Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž 2022/23 od 28.04.2023. godine, stavom prvim izreke odbijena je kao neosnovana žalba tužene i potvrđena presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P 17333/21 od 03.10.2022. godine u delu stava prvog izreke kojim je obavezana tužena da tužiocu na ime naknade nematerijalne štete zbog neosnovanog lišenja slobode isplati iznos od 460.000,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 30.10.2022. godine do isplate. Stavom drugim izreke preinačena je presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P 17333/21 od 03.10.2022. godine u preostalom delu stava prvog izreke, pa je odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca kojim je tražio da se tužena obaveže da mu na ime naknade nematerijalne štete zbog neosnovanog lišenja slobode isplati još 184.000,00 dinara sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom na taj iznos počev od 03.10.2022. godine do isplate i u delu stava petog izreke tako što je obavezana tužena Republika Srbija da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 87.500,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od dana izvršnosti do isplate. Stavom trećim izreke odbijen je zahtev tužene za naknadu troškova drugostepenog postupka kao neosnovan.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava, s tim što je predložio da se revizija smatra izuzetno dozvoljenom, pozivajući se na odredbu člana 404. ZPP.

Vrhovni sud je, ispitujući pobijanu presudu, primenom člana 408. ZPP („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 10/23), utvrdio da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju na kome je zasnovana pobijana odluka, presudom Osnovnog suda u Kraljevu Skp 4/20 od 23.03.2020. godine koja je potvrđena presudom Višeg suda u Kraljevu Kž1 50/20 od 21.04.2020. godine prihvaćen je sporazum o priznanju krivičnog dela zaključen između OJT Kraljevo i tužioca te je tužilac oglašen krivim za izvršenje krivičnog dela nepostupanje po zdravstvenim propisima za vreme epidemije iz člana 248. KZ i osuđen na kaznu zatvora u trajanju od 3 meseca, koju će izdržavati u prostorijama u kojima stanuje, bez primene elektronskog nadzora. Presudom Vrhovnog kasacionog suda Kzz 634/20 od 27.08.2020. godine preinačena je presuda Osnovnog suda u Kraljevu Skp 4/20 od 23.03.2020. godine i presuda Višeg suda u Kraljevu Kž1 50/20 od 21.04.2020. godine tako što je tužilac oslobođen optužbe da je izvršio navedeno krivično delo. Tužilac je bio lišen slobode u periodu od 24.03.2020. godine do 24.06.2020. godine, ukupno 92 dana, koju kaznu je izdržavao u prostorijama u kojima stanuje bez elektronskog nadzora.

Sudovi su utvrdili da se tužilac za vreme od 92 dana koliko je neosnovano bio lišen slobode loše osećao jer je svaki dan dolazila policija i proveravala da li je kod kuće, da je sve navedeno ostavilo velike posledice na tužioca jer mu je, prema sopstvenim navodima, pala reputacija na poslu kako od strane kolega tako i od strane direktora, da mu je direktor rekao da narušava ugled pripadnika Ministarstva odbrane, da je imao problem u komšiluku jer su ga komšije i njegova deca gledali kako ga policija dovodi i proverava.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja pravilan je zaključak sudova da tužilac u smislu člana 200. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima, ima pravo na naknadu štete za duševne bolove koje je trpeo u periodu u kom je bio neosnovano lišen slobode u krivičnom postupku koji je okončan oslobađanjem od optužbe na osnovu člana 584. stav 1 tačka 2. ZKP-a, a da osnov i pasivna legitimacija tužene da tužiocu naknadi ovu štetu proizlazi iz člana 556. stav 1. i 560 stav 1 tačka 1. ZKP („Službeni list SRJ“ br. 70/01 ... „Službeni glasnik RS“ br. 58/04 ... 76/10), koji je bio na snazi u vreme trajanja izdržavanja kazne, kao i člana 584. stav 1. tačka 1. u vezi sa članom 586. ZKP („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 – 35/19) važećeg u vreme presuđenja.

Međutim, neosnovano se revizijom tužioca ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava prilikom odlučivanja o visini pravične naknade.

Naime, pravična naknada nematerijalne štete, kao oblik otklanjanja štetnih posledica, sastoji se u isplati sume novca, kao satisfakcije za pretrpljenu nematerijalnu štetu, da bi se kod oštećenog uspostavila psihička i emotivna ravnoteža koja je postojala pre štetnog događaja, u meri u kojoj je to moguće, s obzirom da restitucija po prirodi stvari nije moguća. Pri tom, ona ne sme biti cilj, već mora biti sredstvo za ublažavanje pretrpljene nematerijalne štete i ne sme pogodovati težnjama koje nisu spojive sa njenom prirodom i svrhom (podsticanje lukrativnih motiva ili komercijalizaciji ličnih dobara).

Utvrđeno činjenično stanje opravdava dosuđivanje pravične novčane naknade za traženi vid nematerijalne štete, primenom člana 200. ZOO. Ocenom svih štetnih posledica proisteklih iz neosnovane osude, kao i svih okolnosti konkretnog slučaja (stav 1. ovog člana), koje su od uticaja na odmeravanje visine pravične naknade, i to: priroda i težina krivičnog dela koje mu je stavljeno na teret, vreme provedeno na izdržavanju kazne u prostorijama u kojima tužilac stanuje bez primene elektronskog nadzora, posledice lišenja slobode na njegovo zdravstveno stanje, odnos okoline prema njemu posle izdržavanja kazne, posledice koje je neosnovano lišenje slobode ostavilo na poslovni i privatni život tužioca, a imajući u vidu prirodu posla koju tužilac obavlja, Vrhovni sud nalazi, primenom člana 224. ZPP, da je pravilno pobijanom odlukom tužiocu dosuđena pravična novčana naknada za ovaj vid nematerijalne štete.

Imajući u vidu prirodu i društvenu svrhu prava na naknadu nematerijalne štete, dosuđivanje u većem iznosu ne bi odgovaralo značaju povređenog dobra i cilju kome naknada služi, zbog čega je, suprotno navodima revizije tužioca, njegov tužbeni zahtev preko dosuđenog iznosa neosnovan.

Na osnovu iznetog, neosnovani su navodi revizije o pogrešnoj primeni materijalnog prava te je na osnovu člana 414. Zakona o parničnom postupku doneta odluka kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Vesna Subić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković