Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je izjavio blagovremenu i dozvoljenu reviziju, kojom presudu pobija zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pobijanu presudu po odredbama člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 10/23 – dr. zakon), Vrhovni sud je odlučio da revizija tužioca nije osnovana.

U donošenju pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku na koju sud u revizijskom postupku pazi po službenoj dužnosti. Navodi revidenta kojim ukazuje na bitnu povredu odredaba postupka iz člana 374. stav 1. u vezi sa odredbom člana 396. Zakona o parničnom postupku od strane drugostepenog suda su neosnovani. Ne stoje navodi da je dugostepeni sud ignorisao postupak na koga je tužilac upućen jer je njegovo pravo ocenjeno kao verovatno, i da je propustio da odluči na osnovu tužbenog zahteva, već da je uskratio pravo tužiocu na zaštitu u parničnom postuku i vratio ga na postupak izvršenja. Naprotiv, iz razloga navedenih u drugostepenoj odluci proizilazi da je drugostepeni sud dao razloge prema kojima je odlučio o istaknutom tužbenom zahtevu. Zaključak je da nema bitne povrede odredaba parničnog postupka učinjene pred drugostepenim sudom u smislu odredbe člana 374. stav 1. ZPP.

Prema činjeničnom stanju utvrđenom u prvostepenom postupku, postupak izvršenja pokrenut je predlogom za izvršenje na osnovu verodostojne isprave radi naplate novčanog potraživanja u iznosu od 35.276.428,80 dinara, podnetim Privrednom sudu u Beogradu dana 14.11.2013. godine od strane izvršnog poverioca GAMICO FAKTORING Beograd, protiv izvršnog dužnika INTERKOMERC Beograd. Postupajući po predlogu izvršnog poverioca, Privredni sud u Beogradu doneo je rešenje o izvršenju broj 5II. 934/13 od 18.11.2013. godine i odredio da će izvršenje sprovesti izvršitelj Aleksandar Vulović. Zaključkom I.I. 76/13 od 19.11.2013. godine, izvršitelj je odredio sprovođenje izvršenja popisom, procenom i prodajom pokretnih stvari izvršnog dužnika, te namirenjem iz cene prodatih stvari. Izvršitelj je dana 20.11.2013. godine, na predlog poverioca, doneo zaključak kojim menja sredstvo izvršenja, pa umesto izvršenja na pokretnim stvarima odredio je izvršenje na novčanom potraživanju izvršnog dužnika prema dužnicima, ovde tužiocu DELHAIZE SERBIA DOO Novi Beograd i „C MARKET“ DOO Beograd ( koji je brisan u toku žalbenog postupka usled statusne promene pripajanja DELHAIZE SERBIA DOO Novi Beograd). Zaključkom od 04.12.2013. godine izvršitelj prenosi zaplenjeno potraživanje izvršnom poveriocu. Potraživanje prenosi umesto isplate. U zaključku je konstatovano da se prenos potraživanja smatra sprovedenim kada je zaključak kojim se određuje prenos potraživanja umesto isplate dostavljen dužniku izvršnog dužnika. Zaključkom od 06.12.2013. godine izvršitelj utvrđuje da se prenosom potraživanja izvršni poverilac smatra namirenim za iznos od 33.977.186,67 dinara, pa u tom delu izvršni postupak zaključuje.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja prvostepeni sud usvaja zahtev tužioca i proglašava nedopuštenim izvršenje zbog brojnih nepravilnosti učinjenih u postupku izvršenja od strane izvršitelja. Nasuprot zaključku prvostepenog suda, drugostepeni sud smatra da zahtev tužioca nije osnovan i da su eventualne nepravilnosti učinjene u postupku pred izvršiteljem razlog za korišćenje pravnog sredstva iz člana 74. Zakona o izvršenju i obezbeđenju (zahtev za otklanjanje nepravilnosti) i ne tiču se prava koje sprečava izvršenje. Pored toga, drugostepeni sud ceni navode tužioca u pogledu kompenzacije, kojim tužilac ističe da je potraživanje izvršnog dužnika prema tužiocu prestalo, pa je zaključkom izvršitelja na izvršnog poverioca preneto potraživanje koje nije postojalo, pa obrazlaže da se iz dostavljene izjave o kompenzaciji ne vidi osnov potraživanja koja se stavljaju u preboj, pa se ne može zaključiti da li se odnosi na zaplenjeno potraživanje, niti je prilog kompenzacije potpisan od učesnika kompenzacije.

Prema zaključku Vrhovnog suda revizija nije osnovana, a odluka drugostepenog suda je pravilna iz sledećih razloga.

Tužilac je upućen kao treće lice da pokrene postupak protiv izvršnog poverioca GAMICO FAKTORING doo Beograd u postupku izvršenja II 934/13, radi proglašenja izvršenja nedopuštenim. Prema sadržini obrazloženja rešenja 5II 934/13 od 10.02.2014.godine, treće lice C Market ad Beograd je uložilo prigovor sa navodima da potraživanje prema tom trećem licu ne postoji, i da potraživanja nisu dospela na naplatu. Tužilac je, kao treće lice, naveo u prigovoru da postoje međusobna potraživanja izvršnog dužnika i tog trećeg lica. Tužilac i drugo označeno treće lice upućeni su da pokretnu parnični postupak pozivom na odredbe člana 50. stav 1. Zakona o izvršenju i obezbeđenju, sa razloga što podnosioci prigovora ističu navode usmerene na dokazivanje da predmet izvršenja ne postoji, odnosno da postoji pravo trećeg lica koje sprečava izvršenje, konkretno pravo na kompenzaciju sa potraživanjem koje treće lice ima prema izvršnom dužniku i da potraživanje koje je predmet izvršenja nije dospelo. Ocenjeno je da je bez uticaja navod da sprovođenje kompenzacije nije dozvoljeno po odredbi člana 46. Zakona o platnom prometu, jer je račun izvršnog dužnika u blokadi.

Tužilac tužbu zasniva na dva osnova. Prvi se odnosi na nepravilnosti u postupku sprovođenja izvršenja od strane izvršitelja. Drugi se tiče prenetog potraživanja, za koje tvrdi da je prestalo kompenzacijom. Na tim navodima zasniva i reviziju. Revident ističe da primenom odredbe člana 147. Zakona o izvršenju i obezbeđenju i članu 46. Zakona o platnom prometu nije mogla biti sprovedena sudska cesija, odnosno oprenos radi namirenja na izvršnog poverioca potraživanja izvršnog dužnika čiji račun je u blokadi.

Navodi revidenta kojim ukazuje na odredbe člana 147. Zakona o izvršenju i obezbeđenju neosnovani su jer se ne radi o prenosu potraživanja zabranjenog zakonom. Odredbe člana 46. Zakona o platnom prometu („Službeni glasnik SRJ“ br.3/2002— 5/2003 i „Službeni glasnik RS“ br. 43/2004...31/2011) koje su bile na snazi u vreme zaključka o izvršenju, propisivale su da pravna lica koja obavljaju delatnost mogu međusobne novčane obaveze izmirivati i ugovaranjem promene poverilaca u određenom obligacionom odnosu, ali ako su njihovi računi u trenutku plaćanja blokirani radi izvršenja prinudne naplate, oni ne mogu izmirivati novčane obaveze na takav način. Radi se o ugovaranju, dakle promeni poverioca slobodnom voljom poverioca i dužnika, što u izvršnom postupku nije slučaj. Navedena odredba ne može se primeniti s obzirom da se ne radi o prenosu potraživanja na osnovu pravnog posla, odnosno voljom tuženog INTERKOMERC AD Beograd, kao izvršnog dužnika, već se prenos potraživanja vrši mimo njegove volje u skladu sa članom 159. Zakona o izvršenju i obezbeđenju („Službeni glasnik RS“, br. 99/2011). Tužilac kao dužnik prema ovde tuženom INTERKOMERC AD Beograd, prenosom potraživanja na izvršnog poverioca, ne trpi štetu. Navodi kojima tužilac ukazuje na nepravilnosti u izvršnom postupku, učinjene od strane izvršitelja nisu od značaja za ispunjenost uslova za proglašenje da je izvršenje na određenom predmetu nedopušteno, što je predmet tužbenog zahteva. Prema odredbi člana 50. Zakona o izvršenju i obezbeđenju („Službeni glasnik RS“, br. 99/2011) na osnovu kog je tužilac upućen da u parnici ishoduje proglašenje izvršenja nedopuštenim, određeno je da lice koje tvrdi da u pogledu predmeta izvršenja ima pravo koje sprečava izvršenje, može da izjavi prigovor kojim traži da se izvršenje na tom predmetu proglasi nedopuštenim. Takvim pravom je izvršni sud smatrao pravo ovde tužioca na kompenzaciju.

Vrhovni sud ocenjuje da se pravo na kompenzaciju novčanog potraživanja, kao način prestanka potraživanja, ne može smatrati pravom u pogledu predmeta izvršenja koje sprečava izvršenje na novčanom potraživanju izvršnog dužnika. Takođe, ni tvrdnja da je potraživanje prestalo već sprovedenom kompenzacijom ne dokazuje pravo trećeg lica koje sprečava izvršenje na novčanom potraživanju izvršnog dužnika. Okolnosti od značaja za prestanak i nepostojanje zaplenjenog novčanog potraživanja prema ovde tužiocu biće od značaja i predmet dokazivanja u postupku između izvršnog poverioca i ovde tužioca, kao dužnika zaplenjenog i prenetog novčanog potraživanja.

Navodi revidenta koji se tiču propusta drugostepenog suda da ceni nepravilnosti u postupku izvršenja od strane javnog izvršitelja, neosnovani su, jer se ne tiču prava koje sprečava izvršenje. Zapravo, nijedan od osnova na kojim tužilac zasniva tužbu za nedopuštenost izvršenja ne tiču se prava koje sprečava izvršenje. To što je tužilac upućen na parnični postupak u smislu člana 50. Zakona o izvršenju i obezbeđenju ne znači da ima pravo koje sprečava izvršenje. Naprotiv, takvo pravo tužilac u ovoj parnici nije dokazao.

Stoga, kako ne postoje razlozi zbog kojih je revizija izjavljena, ni razlozi o kojima revizijski sud vodi računa po službenoj dužnosti, Vrhovni sud je primenom odredbe člana 414. Zakona o parničnom postupku, odbio reviziju kao neosnovanu.

Predsednik veća – sudija

Tatjana Miljuš,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković