Protiv pravnosnažnog rešenja donetog u drugom stepenu protivnik predlagača je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. i člana 408. ZPP u vezi člana 27. stav 2. i člana 30. stav 2. ZVP, Vrhovni sud je našao da je revizija protivnika predlagača osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. U drugostepenom postupku nisu učinjene bitne povrede odredaba parničnog postupka u smislu stava prvog navedenog člana.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, pravosnažnim rešenjem br. 465-36/20-III- 05 od 20.01.2020. godine eksproprisane su parcela ...-šuma 6.klase površine 4981m2, deo parcele ...-šuma 4. klase površine 1007m2 i deo parcele ...-šuma 5. klase površine 15.287m2, sve upisane u list nepokretnosti ... KO ... kao svojina predlagača. Eksproprijacija je izvršena u korist protivnika predlagača radi izgradnje puta od kopa broj 4 do kopa broj 5, Fabrika kreča u zagrađu. Stranke nisu postigle sporazum o visini naknade za označene parcele. Po proceni Poreske uprave od 16.11.2020. godine tržišna vrednost jednog metra kvadratnog zemljišta za parcelu ... iznosi 406,46 dinara a za parcelu ... i ... iznosi 451,62 dinara. Nalazom gradskog zavoda za veštačenje iz Beograda od 13.05.2022. godine tržišna vrednost eksproprisanih parcela kao građevinskog zemljišta po 1m2 iznosi 252,00 dinara (za parcelu ...), 255,00 dinara (za parcelu ...) i 238,00 dinara (za parcelu ...).

Polazeći od tako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je primenom člana 42. Zakona o eksproprijaciji odredio naknadu za eksproprisano zemljište u visini utvrđenoj nalazom Gradskog zavoda za veštačenje iz Beograda od 13.05.2022. godine. Po stanovištu tog suda, organ nadležan za utvrđenje poreza na prenos apsolutnih prava (Poreska uprava), vrši procenu tržišne vrednosti nepokretnosti i njegov izveštaj je u ovom slučaju dat isključivo na osnovu već pravnosnažno realizovanog prometa istih ili sličnih nepokretnosti, na istoj ili sličnoj lokaciji, bez izlaska na teren i bez upoređivanja sa izvršenim prometom nepokretnosti sa istom namenom u blizini eksproprisanih parcela, za razliku od nalaza Gradskog zavoda za veštačenje iz Beograda koji je zasnovan na podacima o tržišnoj ceni prodatog građevinskog zemljišta na području dve katastarske opštine u periodu od 06.02.2017. godine do 06.02.2020. godine (u označenom periodu nije bilo prometa građevinskog zemljišta u KO ...) pribavljenih od Republičkog geodetskog zavoda, i uz vođenje računa o lokaciji, pristupu, obliku, nameni i infrastrukturnoj opremljenosti eksproprisanih parcela.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu u delu kojim je određena naknada za eksproprisano zemljište i primenom iste zakonske odredbe njenu visinu odredio prema izveštaju poreske uprave. Po stanovištu tog suda, izveštaj tog organa je obrazložen tako da je nižestepeni sud imao uslove da naknadu odredi prema proceni poreske uprave, što je u skladu sa članom 42. Zakona o eksproprijaciji, a samo izuzetno i ako se na taj način ne može pouzdano potvrditi tržišna cena eksproprisanih nepokretnosti, visina naknade može se utvrditi veštačenjem.

Po oceni Vrhovnog suda, osnovani su navodi revidenta da je drugostepeni sud u ovoj pravnoj stvari pogrešno primenio materijalno pravo i da zbog toga činjenično stanje nije pravilno utvrđeno.

Odredbom člana 41. stav 2. Zakona o eksproprijaciji propisano je da se visina naknade u novcu za eksproprisane nepokretnosti određuje po tržišnoj ceni, prema okolnosti u momentu zaključenja sporazuma o visini naknade, a ako sporazum nije postignut, prema okolnostima u momentu donošenja prvostepene odluke o naknadi. Prema članu 42. navedenog zakona, naknada za eksproprisano poljoprivredno i građevinsko zemljište određuje se u novcu, po tržišnoj ceni takvog zemljišta, ako zakonom nije drugačije propisano (stav prvi), a procenu tržišne cene iz stava prvog tog člana vrši organ nadležan za utvrđivanje poreza na prenos apslutnih prava na nepokretnostima (stav drugi). Naknada za šumsko zemljište, saglasno članu 47. stav 3. Zakona o eksproprijaciji, utvrđuje se prema odredbama člana 42. tog zakona. Odredbom člana 5. stav 5. Zakona o šumama („Službeni glasnik RS“ br. 30/10...95/18) propisano je da je šumsko zemljište ono zemljište na kome se gaji šuma, zemljište na kome je zbog njegovih prirodnih osobina racionalnije gajiti šume, kao i zemljište na kome se nalaze objekti namenjeni gazdovanju šumom, divljači i ostvarivanju opšte korisnih funkcija šume, i koje ne može da se koristi u druge svrhe osim u slučajevima i pod uslovima utvrđenim tim zakonom.

Parcele koje su eksproprisane od predlagača u katastru nepokretnosti upisane su kao šumsko zemljište. Nema dokaza da one imaju status građevinskog zemljišta u značenju iz člana 82. Zakona o planiranju i izgradnji, odnosno da su planskim dokumentom koji je stupio na snagu pre donošenja rešenja o eksproprijaciji promenile svoju namenu i postale građevinsko zemljište, u smislu člana 88. navedenog zakona, ali da ta promena nije sprovedena u katastru nepokretnosti.

Organ nadležan za utvrđivanje poreza na prenos apsolutnih prava na nepokretnostima vrši procenu tržišne cene za eksproprijaciju konkretne nepokretnosti, koristeći se i Uputstvom o postupku i načinu utvrđivanja poreza na prenos apsolutnih prava koje je doneo direktor poreske uprave na osnovu člana 167. stav 3. Zakona o poreskom postupku i administraciji („Službeni glasnik RS“ br. 89/02...20/09). Prema tom uputstvu, utvrđivanje tržišne vrednosti nepokretnosti vrši se na jedan od dva načina, procenom tržišne vrednosti bez izlaska na teren i izlaskom na teren. Procena tržišne vrednosti neporetnosti bez izlaska na teren vrši se kod prenosa uz naknadu prava svojine na poljoprivrednom i građevinskom zemljištu, na osnovu podataka o tržišnoj vrednosti utvrđenoj u najmanje dva pravnosnažna rešenja poreskog organa doneta u postupku utvrđivanja poreza na prenos apsolutnih prava-prometa istog ili sličnog zemljišta na tržištu, koje je u istoj katastarskoj opštini, susednoj ili bližoj katastarkoj parceli iste ili slične kvadrature i klase, i koji je datumski najbliži momentu nastanka poreske obaveze koja se utvrđuje. Procenjena vrednost zemljišta može se umanjiti najviše do 10% ili uvećati primenom korektivnih faktora zavisno od lokacije, blizine saobraćajnica, obezbeđene infrastrukture, blizine naseljenog mesta i drugog, a izuzetno se može dodatno umanjiti i za još 10% ukoliko se radi o zemljištu koje je namenjeno za izgradnju objekata od opšteg javnog interesa (škole, bolnice, obdaništa, sportski objekti, parkovi, putevi i drugo).

Izveštaj Poreske uprave od 04.11.2020. godine, na osnovu kojeg je drugostepeni sud odredio visinu naknade sadrži samo podatak o tržišnoj vrednosti 1m2 eksproprisanih parcela, bez obrazloženja na koji način je ta vrednost utvrđena i bez poziva na pravnosnažna rešenja doneta u postupku utvrđivanja poreza na promet istog ili sličnog zemljišta, u istoj ili bližoj katastarskoj opštini, sve saglasano navednom uputstvu. Zbog toga se na osnovu takve, neobrazložene procene, ne može zasnovati odluka o visini naknade za zemljište eksproprisano od predlagača.

Iz tih razloga, pobijano rešenje je moralo biti ukinuto i predmet vraćen drugostepenom sudu na ponovno odlučivanje o izjavljenim žalbama.

U ponovnom postupku drugostepeni sud će pravilnom primenom odredbi člana 41. stav 2. i člana 42. Zakona o eksproprijaciji odrediti tržišnu vrednost eksproprisanog zemljišta, prema njegovom stvarnom statusu u vreme eksproprijacije, na osnovu činjenica utvrđenih izvedenim dokazima-procenom Poreske uprave o tržišnoj vrednosti eksproprisanih parcela i nalazima Gradskog zavoda za veštačenje iz Beograda od 13.05.2022. godine, kojima je određena tržišna vrednost eksproprisanih parcela ne samo kao građevinskog zemljišta, već i kao šumskog zemljišta, ali i o naknadi za zasade na tim parcelama o kojem drugostepeni sud nije odlučio.

Ukinuta je i odluka o troškovima postupka jer zavisi od konačnog ishoda ove pravne stvari.

Sa svega navedenog, na osnovu člana 416. stav 2. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Branislav Bosiljković,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković