.jpg "Sudska praksa")
Republika Srbija
VRHOVNI KASACIONI SUD
Rev2 765/2023
08.03.2023. godina
Beograd
U IME NARODA
Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Gordane Komnenić, predsednika veća, dr Ilije Zindovića i Marije Terzić, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Milica Petrović, advokat iz ..., protiv tuženog Javnog komunalnog preduzeća gradsko saobraćajno preduzeće „Beograd“, čiji je punomoćnik Ivan Rajković, advokat iz ..., radi naknade štete, odlučujući o reviziji tuženog izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 3070/22 od 30.09.2022. godine, u sednici održanoj 08.03.2023. godine, doneo je
P R E S U D U
ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija tuženog izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 3070/22 od 30.09.2022. godine.
O b r a z l o ž e nj e
Presudom Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 102/21 od 25.05.2022. godine, stavom prvim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca kojim je tražio da sud obaveže tuženog da mu na ime razlike u visini predviđene isplaćene naknade za troškove ishrane na radu koja se isplaćuje u gotovom novcu isplati za period od januara 2018. godine do novembra 2020. godine, iznose, sa kamatom, navedene u tom stavu izreke. Stavom drugim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca kojim je tražio da sud obaveže tuženog da mu na ime razlike u visini predviđene i isplaćene naknade za troškove ishrane na radu koje bi trebalo da se isplaćuje u bonovima uplati za period od novembra 2018. godine do novembra 2020. godine, iznose, sa kamatom, navedene u tom stavu izreke. Stavom trećim izreke, tužilac je obavezan da tuženom naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 1.900,00 dinara.
Apelacioni sud u Beogradu je, presudom Gž1 3070/22 od 30.09.2022. godine, stavom prvim izreke, preinačio presudu Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 102/21 od 25.05.2022. godine u stavu prvom izreke pa je obavezao tuženog da tužiocu na ime razlike u visini naknade za troškove za ishranu u toku rada koja se isplaćuje u gotovom novcu isplati za period od januara 2018. godine do novembra 2020. godine, iznose, sa kamatom, navedene u tom stavu izreke. Stavom drugim izreke, preinačena je presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 102/21 od 25.05.2022. godine u stavu drugom izreke, pa je obavezan tuženi da tužiocu na ime razlike u visini predviđene i isplaćene naknade za troškove za ishranu u toku rada koje isplaćuje u bonovima isplati za period od novembra 2018. godine do novembra 2020. godine, iznose, sa kamatom, navedene u tom stavu izreke. Stavom trećim izreke, preinačeno je rešenje o troškovima parničnog postupka sadržano u stavu trećem izreke presude Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 102/21 od 25.05.2022. godine pa je odbijen zahtev tuženog za naknadu troškova parničnog postupka u iznosu od 1.900,00 dinara a obavezan tuženi da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka pred prvostepenim sudom u iznosu od 53.910,00 dinara, sa zateznom kamatom od dana izvršnosti presude do isplate. Stavom četvrtim izreke, tuženi je obavezan da tužiocu naknadi troškove postupka po žalbi u iznosu od 20.910,00 dinara.
Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi je izjavio blagovremenu reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.
Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu, primenom odredbe člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/11... 18/20) i utvrdio da je revizija neosnovana.
U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju Vrhovni kasacioni sud pazi po službenoj dužnosti.
Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je u radnom odnosu kod tuženog pa mu je tuženi, u utuženom periodu, isplaćivao naknadu za ishranu u toku rada srazmerno broju radnih dana po vrednosti u bonu od 149,20 dinara i u novcu od 210,30 dinara. Tužbeni zahtev tužioca odnosi se na isplatu razlike neisplaćenog dela naknade na ime ishrane u toku rada pošto je tužiocu umesto 300,00 dinara dnevno tuženi isplaćivao 210,30 dinara u novcu a umesto 200,00 dinara u bonovima isplaćivao mu je 140,20 dinara po radnom danu, pri čemu visina tužbenog zahteva među parničnim strankama nije sporna.
Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je tužbeni zahtev tužioca odbio nalazeći da naknada troškova za ishranu u toku rada predstavlja sastavni deo zarade u smislu odredbe člana 105. st. 2. i 3. Zakona o radu, te da iznos od 500,00 dinara po radnom danu sadrži poreze i doprinose, kako je propisano odredbom člana 3. aneksa I Kolektivnog ugovora JKP GSP Beograd („Službeni list grada Beograda“ broj 96 od 11.10.2018. godine), tako što se pod zaradom podrazumeva zarada koja sadrži porez i doprinos koji se isplaćuje iz zarade. Pošto je tuženi isplatio tužiocu, u utuženom periodu, naknadu troškova ishrane u bruto iznosu od 500,00 dinara po radnom danu, prvostepeni sud je zaključio da je tužbeni zahtev tužioca neosnovan. Pored toga, prvostepeni sud je našao da je tužbeni zahtev tužioca neosnovan i iz razloga što se kod korisnika javnih sredstava, u utuženom periodu, imperativno primenjivao Zakon o privremenom uređivanju osnovice za obračun i isplatu plata odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava („Službeni glasnik RS“, br. 116/2014), te da je tuženi, u hijerarhiji primene propisa, bio dužan da primeni imperativnu odredbu člana 4. tog zakona a ne član 64. stav 1. Kolektivnog ugovora JKP GSP Beograd od 11.10.2018. godine, kojim je naknada troškova za ishranu sa 300,00 dinara po Kolektivnom ugovoru tuženog od 06.07.2013. godine (pre primene zakona) i po članu 63. stav 1. Kolektivnog ugovora tuženog od 28.01.2015. godine („Službeni list grada Beograda“ br. 4/15, 60/15), uvećana na iznos od 500,00 dinara.
Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu tako što je tužbeni zahtev tužioca usvojio primenom odredbe člana 118. stav 1. tačka 5. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“, br. 24/2005... 75/14) i odredbe člana 64. stav 1. Kolektivnog ugovora tuženog („Službeni list grada Beograda“ broj 96 od 11.10.2018. godine) imajući u vidu utvrđeno činjenično stanje da su tužiocu, u spornom periodu, isplaćeni niži iznosi naknade troškova ishrane na radu od onih koje je trebalo da mu budu isplaćeni prema Kolektivnom ugovoru tuženog, tako što je tuženi predmetnu naknadu tužiocu isplatio u „bruto“ iznosu iako tužiocu pripada pravo na „neto“ iznos naknade predviđene Kolektivnim ugovorom tuženog.
Po oceni Vrhovnog kasacionog suda, drugostepeni sud je pravilno primenio materijalno pravo.
Odredbom člana 118. stav 1. tačka 5. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“, br. 24/05... 95/18), propisano je da zaposleni ima pravo na naknadu troškova u skladu sa opštim aktom i ugovorom o radu za ishranu u toku rada, ako poslodavac ovo pravo nije obezbedio na drugi način. U spornom periodu u primeni je bio Kolektivni ugovor Javnog komunalnog preduzeća Gradsko saobraćajno preduzeće „Beograd“ („Službeni list grada Beograda“ broj 96/18), koji je odredbom člana 64. stav 1. predvideo da zaposleni ima pravo na mesečnu naknadu za troškove za ishranu u toku rada u visini od 500,00 dinara po radnom danu s tim da će se 300,00 dinara isplatiti u novcu a 200,00 dinara u bonovima za ishranu. Naknada troškova za ishranu u toku rada, u istoj visini predviđena je odredbom člana 23. Posebnog kolektivnog ugovora za javna preduzeća u komunalnoj i stambenoj delatnosti grada Beograda („Službeni list grada Beograda“ broj 78/18).
Polazeći od toga da je u spornom periodu kolektivnim ugovorima tuženog poslodavca i posebnim kolektivnim ugovorima bila jasno ugovorena visina naknade troškova za ishranu u toku rada, koja će se isplatiti zaposlenima, Vrhovni kasacioni sud nalazi da tužilac ima pravo na isplatu ove naknade u ugovorenim iznosima bez umanjenja za poreze i doprinose. U situaciji kada se u kolektivnom ugovoru navede konkretan novčani iznos koji se na ime naknade troškova ima isplatiti zaposlenom, ne može se na štetu zaposlenog pretpostaviti da je reč o „bruto“ iznosu jer je to protivno odredbi člana 118. stav 1. Zakona o radu. Opštim aktima i ugovorom o radu, u konkretnom slučaju, nije predviđeno da je visina naknade troškova za ishranu u toku rada ugovorena u bruto iznosu. U ovoj parnici je bilo sporno to da li je Kolektivnim ugovorom koji je bio u primeni u utuženom periodu, visina naknade troškova za ishranu u toku rada bila predviđena u bruto ili neto iznosu, a drugostepeni sud je, pravilnom primenom materijalnog prava zaključio da tužilac ima pravo na isplatu neto iznosa od 500,00 dinara po radnom danu.
Navodi revizije revidenta o tome da bi isplata naknade troškova ishrane u toku rada u neto iznosu predviđenom kolektivnim ugovorom dovela do povećanja zarade tužioca protivno odredbi člana 4. Zakona o privremenom uređivanju osnovice za obračun i isplatu plata, odnosno zarada i drugih stalnih primanja kod korisnika javnih sredstava su bez uticaja na odlučivanje imajući u vidu da je predmet ovog spora primena a ne izmena opšteg akta (kolektivnog ugovora).
Pravilna je i odluka o troškovima parničnog postupka jer je doneta pravilnom primenom odredbe člana 153. stav 1, člana 154. i člana 165. stav 2. Zakona parničnom postupku.
Iz izloženih razloga, Vrhovni kasacioni sud je odluku kao u izreci doneo primenom odredbe člana 414. stav 1. Zakona parničnom postupku.
Predsednik veća – sudija
Gordana Komnenić, s.r.
Za tačnost otpravka
Upravitelj pisarnice
Marina Antonić
