Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, obe parnične stranke su blagovremeno izjavile reviziju i to tužilac zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava, a tužena zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Tužena je dala odgovor na reviziju.

Ispitujući pravilnost pobijane odluke na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11...10/23), Vrhovni sud je našao da revizije nisu osnovane.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Revizijski navodi tužioca da je u postupku učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 7. ZPP ne predstavlja osnov za ulaganje revizije u smislu člana 407. ZPP. Ukazivanje na ovu bitnu povredu odredaba parničnog postupka ne predstavlja ni razlog zbog kojeg bi se odlučivalo o posebnoj reviziji u smislu člana 404. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, pravnosnažnom presudom Osnovnog suda u Subotici P 1572/13 od 05.02.2015. godine, odbijen je tužbeni zahtev tužioca AA prema tuženima BB i VV i obavezan tužilac da tuženima naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 93.206,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom u slučaju docnje. U uvodu presude kao adresa tužioca navedena je ulica ... broj .. Subotica. Tuženi iz ovog postupka su u svojstvu izvršnih poverilaca 08.12.2015. godine podneli predlog za izvršenje protiv izvršnog dužnika, ovde tužioca, radi namirenja potraživanja u iznosu od 93.206,00 dinara sa kamatom od 26.11.2015. godine pa do isplate i troškova izvršenja na suvlasničkom delu izvršnog dužnika od ½ prava svojine na stanu broj .., površine 28 m2 u prizemlju zgrade .., ulaz I, u stambenoj zgradi za kolektivno stanovanje u Subotici, ulica ... broj .., na parceli .. upisanoj u list nepokretnosti .. KO Stari Grad, pokretanjem postupka javne prodaje suvlasničkog udela. U predlogu za izvršenje, a potom u rešenju o izvršenju I 1432/15 od 10.12.2015. godine, kao adresa izvršnog dužnika je navedena takođe ulica ... Subotica, na koju adresu je neuspešno pokušana dostava rešenja o izvršenju izvršnom dužniku. Potom je dostava pokušana putem sudskog dostavljača koju pošiljku nije uspeo da uruči, a na poleđini povratnice je naveo da je komšinica potvrdila tačnost adrese, nakon čega je pismeno pribijeno na vrata i ostavljeno obaveštenje 22.01.2016. godine. Rešenje o izvršenju je postalo pravnosnažno 05.02.2016. godine. U izvršnom postupku je sudski veštak dao stručno mišljenje u pogledu ukupne tržišne vrednosti nekretnine na dan davanja nalaza (22.03.2016. godine), a dostava ovog mišljenja za tužioca kao izvršnog dužnika se vratila neuručena. Dana 10.06.2016. godine određena je prodaja polovine dela nepokretnosti i prvo dražbeno ročište za 29.06.2016. godine, a zaključak o prodaji se vratio neuručen sa naznakom „obavešten, nije podigao“. Na ročištu 29.06.2016. godine je konstatovano da je izvršni dužnik uredno pozvan i nije pristupio, te je donet zaključak da se polovina predmetne nepokretnosti dosuđuje dražbenom kupcu „Andeks“ d.o.o. Subotica za cenu od 442.123,00 dinara. Zaključkom prvostepenog suda je utvrđeno da su izvršni poverioci namireni do visine svojih potraživanja i ovaj zaključak je istaknut na oglasnu tablu dana 07.07.2016. godine i skinut 30.07.2016. godine. Rešenjem suda od 11.08.2016. godine, određena je isplata iznosa od 310.611,00 dinara na ime vraćanja viška kupoprodajne cene. Izvršni dužnik je 26.09.2017. godine podneo zahtev za otklanjanje nepravilnosti, koji je prvo odbijen, a potom delimično usvojen i utvrđeno da je u postupku sprovođenja izvršenja učinjena nepravilnost, jer izvršnom dužniku nije uredno dostavljen nalaz i mišljenje veštaka o tržišnoj vrednosti nepokretnosti. Po predlogu izvršnog dužnika za ukidanje klauzula pravnosnažnosti i izvršnosti rešenja o izvršenju I 1432/15 od 10.12.2015. godine, ukinuta je klauzula pravnosnažnosti i izvršnosti konstatovanih na rešenju o izvršenju od 10.12.2015. godine uz ukidanje zaključaka od 10.03.2016, 14.05.2016, 10.06.2016, 06.07.2016. i 11.08.2016. godine sa razloga što izvršnom dužniku pismena doneta u izvršnom postupku nisu dostavljena u skladu sa odredbom člana 29. Zakona o izvršenju i obezbeđenju budući da dostava nije vršena na adresu dužnika upisano kod organa nadležnog za vođenje evidencije o ličnim kartama, Subotica, ulica ... broj .., a zbog neuspešne i neuredne dostave pismena nisu isticana na oglasnu tablu suda osim zaključka od 06.07.2016. godine. Nakon što je izvršni dužnik uložio prigovor protiv rešenja o izvršenju od 10.12.2015. godine, prigovor je usvojen i rešenje o izvršenju ukinuto, a predmet vraćen prvostepenom sudu na ponovni postupak. Tužilac nije imao saznanja o pokrenuto izvršnom postupku, jer je od 2014. godine do 2017. godine bio u Americi, te je nakon dolaska u Suboticu 2017. godine čuo da je kuća u ulici ... prodata. Vrednost građevinskog objekta i zemljišta koje pripada tom objektu u suvlasničkom srazmeru ½ u vreme veštačenja u izvršnom postupku 2016. godine iznosi je 28.000 evra, odnosno 3.447.699,00 dinara računato prema prosečnom kursu NBS za mart 2016. godine, a na dan veštačenja u ovom predmetu (maj 2023. godine) 81.500 eura, odnosno 9.559.135,00 dinara.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je obavezao tuženu da tužiocu naknadi materijalnu štetu u iznosu od 9.248.524,00 dinara sa kamatom od utuženja pa do isplate, odbijajući tužbeni zahtev preko ovog iznosa do traženog iznosa od 50.000.000,00 dinara, kao i zahtev za naknadu nematerijalne štete zbog povrede prava ličnosti.

Drugostepeni sud je potvrdio prvostepenu presudu u usvajajućem i odbijajućem delu osim u delu kamate na dosuđeni iznos naknade materijalne štete od 9.248.524,00 dinara, tako što je kamata dosuđena počev od 13.09.2023. godine pa do isplate. Drugostepeni sud je prihvatio pravnu argumentaciju prvostepenog suda da je tužilac dokazao da je organ tužene postupao nezakonito u obavljanju svojih poslova, postojanje uzročno posledične veze između postupanja organa tužene i materijalne štete koja je tužiocu pričinjena, s obzirom da je usled nepravilnog dostavljanja tokom izvršnog postupka, te propustom suda da vodi računa o srazmernosti visine obaveze izvršnog dužnika i sredstava i predmeta izvršenja, za tužioca nastupila šteta, do koje ne bi došlo da je dostavljanje tokom izvršnog postupka bilo vršeno u skladu sa odredbama Zakona o izvršenju i obezbeđenju („Službeni glasnik RS“, br. 31/11, 99/11-dr zakon, 109/13-US, 55/14 i 139/14), u kom slučaju bi tužilac imao mogućnost da namiri potraživanje izvršnih poverilaca, da eventualno izjavi pravni lek ili da prigovori nalazu i mišljenju veštaka. Okolnost da je u tužbi P 1572/13 tužilac kao svoju adresu naveo ulicu ... Subotica ne može umanjiti propust organa tužene države, koji je shodno odredbi člana 29. tada važećeg ZIO bio dužan da dostavljanje izvršnom dužniku vrši na adresu prebivališta ili boravišta upisano kod organa nadležnog za vođenje evidencije o ličnim kartama. Takođe, organi tužene nisu vodili računa o srazmernosti između visine obaveze izvršnog dužnika i sredstava i predmeta izvršenja, odnosno obezbeđenja, s obzirom da su imali mogućnost da po službenoj dužnosti u toku postupka odrede drugo sredstvo izvršenja i odrede izvršenje na drugom predmetu izvršenja u cilju zaštite izvršnog dužnika uz poštovanje napred navedenog načela. Stoga, tužena je u obavezi da tužiocu naknadi materijalnu štetu u smislu odredbe člana 35. stav 2. Ustava RS i člana 172. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima u visini razlike utvrđene tržišne cene navedene nepokretnosti (9.559.135,00 dinara), prema nalazu i mišljenju veštaka i iznosa preostale kupoprodajne cene koji je tužiocu kao izvršnom dužniku vraćen po osnovu rešenja od 11.08.2016. godine (310.611,00 dinara), u ukupnom iznosu od 9.248.524,00 dinara, dok je preko ovog iznosa tužbeni zahtev odbijen, jer za potraživanje veće od dosuđenog tužilac nije predložio relevantne dokaze. Odbijen je i zahtev za naknadu nematerijalne štete za duševne bolove zbog povrede prava ličnosti, jer tužilac nije dokazao, imajući u vidu da povreda prava ličnosti predstavlja jedinstven vid štete, da iz istog činjeničnog događaja postoje okolnosti koje upućuju na pravo tužioca da potražuje ovaj vid štete odnosno da je nastupila neka od posledica te povrede. Duševni bol zbog oštećenja i uništenja stvari koje za njega imaju afektivnu vrednost odredbama ZOO nije predviđen kao vid nematerijalne štete. Pozivajući se na odredbu člana 189. stav 2. ZOO da se visina naknade štete određuje prema cenama u vreme donošenja sudske odluke, na dosuđeni iznos naknade materijalne štete tužiocu pripada zakonska kamata počev od dana presuđenja 13.09.2023. godine, kada je visina šteta i utvrđena, a ne od dana utuženja kako je zahtevom traženo.

Po oceni Vrhovnog suda , revizija tužioca i revizija tužene nisu osnovane u osporavanju pravilnosti primene materijalnog prava.

Svako ima pravo na naknadu materijalne ili nematerijalne štete koju mu nezakonitim ili nepravilnim radom prouzrokuje državni organ, imalac javnog ovlašćenja, organ autonomne pokrajine ili organ jedinice lokalne samouprave po članu 35. stav 2. Ustava Republike Srbije. Prema članu 172. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima, pravno lice odgovara za štetu koju njegov organ prouzrokuje trećem licu u vršenju ili u vezi sa vršenjem svojih funkcija. Postupanje organa za čiji rad odgovara država i pravilnost njihovog rada ocenjuje se prema propisanim pravilima postupka za rad organa i okolostima konkretnog slučaja. Nezakonitim radom smatra se postupanje suprotno zakonu, drugom propisu ili opštem aktu, kao i propuštanje da se zakon, drugi propis ili opšti akt primeni, a nepravilan rad je činjenje ili nečinjenje protivno uobičajenom načinu obavljanja delatnosti koja šteti pravima i interesima nekog lica. Povreda zakona mora da bude očigledna, jasna kao uzrok štete (uzročna veza je nužan, neophodan uslov za prouzrokovanje štete).

Odredbom člana 29. Zakona o izvršenju i obezbeđenju („Službeni glasnik RS“, br. 31/11, 99/11 – dr zakon, 109/13-US, 55/14 i 139/14), propisano je da je sud dužan da dostavljanje izvršnom dužniku koji je fizičko lice vrši na adresu prebivališta ili boravišta upisano kod organa nadležnog za vođenje evidencije u ličnim kartama. Odredbom člana 20. stav 8. istog zakona propisano je da prilikom određivanja sredstava i predmeta izvršenja, odnosno obezbeđenja, sud, odnosno izvršitelj je dužan da vodi računa o srazmernosti između visine i obaveze izvršnog dužnika i sredstava i predmeta izvršenja, odnosno obezbeđenja.

U konkretnom slučaju u izvršnom postupku I 1432/15 Osnovni sud u Subotici dostavljanje pismena izvršnom dužniku nije vršio u skladu sa odredbom člana 29. tada važećeg Zakona o izvršenju i obezbeđenju, s obzirom da dostavljanje nije vršio na adresu izvršnog dužnika (ovde tužioca), upisanu kod organa nadležnog za vođenje evidencije u ličnim kartama, gde je kao prebivalište izvršnog dužnika upisana adresa Subotica, ... broj .., niti su pismena dostavljana većim delom na oglasnoj tabli suda.

Takođe je izostalo i postupanje suda shodno odredbi člana 20. stav 8. tada važećeg ZIO, imajući u vidu očiglednu nesrazmeru između potraživanja izvršnih poverilaca na ime troškova postupka od 93.206,00 dinara sa kamatom i procenjene vrednosti ½ predmetne nepokretnosti, odnosno na kojoj je predloženo izvršenje. Izvršni sud je na izloženi način postupio protivno pravilima postupka za izvršenje prema tada važećem Zakonu o izvršenju i obezbeđenju, pa su neosnovani i revizijski navodi tužene o doprinosu tužioca nastanku štete, što je isticano i u žalbi tužene i pravilno cenjeno od strane drugostepenog suda.

Neosnovani su i revizijski navodi tužioca kojima se osporava visina materijalne štete i zaključak sudova u odnosu na postavljeni zahtev za naknadu duševnih bolova zbog povrede prava ličnosti, jer ovakvi revizijski navodi faktički predstavljaju osporava činjeničnog stanja, što ne predstavlja revizijski razlog u smislu člana 407. ZPP, a s druge strane predstavlja sopstveno tumačenje odredbe člana 200. ZOO, koje nije prihvaćeno ni od strane ovog suda.

Iz navedenih razloga, primenom člana 414. stav 1. ZPP odlučeno je kao u stavu pravom izreke.

Zahtev tužene za naknadu troškova odgovara na reviziju je odbijen, jer navedeni troškovi nisu bili potrebni za odlučivanje u postupku po reviziji.

Predsednik veća – sudija

Dobrila Strajina s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković