupku je utvrđeno da levu stranu podrumskih prostorija koristi apoteka i radi se o prostoru zidanom od pune opeke i betona, malterisanom i sa punim vratima na ulazu, a sa desne strane se nalaze podrumi vlasnika stanova u zgradi, izrađeni od drvenih pregrada sa vratima od drvenog okvira i drvenih letava, a koja koriste četiri vlasnika stana. Sporna prostorija od 11,87m² se nalazi na levoj strani, gde su i podrumske prostorije koje nesporno drži apoteka.

Zaključivši da se tužilac po tužbi za glavno mešanje nalazi u neprekidnoj nesmetanoj državini spornog podrumskog prostora duže od 20 godina, drugostepeni sud je s pozivom na odredbu člana 28. stav 4. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa usvojio tužbeni zahtev glavnog umešača. Revizijom se ukazuje da je drugostepeni sud pritom propustio da oceni navode iz žalbe tužioca Apoteke Kraljevo da je glavni umešač u posed ovih prostorija došao tako što su mu tadašnji radnici apoteke dozvolili da ga koristi jer je u desnom delu podrumskih prostorija došlo do poplave, kao i da je, prema nalazu veštaka, površina podrumskih prostorija s desne strane koje pripadaju stanarima zgrade identična površini leve strane koju koristi apoteka i da u desnom delu podruma svi stanari imaju svoj podrum, odnosno četiri stana imaju četiri pripadajuća podruma.

Da bi neko lice moglo održajem da stekne svojinu, državina ne mora da bude zakonita, ali uvek mora da bude savesna. Savesnost je uslov i za redovan održaj iz člana 28. stav 1. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, a i za tzv. vanredan održaj iz stava 28. stav 4. tog zakona. Kao što je već izneto, tužilac je osporavao savesnost državine glavnog umešača, zbog čega se ona u konkretnom slučaju ne može pretpostaviti saglasno članu 72. stav 3. Zakona. Stoga je osnovano ukazivanje u reviziji da drugostepeni sud i pored održane rasprave nije utvrdio bitnu činjenicu, na koju je i žalbom ukazivano, da li glavni umešač ima podrum u delu podruma koji je namenjen za stanove, dakle za sva četiri stana koja su postojala u vreme kada je glavni umešač dobio stan na korišćenje, a kod nesporne činjenice da je kod sticanja stanarskog prava na stanu na korišćenje dobio i podrum. Nisu ocenjeni ni navodi tužioca da je glavni umešač koristio podrumski prostor koji je zaista i dobio, ali da je iz razloga poplave počeo da koristi deo podrumskog prostora apoteke, uz dozvolu tadašnjih radnika apoteke, a što sve dovodi u pitanje postojanje savesnosti državine. U stvarnom pravu savesnost podrazumeva zabludu o pravu svojine pravnog prethodnika, odnosno opravdano verovanje da je stvar pribavljena od vlasnika. Da bi državina bila savesna potrebno je da držalac ne zna ili da ne može da zna da stvar koju drži nije njegova, a pri čemu savesnost mora da postoji za sve vreme roka potrebnog za održaj.

Iz navedenih razloga drugostepena odluka je morala biti ukinuta, a u ponovnom postupku drugostepeni sud će otkloniti navedene propuste, oceniti odlučne činjenice za pravilnu primenu materijalnog prava na koje je ukazano ovim rešenjem i doneti zakonitu i pravilnu odluku.

Na osnovu odredbe člana 415. stav 1. i člana 416. stav 2. ZPP, Vrhovni kasacioni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Spomenka Zarić,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić