.jpg "Sudska praksa")
Republika Srbija
VRHOVNI SUD
Rev 12792/2025
16.10.2025. godina
Beograd
Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Branislava Bosiljkovića, predsednika veća, Jasmine Simović, Zorice Bulajić, Irene Vuković i Radoslave Mađarov, članova veća, u parnici tužilje AA iz ..., čiji je punomoćnik Uroš Lepović advokat iz ..., protiv tuženog „Elektrodistribucija Srbije“ d.o.o. Beograd, Ogranak „Elektrodistribucija Leskovac“, čiji je punomoćnik Milan Petrović advokat iz ..., radi isplate naknade za uspostavljenu službenost, odlučujući o reviziji tuženog izjavljenoj protiv presude Višeg suda u Leskovcu Gž 1018/25 od 11.06.2025. godine, u sednici održanoj dana 16.10.2025. godine, doneo je
R E Š E NJ E
NE DOZVOLJAVA SE odlučivanje o posebnoj reviziji tuženog izjavljenoj protiv presude Višeg suda u Leskovcu Gž 1018/25 od 11.06.2025. godine.
ODBACUJE SE kao nedozvoljena revizija tuženog izjavljena protiv presude Višeg suda u Leskovcu Gž 1018 /25 od 11.06.2025. godine.
O b r a z l o ž e nj e
Presudom Višeg suda u Leskovcu Gž 1018/25 od 11.06.2025. godine, odbijena je kao neosnovana žalba tuženog i potvrđena presuda Osnovnog suda u Leskovcu, Sudska jedinica Vlasotince P 6052/22 od 24.10.2024. godine, kojom je obavezan tuženi da na ime naknade za uspostavljenu stvarnu službenost prolaskom dalekovoda jačine 35 Kv od TS 110/35/10 kV „Vlasotince“, buduća TS 35/10 kV „Gornji orah“ TS 35/10 kV „Sastav Reka“, preko kp.br. .. KO ... upisane u ln.br. .. u ukupnoj površini od 1.413 m2 na kojoj je uspostavljena službenost, isplati tužiocu srazmerno vlasničkom udelu od 5/24 iznos od 27.964,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od presuđenja 24.10.2024. godine do isplate, kao i da joj na ime troškova postupka isplati iznos od 130.478,00 dinara.
Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tuženi je, zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava, blagovremeno izjavio reviziju predviđenu članom 404. ZPP (posebna revizija).
Prema navedenoj odredbi (stav 1), posebna revizija može se izjaviti samo zbog pogrešne primene materijanog prava. Zato navodi tuženog o bitnoj povredi odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP, učinjenoj u postupku pred drugostepenim sudom, nisu uzeti u razmatranje prilikom ocene dozvoljenosti njegove posebne revizije.
Predmet ovog spora je zahtev za određivanje naknade za uspostavljenu stvarnu službenost u visini smanjene vrednosti zemljišta usled prolaska provodnika dalekovoda.
O tužbenom zahtevu odlučeno je u saglsnosti sa pravnim stavom koji je u postupku rešavanja spornog pravnog pitanja (članovi 180-185. ZPP) Vrhovni kasacioni sud usvojio na sednici Građanskog odeljenja od 23.01.2017. godine. Prema tom pravnom stavu, na imovinske odnose vlasnika nepokretnosti preko koje prelaze provodnici dalekovoda i energetskog subjekta primenjuju se odredbe opšteg zakona – član 51. i član 53. stav 1. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, s obzirom da oni u vreme kada je označeni pravni stav usvojen nisu bili regulisani odredbama posebnog Zakona o energetici („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 57/11 i 80/11), odnosno Zakona o energetici („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 145/14). Naknadno je Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o energetici („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 40/21) propisano da se danom izgradnje elektroenergetskog voda uspostavlja zaštitni pojas i zasniva službenost prelaska elektroenergetskog voda u širini zaštitnog pojasa (član 218. stav 2) i uređuju međusobni odnosi vlasnika i energetskog subjekta koji je izgradnjom elektroenergetskog voda stekao pravo službenosti (članovi 218. stav 3, 4. i 5.).
Revident predlaže da se dozvoli odlučivanje o njegovoj posebnoj reviziji radi razmatranja pravnih pitanja od opšteg interesa odnosno novog tumačenja prava. Po njegovom stanovištu, stupanjem na snagu Zakona o izmenama i dopunama Zakona o energetici („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 92 od 28.11.2024. godine) pre pravnosnažnosti odluke o tužbenom zahtevu, otpao je njegov pravni osnov jer je članom 106. navela označenog zakona brisan stav 2. člana 218. Zakona o energetici i prestala pasivna legitimacija tuženog kao operatora distributivnog sistema.
Po oceni Vrhovnog suda, o posebnoj reviziji tuženog u ovom sporu nije potrebno odlučivati iz razloga koje revident navodi.
Odredbom člana 197. Ustava Republike Srbije propisano je da zakoni i svi drugi opšti akti ne mogu imati povratno dejstvo (stav 1) i da izuzetno, samo pojedine odredbe zakona mogu imati povratno dejstvo, ako to nalaže opšti interes utvrđen pri donošenju zakona (stav 2). Prilikom donošenja Zakona o izmenama i dopunama Zakona o energetici na koji se revident poziva, nije utvrđeno da postoji opšti interes za retroaktivnu primenu izmenjene odredbe člana 218. Zakona o energetici. Zbog toga se ona u ovom slučaju ne može primeniti, jer bi se na taj način povredila zabrana povratnog dejstva zakona i drugih opštih akata, niti je na osnovu te odredbe prestala stvarna službenost prelaza dalekovoda koja je već uspostavljena po opštim odredbama člana 51. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, odnosno člana 218. Zakona o energetici.
Novelirani Zakon o energetici ne utiče ni na pasivnu legitimaciju tuženog. Tumačenjem odredbe člana 218. stav 4. Zakona o energetici, kojom je propisano da operatori sistema električne energije nemaju obavezu plaćanja naknade za službenost na zemljištu koje je u javnoj svojini, primenom pravila o razlogu suprotnosti (argumentum a contrario) proizlazi da su obveznici plaćanja naknade za službenost na zemljištu koje nije u javnoj svojini operatori sistema električne energije. Prema članu 2. stav 1. tačka 106. navedenog zakona, operator sistema je operator prenosnog sistema električne energije, operator distributivnog sistema električne energije, operator zatvorenog distributivnog sistema električne energije, operator transportnog sistema prirodnog gasa, operator distributivnog sistema prirodnog gasa i operator skladišta prirodnog gasa.
Iz tih razloga, na osnovu člana 404. ZPP, odlučeno je kao u prvom stavu izreke.
Prema odredbi 479. stav 6. ZPP, protiv odluke drugostepenog suda revizija nije dozvoljena, zbog čega je na osnovu člana 413. tog zakona, odlučeno kao u drugom stavu izreke.
Predsednik veća - sudija
Branislav Bosiljković, s.r.
Za tačnost otpravka
Zamenik upravitelja pisarnice
Milanka Ranković
