Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Vesne Subić, predsednika veća, Jelice Bojanić Kerkez i Radoslave Mađarov, članova veća, u postupku predlagača AA iz ..., radi priznanja strane sudske odluke, odlučujući o sukobu mesne nadležnosti između Višeg suda u Kruševcu i Višeg suda u Nišu, u sednici održanoj 15.05.2025. godine, doneo je

R E Š E NJ E

Za postupanje u ovom postupku mesno je NADLEŽAN Viši sud u Kruševcu.

O b r a z l o ž e nj e

Predlagač je 12.02.2025. godine podneo Višem sudu u Kruševcu zahtev za priznanje odluke Okružnog suda u Hernalsu – Republika Austrija, broj 23PS139/09x- 28 od 09.10.2024. godine, sa navodom da mu je tom odlukom, kao ocu, dodeljeno samostalno vršenje roditeljskog prava nad maloletnom ćerkom BB, rođenom ....2013. godine u ..., Republici Austriji. Pošto predlagač živi u Republici Srbiji i njen je državljanin, priznanje strane sudske odluke traži kako bi nadležnoj matičnoj službi prijavio ćerku kao državljanina Republike Srbije, taj organ joj kao nadležan odredio JMBG i on podneo zahtev za izdavanje zdravstvene knjižice za dete.

Viši sud u Kruševcu se rešenjem R 6/25 od 04.03.2025. godine, oglasio mesno nenadležnim za priznanje strane sudske odluke i odlučio da spise dostavi na nadležnost Višem sudu u Nišu. Po stanovištu tog suda, pošto iz predmeta proizlazi da je predlagač rođen u ..., za izvršenje strane sudske odluke nadležna je matična služba po mestu rođenja, pa je po odredbama člana 101. stav 1. Zakona o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja, člana 6. stav 1. i 2. i člana 45. stav 1. tačka 3. Zakona o matičnim knjigama, mesno nadležan za postupanje Viši sud u Nišu, kao sud na čijem se području nalaze javne knjige o statusu predlagača.

Viši sud u Nišu nije prihvatio mesnu nadležnost, već je predmet uz akt R 12/2025 od 10.04.2025. godine dostavio Vrhovnom sudu radi rešavanja sukoba mesne nadležnosti. Po stanovištu tog suda, pošto predlagač po priloženim ispravama ima prebivalište u ..., po članu 13. Zakona o vanparničnom postupku za postupanje je mesno nadležan sud prebivališta predlagača.

Rešavajući nastali sukob mesne nadležnosti, na osnovu člana 22. stav 1. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/11 ... 10/23), Vrhovni sud je našao da je za postupanje u ovom predmetu mesno nadležan Viši sud u Kruševcu.

Predlagač traži priznanje strane sudske odluke kojom mu je povereno samostalno vršenje roditeljskog prava nad maloletnim detetom, sa navodom da državljanstvo deteta nije upisano u matične knjige rođenih u Republici Srbiji, te da mu je ova odluka potrebna kako bi dete mogao da prijavi nadležnoj matičnoj službi u svrhu određivanja jedinstvenog matičnog broj građana i ostvarivanja prava na obavezno zdravstveno osiguranje. Uz predlog je priložio očitanu ličnu kartu, po kojoj je njegovo prebivalište u ..., ulica ... .

Odredbom člana 101. stav 1. Zakona o rešavanju sukoba zakona sa propisima drugih zemalja („Službeni list SFRJ“ broj 43/82, 72/82, „Službeni list SRJ“ broj 46/96, „Službeni glasnik RS“ broj 46/06) propisano je da je za priznanje i izvršenje stranih sudskih odluka i stranih arbitražnih odluka mesno nadležan sud na čijem području treba sprovesti postupak priznanja, odnosno izvršenja.

Prema Zakonu o matičnim knjigama („Službeni glasnik RS“ broj 20/09, 145/14, 47/18), u matičnu knjigu rođenih upisuju se: 1) podaci o rođenju, i to: ime i prezime deteta, skraćeno lično ime; pol deteta; dan, mesec, godina i čas rođenja; mesto i opština rođenja, a ako je dete rođeno u inostranstvu i naziv države rođenja; jedinstveni matični broj građana i državljanstvo deteta; 2) podaci o roditeljima deteta i to: ime i prezime i ako su roditelji u braku, prezime pre zaključenja braka; jedinstveni matični broj građana; dan, mesec i godina rođenja; mesto i opština rođenja, a ako je roditelj rođen u inostranstvu i naziv države rođenja; državljanstvo; prebivalište i adresa; 3) podaci o: materinstvu utvrđenom ili osporenom sudskom odlukom; priznanju očinstva; očinstvo utvrđeno ili osporenom sudskom odlukom; usvojenju i prestanku usvojenja; stavljanju pod starateljstvo i prestanku starateljstvu, lišenju i vraćanju roditeljskog prava; produženju i prestanku produženog roditeljskog prava; zaključenju i prestanku braka; promeni ličnog imena, imena i prezimena deteta i roditelja, odnosno usvojitelja ili staratelja; sticanju i prestanku državljanstva; smrti, kao i drugi podaci određeni zakonom ili drugim propisom donetim na osnovu zakona (član 45); ako činjenica rođenja, zaključenja braka i smrti državljanina Republike Srbije nastale van njene teritorije nisu upisane u matične knjige koje se vode u diplomatsko konzularnim predstavništvima, upisuju se u matične knjige koje se vode po ovom zakonu (član 76. stav 1); ako se ne može pribaviti izvod iz matične knjige inostranog organa, upis činjenica iz stava 1. ovog člana vrši se na osnovu odluke nadležnog suda (član 76. stav 5). Činjenica rođenja, zaključenja braka i smrti u slučaju iz člana 76. ovog zakona, upisuju se u: 1) matičnu knjigu rođenih – po mestu poslednjeg prebivališta roditelja u vreme rođenja deteta, a ako roditelji nisu imali zajedničko prebivalište – po mestu prebivališta jednog od roditelja, a ako je mesto prebivališta roditelja nepoznato – po mestu rođenja jednog od roditelja (član 77. stav 1. tačka 1).

Pošto iz navoda predloga proizlazi da maloletnoj ćerki predlagača, nad kojom samostalno vrši roditeljsko pravo na osnovu priložene odluke stranog suda, nije upisano državljanstvo Republike Srbije i određen jedinstveni matični broj građana, niti je ostvarila pravo na obaveznu zdravstvenu zaštitu, a za upise u matičnu knjigu rođenih mesno je nadležan matičar prema mestu poslednjeg prebivališta roditelja u vreme rođenja deteta, a ako roditelji nisu imali zajedničko prebivalište po mestu prebivališta jednog od roditelja, na osnovu člana 25. stav 4. Zakona o uređenju sudova („Službeni glasnik RS“ 10/23) i člana 4. stav 1. tačka 9. Zakona o sedištima i područjima sudova i javnih tužilaštava („Službeni glasnik RS“, br. 101/13) mesno nadležan za postupanje je Viši sud u Kruševcu, pošto predlagač ima prebivalište u ..., koji se nalazi na području tog suda.

Iz iznetih razloga, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Vesna Subić,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković