Apelacioni sud u Beogradu je doneo presudu Gž 3032/24 dana 28.08.2024. godine kojom je odbio kao neosnovanu žalbu tuženog i potvrdio navedenu prvostepenu presudu.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tuženi je izjavio posebnu reviziju, kojom presudu pobija zbog zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao razloge posebne revizije po odredbama člana 404. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik Republike Srbije“ brpk 72/2011 ... 10/2023 – dr. zakon) i odlučio da dozvoli odlučivanje o posebnoj reviziji, radi ujednačavanja sudske prakse.

Prema činjeničnom stanju utvrđenom od strane prvostepenog suda na osnovu koga je doneta pobijana pravnosnažna presuda u drugom stepenu, predmetne parcele upisane su u Katastar nepokretnosti Opštine Valjevo, parcela broj ../2 površine 550 m2, gradsko-građevinsko zemljište, kultura – ostalo veštački stvoreno neplodno zemljište u pravu svojine tužioca AA sa udelom 32/550, a tužioca BB sa udelom od 518/550; parcela broj ../7 površine 40 m2, gradsko-građevinsko zemljište, po kulturi – ostalo veštački stvoreno neplodno zemljište u pravu svojine tužioca BB; parcela broj ../3 površine 280 m2, gradsko-građevinsko zemljište, po kulturi – ostalo veštački stvoreno neplodno zemljište, u pravu svojine tužioca BB. Od navedene tri parcele, za dve parcele - broj ../3 i broj ../7 utvrđeno je da se prema Planu generalne regulacije Gradac nalaze u zoni saobraćajnice. Za sve tri parcele prvostepeni sud je uvidom u podatke Katastra nepokretnosti utvrdio da su u potesu ulice ... . Za katastarsku parcelu broj ../3 prvostepeni sud je utvrdio da se njeni delovi nalaze u sastavu katastarskih parcela broj ../5, ../4, .. i .. . Nadalje, utvrđeno je da se deo katastarske parcele ../3 nalazi pod asfaltom, u površini od 55 m2, deo je zatravljen u površini od 11 m2 i drugi deo je pod zastarom asfalta u površini od 21 m2. Za tu parcelu je veštak geodetske struke naveo da je u katastru evidentirana kao ... ulica. Parcela broj ../7 površine 40 m2 prema utvrđenim činjenicama odgovara po mestu i položaju katastarskom operatu i za tu parcelu nema drugih utvrđenih činjenica o njenom faktičkom stanju.

Iz tako utvrđenih činjenica ne može se proveriti zaključak nižestepenih sudova da sve tri parcele broj ../2, ../3 i ../7 KO Valjevo na terenu predstavljaju ulicu ... . Uz to, utvrđena je vrednost parcele broj /7, koja parcela nije predmet tužbenog zahteva, a za koju je veštak utvrdio da nije evidentirana u katastru i da ne postoji kao takva, a sa druge strane, da parcela ../7 navedena u rešenju o veštačenju odgovara katastarskoj parceli ../7 KO Valjevo.

Kod ovako utvrđenih činjenica ne može se proveriti pravilnost primene materijalnog prava u donošenju pobijane odluke. Odluka o dosuđenju novčane naknade tužiocima za zemljište kao da je izgradnjom ulice sa komunalnom infrastrukturom faktički eksproprisano tužiocima i postalo javna svojina tuženog, prema tako utvrđenim činjenicama se ne može prihvatiti za pravilnu.

Zaključak drugostepenog suda da je predmetno zemljište – katastarske parcela ../2, ../3 i ../7 u datoj površini faktički privedeno nameni predviđenoj planskim aktom, s obzirom da se koristi kao ulica i javni put, i da je na taj način izvršena takozvana faktička eksproprijacija u skladu sa planskim aktom, proizilazi za neutemeljen u činjenicama koje je prvostepeni sud izneo radi odlučivanja o tužbenom zahtevu. Kod iznetih utvrđenih činjenica, a posebno za parcelu ../7 za koju nema utvrđenih činjenica o njenom faktičkom stanju, za sada se ne može izvesti zaključak da su sve tri parcele u njihovim površinama privedene nameni saobraćajnice utvrđenom Planom generalne regulacije. Sa druge strane, ni zaključak drugostepenog suda da se radi o ulici, koja je po Zakonu o javnoj svojini dobro u opštoj upotrebi jedinice lokalne samouprave na čijoj se teritoriji nalazi, dakle u javnoj svojini tuženog, za sada se ne može proveriti, sa aspekta primene Zakona o javnim putevima, prema kojem je ulica javni put u naselju koji saobraćajno povezuje delove naselja (član 2. stav 1. tačka 7.).

Faktička eksproprijacija nastaje kada se na zemljištu grade infrastrukturni objekti u javnom interesu, iako ne postoji rešenje o eksproprijaciji, odnosno o izuzimanju zemljišta, čime se vlasnik faktički lišava prava svojine na zemljištu sa svim atributima svojine, a bez isplaćene naknade. Na taj način bez sprovođenja zakonom propisanog postupka eksproprijacije vlasnik je onemogućen da koristi svoju imovinu, već ona postaje dostupna za upotrebu neograničenom broju lica, za javne namene. Na taj način se vlasniku uskraćuje mirno uživanje svojine, odnosno oduzima mu se pravo svojine u javnom interesu bez isplaćivanja naknade, što je suprotno odredbama člana 58. Ustava Republike Srbije koji jemči pravo na imovinu.

U konkretnom slučaju, zbog neraspravljenih činjenica o faktičkom stanju predmetnih parcela, ne može se izvesti zaključak da li postoji takva povreda prava na imovinu tužilaca, koja bi iziskivala dosuđivanje naknade za oduzeto pravo svojine na nepokretnostima u korist javne svojine tuženog.

Zbog toga je usvojena revizija tuženog, ukinute su drugostepena i prvostepena presuda i predmet je vraćen prvostepenom sudu na ponovno suđenje. Odluka je doneta po odredbi člana 416. stav 2. Zakona o parničnom postupku.

Predsednik veća – sudija

Tatjana Miljuš, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković