Dopunskom presudom Osnovnog suda u Staroj Pazovi P 3317/21 od 04.05.2023. godine, odbijen je kao neosnovan preinačeni primarni tužbeni zahtev tužilje kojim je tražila da sud odredi deobu suvlasništva između tužilje i tuženog na nekretnini na kojoj su suvlasnici sa jednakim delovima: stambeno-poslovna zgrada korisne površine 165 m2, spratnosti Pr + 1Sp u Staroj Pazovi u ulici ... broj ..., izgrađena na parceli u državnoj svojini broj ..., površine 2 ara 88 m2, gradsko-građevinsko zemljište, koja parcela se sastoji od zemljišta pod zgradom u ulici ... broj ..., površine 1 ar 58 m2 i zemljišta uz zgradu u ulici ... broj ..., površine 1 ar 30 m2 i zemljišta uz zgradu u ulici ... površine 1 ar 30 m2, sve upisane u Listu nepokretnosti ... KO Stara Pazova, koju u prirodi čini spratna stambena zgrada koja ima ukupnu korisnu površinu 368,98 m2, od čega prizemni deo 119,61 m2, spratni deo 156,71 m2, zatvoreni prostor u prizemlju površine 60,18 m2 i nenatkrivena terasa na spratu površine 64,96 m2 i to prodajom nekretnine i podelom dobijene kupoprodajne cene između njih na delove srazmerne njoihovim suvlasničkim udelima na ovoj nekretnini.

Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 2853/22 od 30.08.2023. godine, stavom prvim izreke, usvojena je žalba tuženog i ukinuta prvostepena presuda P 3317/21 od 20.09.2022. godine Stavom drugim izreke, odbijen je (preinačeni eventualni) tužbeni zahtev kojim je traženo da sud odredi deobu suvlasništva između tužilje i tuženog na nekretnini na kojoj su suvlasnici u jednakim delovima: stambeno-poslovna zgrada korisne površine 165 m2, spratnosti Pr + 1Sp u Staroj Pazovi, u ulici ... br. ..., izgrađena na parceli u državnoj svojini br ..., površine 2 ara 88 m2, gradsko- građevinsko zemljište, koja parcela se sastoji od zemljišta pod zgradom u ulici ... br ..., površine 1 ar 58 m2 i zemljišta uz zgradu u ulici ..., površine 1 ar 30 m2, sve upisano u Listu nepokretnosti ... KO Stara Pazova, koju u prirodi čini spratna stambena zgrada koja ima ukupnu korisnu površinu od 401,46m2 od čega: prizemni deo 119,61 m2 i spratni deo 156,71 m2, kao i zatvoreni prostor u prizemlju površine 60,18 m2 i nenatkrivena terasa na spratu površine 64,96 m2 i to fizičkom deobom iste tako: što će tužilji u isključivu svojinu pripasti deo B, levi deo, posmatrano od ulice ... koji čine u prizemlju prostorije pojedinačno navedene u tom stavu ukupne površine 61,60 m2 i nenatkrivena terasa površine 64,96 m2, kao i pripadajući deo tavana iznad dela B tj. levog dela posmatrano od ulice ... sa zasebnim ulazom (proveriti da li je levi deo), dok će tuženom pripasti u isključivo vlasništvo: deo A, desni deo posmatrano od ulice ... koji čine u prizemlju prostorije pojedinačno navedene tom stavu ukupne površine 95,11 m2, kao i pripadajući deo tavana iznad dela A tj. desnog dela stambene zgrade posmatrano od ulice ... sa zasebnim ulazom. Stavom trećim izreke, odlučeno je da svaka stranka snosi svoje troškove postupka. Stavom četvrtim izreke, odbijen je zahtev parničnih stranaka za naknadu troškova žalbenog postupka.

Protiv navedene pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilja je blagovremeno izjavila reviziju zbog pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pravilnost pobijane presude na osnovu člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 3. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“, br.72/11 ... 10/23-drugi zakon) Vrhovni sud je ocenio da je revizija dozvoljena, ali da nije osnovana.

U postupku donošenja pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju (na raspravi pred drugostepenim sudom) tužilja i njen sada pok. brat, a otac tuženog bili su suvlasnici predmetne nepokretnosti sa po 1/2 idealna dela. Izmeđi njih je vođen vanparnični postupak (pokretnut po predlogu tužilje 24.12.2015. godine) radi deobe ove nepokretnosti. Postupak je prekinut jer je brat tužilje kao drugi suvlasnik osporio visinu njenog suvlasničkog dela na predmetnoj nepokretnosti. Rešenjem prvostepenog suda u vanparničnom postupku R 778/17 od 10.10.2017. godine, tužilja je upućena na parnicu protiv drugog suvlasnika radi dokazivanja svog suvlasničkog udela. U pokrenutoj parnici protiv ovde tuženog kome je otac u međuvremenu poklonio svoj suvlasnički deo (po tužbi tužilje podnetoj 19.11.2018. godine) tužilja nije postavila zahtev za utvrđenje suvlasničkog dela na predmetnoj nepokretnosti, već je postavila zahtev za deobu nepokretnosti prodajom i podelom kupoprodajne cene (kao primarni zahtev) odnosno zahtev za fizičku deobu predmetne nepokretnosti (kao eventualni zahtev), dok je tuženi postavio protivtužbeni zahtev kojim je tražio da sud utvrdi njegov suvlasnički deo od 3/4 dela u odnosu na predmetnu nepokretnost. U toku postupka, presudom prvostepenog suda P 1206/18 od 12.07.2021. godine (pravnosnažna 21.10.2021. godine) odlučeno je o protivtužbenom zahtevu odbijanjem istog.

Prema Listu nepokretnosti ... KO Stara Pazova, kat. parcela ... površine 2 ara 88 m2, upisana je kao gradsko-građevinsko zemljište u državnoj svojini, sa pravom korišćenja u korist parničnih stranaka sa po 1/2 idealna dela, sa izgrađenom stambenom-poslovnom zgradom površine 158 m2 koja je upisana kao njihova privatna svojina sa po 1/2 idealna dela. Veštačenjem preko veštaka građevinske struke (nalaz i mišljenje od 06.06.2017. godine iz vanparničnog postupka sa dopunom od 30.08.2022. godine) utvrđeno je da katastarsko stanje predmetne nepokretnosti odstupa od faktičkog, jer izgrađeni objekat u prirodi predstavlja dvojnu stambenu zgradu ukupne površine 401,46m2 koja ima prizemni deo ukupne površine 179,79 m2 i spratni deo ukupne površine 221,67 m2. Prizemni deo obuhvata prizemlje koje se sastoji od prostorija bliže navedenih u nalazu veštaka sve ukupne površine 119,61 m2, kao i u dvorištu naknadno od tvrdog građevinskog materijala sa betonskim temeljem dograđen zatvoreni prostor sa poljskim WC-om za ostavu i magacinom sa septičkom jamom ukupne površine 60,18 m2. Spratni deo obuhvata na spratu prostorije bliže navedene u nalazu veštaka ukupne površine 95,11 m2, dok se iznad dograđenog dela u prizemlju nalazi nenatkrivena terasa površine 64,96 m2.

Dalje je utvrđeno da se u prirodi navedena zgrada sastoji od dve celine sa dva odvojena ulaza: celine A ukupne površine 157,26 m2 (koju koristi tuženi) i celine B ukupne površine 244,20 m2 (koju koristi tužilja). Parnične stranke ne koristi predmetnu nekretninu za stanovanje. Celina A sastoji se od prizemlja ukupne površine 62,15m2 (koje čine prostorije bliže navedene u nalazu veštaka) i sprata ukupne površine 95,11 m2 (koje čine prostorije bliže navedene u nalazu veštaka). Celina B sastoji se od prizemlja 57,46m2 (koji čine prostorije bliže navedene u nalazu veštaka), zatvoreni prostor površine 60,18 m2, sprata ukupne površine 61,60 m2 (koji čine prostorije bliže navedene u nalazu veštaka) i nenatkrivena terasa površine 64,96 m2. Iznad spratnog dela kuće nalazi se tavanski prostor koji je podeljen drvenom daskom na deo iznad celine A i deo iznad celine B. Oba tavanska dela imaju poseban ulaz. Izuzimajući dograđeni deo u prizemlju površine 60,18 m2 (zatvoreni prostor u dvorištu) i iznad ove prostorije dograđeni deo na spratu površine 64,96 m2 (prohodna terasa na spratu), parnične stranke koriste stambeni objekat približno suvlasničim delovima. Prema mišljenju veštaka fizička deoba objekta nije moguća bez ulaganja kojima bi se zatvoreni prostor u dvorištu sa prohodnom terasom na spratu podelili srazmerno jednakim suvlasničkim delovima, što bi podrazumevalo izvođenje radova pregrađivanja i otvaranja vrata u delu koji bi koristio tuženi. Sredstva potrebna za izvođenje takvih radova iznose 171.289,82 dinara, prema cenama na dan veštačenja 06.06.2017. godine. Ne postoji saglasnost stranaka oko deobe nepokretnosti na predloženi način. Ukupna tržišna vrednost predmetne nepokretnosti na dan 17.08.2022. godine iznosi 115.356,19 evra, od čega vrednost prizemlja površine 119,61 m2 iznosi 38.844,20 evra (384,80 evra/ m2), a vrednost sprata površine 156,71 m2 iznosi 50.900,71 evro (384,80 evra/m2). Vrednost nastavka zgrade sa pomoćnim prostorijama (prizemlje 60,18 m2 i sprat 64,96 m2, ukupno 125,14 m2) iznosi 21.291,28 evra (112,58 evra/ m2). Vrednost parcele (prava korišćenja) površine 288 m2, iznosi 4.320,00 evra (15 evra / m2).

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja drugostepeni sud je, nakon što je ukinuo prvostepenu presudu zbog učinjene bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 12. ZPP, odlučio pobijanom presudom o tužbenom zahtevu tako što je odbio eventualni tužbeni zahtev tužilje (imajući u vidu da je dopunskom presudom pravnosnažno odlučeno o glavnom tužbenom zahtevu), pozivajući se na član 16. stavovi 1., 2., 3. i 4. Zakona o osnovama svojinsko-pravnih odnosa. Ovo stoga što je prema nalazu i mišljenju veštaka građevinske struke, fizička deoba predmetne zajedničke stvari prema suvlasničkim udelima stranaka moguća isključivo uz izvođenje građevinskih radova (u cilju podele zatvorenog prostora površine 60,18 m2 u prizemnom delu objekta i nenatkrivene terase površine 64,96 m2 na spratnom delu), kojima bi se omogućilo funkcionalno korišćenje novoformiranih delova u približno jednakim površinama i vrednostima, tako da novoformirani delovi održavaju jednak suvlasnički udeo stranaka na stvari koju imaju u susvojini, za koje stranke nisu spremne da izdvoje potrebna finansijska strestva. Kako je tužilja (koja je inicirala postupak deobe) u svom iskazu navela da za to ne raspolaže potrebnim novčanim sredstvima, to u toj situaciji, prema stavu drugostepenog suda, nema uslova za fizičku deobu predmetne nepokretnosti. Nije bilo procesno pravnih uslova da ovaj sud odredi civilnu deobu (sudski veštak se izjasnio i o tržišnoj vrednosti predmetne pepokretnosti), budući da je u tom delu (osnovni) tužbeni zahtev pravnosnažno odbijen dopunskom presudom prvostepenog suda, protiv koje tužilja nije izjavila žalbu, shodno čemu će se odlučiti u vanparničnom postupku koji je u prekidu do okončanja ovog postupka.

Po oceni Vrhovnog suda, na utvrđeno činjenično stanje pravilno je drugostepeni sud primenio materijalno pravo kada je odbio kao neosnovan eventualni tužbeni zahtev, dajući za svoju odluku razloge koje u svemu kao pravilnu prihvata i ovaj sud.

Prema članu 16. stav 1. Zakona o osnovama svojinsko pravnih odnosa, suvlasnik ima pravo da u svako vreme zahteva deobu stvari, osim u vreme u koje bi ta deoba bila na štetu drugih suvlasnika, ako zakonom nije drukčije određeno; pravo iz stava 1. ovog člana ne zastareva (stav 2.); ništav je ugovor kojim se suvlasnik trajno odriče prava na deobu stvari (stav 3.); suvlasnici sporazumno određuju način deobe stvari, a u slučaju da se ne može postići sporazum, odlučuje sud (stav 4.); sud će odlučiti da se deoba izvrši prodajom stvari ako je fizička deoba nemoguća ili je moguća samo uz znatno smanjenje vrednosti stvari (stav 5.).

Kod iznetog, revizijom se neosnovano osporava pravilnost primene materijalnog prava. Pravilo o teretu dokazivanja iz član 231. ZPP se odnosi na obe ugovorne strane. U konkretnom slučaju, tužilja nije dokazala ispunjenost uslova za fizičku deobu predmetne nepokretnosti na način koji bi odgovarao suvlasničkim udelima stranaka (prema stanju upisa udela u katastru) u smislu člana 16. Zakona o osnovama svojinsko pravnih odnosa, imajući u vidu da je veštačenjem utvrđeno da je za to potrebno izvršiti određene građevinske radove čije troškove stranke nisu spremne da snose. Tužilja nema pravo na fizičku deobu predmetne nepokretnosti na način kako je to traženo tužbenim zahtevom (prema faktičkom načinu korišćenja iste) jer nije dokazala da ima veći suvlasnički udeo na predmetnoj nepokretnosti od onog koji je upisan u Listu nepokretnosti. Revizijski sud je imao u vidu navode revizije kojima se ukazuje da bi po traženom načinu fizičke deobe predmetne nepokretnosti strankama pripali delovi približno jednake površine odnosno približno jednake vrednosti, jer je očigledno da se to odnosi samo na deo objekta, a ne na objekat u celini koji je kao takav predmet tužbenog zahteva.

Na osnovu izloženog, primenom člana 413. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci ove presude.

Predsednik veća – sudija

Mirjana Andrijašević,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković