Prema utvrđenom činjeničnom stanju, parnične stranke su razvedene presudom Osnovnog suda u Ubu P2 186/19 od 17.01.2020. godine, kojom su maloletna deca stranaka poverena na samostalno vršenje roditeljskog prava majci. Određeno je prebivalište majke u ulici ... u ..., a tuženi je kao otac obavezan da doprinosi izdržavanju maloletne dece. Iz mišljenja Centra za socijalni rad Kolubara-Valjevo od 06.08.2024. godine, proizlazi da se tužilja sa decom preselila u ... u kuću svojih roditelja gde su se deca dobro uklopila i prilagodila, kao i grupi vršnjaka u školskoj sredini, gde maloletna GG želi da nastavi školovanje, da je maloletni VV upisao srednju školu, da tužilja adekvatno brine o deci i zadovoljava njihove razvojne potrebe, dok tuženi ne daje saglasnost za promenu prebivališta dece i ne slaže se sa boravkom dece u ... u kući kod babe i dede. Centar za socijalni rad je mišljenja da je u interesu dece da promene mesto prebivališta jer više ne žive na adresi na kojoj su živeli u vreme donošenja presude o razvodu braka, pa samim tim da se tuženi delimično liši roditeljskog prava u pogledu davanja saglasnosti za promenu mesta prebivališta.

Na osnovu ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi, u svemu prihvatajući nalaz Centra za socijalni rad, sa pozivom na član 77. stav 3. Porodičnog zakona usvajaju tužbeni zahtev. Prema iznetoj argumentaciji, tužilja je promenila mesto stanovanja zajedno sa maloletnom decom koja su joj presudom o razvodu poverena na samostalno vršenje roditeljskog prava, da su se i deca uklopila u novu sredinu, a da tuženi neće da tužilji da saglasnost za promenu mesta prebivališta, koja činjenica nesumnjivo proizlazi i iz toga što to tuženi nije učinio tokom ovog postupka, to se u navedenom ogleda nesavesno vršenje roditeljske dužnosti od strane tuženog. Nesavesnost se ogleda u tome da je nesumnjivo u interesu maloletne dece da budu prijavljena na adresi gde žive sa majkom kojoj su poverena na samostalno vršenje roditeljskog prava, a tuženi to sprečava i zbog toga su se stekli uslovi za odlučivanje primenom čl. 82. stav 1. Porodičnog zakona.

Revizijom se osporava izneto stanovište nižestepenih sudova. Revident smatra da ako je delimično lišen roditeljskog prava u pogledu prava na davanje saglasnosti za promenu prebivališta zajedničke dece, to bi onda značilo da tužilja to pravo vrši samostalno, zbog čega joj saglasnost tuženog u toj situaciji nije potrebna shodno odredbama člana 82 Porodičnog zakona i člana 4. Zakona o prebivalištu. U konkretnom slučaju upravo je tužilja nesavesna jer je bez njegove saglasnosti preselila decu kod svojih roditelja. Sud je bio dužan da samostalno istražuje i činjenice koje nisu iznete u postupku. Odluka o delimičnom lišenju roditeljskog prava može se doneti isključivo ako roditelj zanemaruje ili nesavesno vrši roditeljske dužnosti. Nižestepenim odlukama konvalidirano je nesavesno ponašanje tužilje.

Revizija nije osnovana.

Po oceni Vrhovnog suda pravilno su odlučili nižestepeni sudovi, pravilnom primenom materijalnog prava, sa kojih razloga nisu osnovani revizijski navodi o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Prema članu 3. stav 1. Konvencije o pravima deteta (Zakon o ratifikacije Konvencije Ujedinjenih Nacija o pravima deteta „Službeni list SFRJ“ međunarodni ugovori broj 15/90 i „Službeni list SRJ“ međunarodni ugovori broj 4/96 i 2/97) u svim aktivnostima koje se tiču dece, bez obzira na to da li ih preduzimaju javne ili privatne institucije za socijalnu zaštitu, sudovi ili administrativni organi ili zakonodavna tela, najbolji interesi deteta biće od prvenstvenog značaja. Države članice se obavezuju da detetu obezbede takvu zaštitu i brigu koja je neophodna za njegovu dobrobit, uzimajući u obzir prava i obaveze njegovih roditelja, zakonitih staratelja ili drugih pojedinaca koji su pravno odgovorni za dete i preduzimaju u tom cilju sve potrebne zakonodavne i administrativne mere (stav 2.). Ova obaveza preuzeta je članom 6. stav 1. Porodičnog zakona kojim je propisano da je svako dužan da se rukovodi najboljim interesom deteta u svim aktivnostima koje se tiču deteta.

Prema članu 82. stav 1., 2. i 4. Porodičnog zakona (PZ) roditelj koji nesavesno vrši prava ili dužnosti iz sadržine roditeljskog prava može biti delimično lišen roditeljskog prava. Sudska odluka o delimičnom lišenju roditeljskog prava može lišiti roditelja jednog ili više prava i dužnosti iz sadržine roditeljskog prava, osim dužnosti da izdržava dete. Roditelj koji ne vrši roditeljsko pravo može biti lišen prava na održavanje ličnih odnosa sa detetom, i prava da odlučuje o pitanjima koja bitno utiču na život deteta. Savesnost, kao pravni standard u vršenju roditeljskog prava, je postupanje u skladu sa dužnostima na način prihvatljiv konkretnim okolnostima. Nesavesnost roditelja mora da se dokaže, a primena istražnog načela iz člana 205. PZ uslovljava obavezu suda da samostalno istražuje i činjenice koje stranke nisu iznele u postupku.

Suprotno navodima revizije, pravilno su odlučili nižestepeni sudovi kada su tuženog delimično lišili roditeljskog prava u pogledu davanja saglasnosti majci, zakonskom zastupniku dece, za promenu pribivališta zajedničke maloletne dece. Naime, roditelj koji ne vrši roditeljsko pravo može se delimično lišiti roditeljskog prava u domenu odlučivanja o prebivalištu deteta, ukoliko je to u najboljem interesu deteta. Iz mišljenja Centra za socijalni rad Kolubara-Valjevo od 06.08.2024. godine, proizilazi da se tužilja sa decom preselila u ... u kuću svojih roditelja gde su se deca dobro uklopila i prilagodila, kao i grupi vršnjaka u školskoj sredini, gde maloletna GG želi da nastavi školovanje, a da je maloletni VV upisao srednju školu, da AA adekvatno brine o deci i zadovoljava njihove razvojne potrebe, dok tuženi BB ne daje saglasnost za promenu prebivališta dece i ne slaže se sa boravkom dece u ... u kući kod babe i dede, te da su mišljenja da je u interesu dece da promene mesto prebivališta jer viщe ne žive na adresi na kojoj su živeli u vreme donošenja presude o razvodu braka, te da je neophodno da se otac delimično liši roditeljskog prava u delu odlučivanja o prebivalištu dece, a što je u interesu oba deteta, kako bi im se na taj način obezbedilo dalje obrazovanje i uopšte neposredna nega i briga majke kojoj su deca poverena na samostalno vršenje roditeljskog prava. Stoga su neosnovani navodi revizije kojima se ukazuje da nisu ispunjeni uslovi za delimično lišenje roditeljskog prava tuženog, jer upravo, imajući u vidu najbolji interes oba deteta i ponašanje tuženog, u najboljem interesu dece je da se otac delimično liši roditeljskog prava, sa kojih razloga je pravilna odluka nižestepenih sudova i ista je u skladu sa odredbama Porodičnog zakona i Konvencije o pravima deteta. Interes deteta prestavlja pravni standard koji je uvek u prvom planu kada se odlučuje o zaštiti prava i interesa deteta, a ceni se prema okolnostima svakog konkretnog slučaja.

Na osnovu člana 414. Zakona o parničnom postupku, doneta je odluka kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Tatjana Matković Stefanović, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković