Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilja je blagovremeno izjavila reviziju iz svih zakonskih razloga.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu u smislu odredbe člana 408. u vezi sa članom 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11... 10/23) i našao da revizija tužilje nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti, dok se na druge bitne povrede odredaba parničnog postupka revizijom određeno ne ukazuje.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja je zaposlena kod tužene na radnom mestu ..., sa utvrđenim koeficijentom 7,43. Tužena je tužilji u spornom periodu od 01.06.2018. godine do 01.07.2021. godine obračunavala platu tako što je koeficijent radnog mesta množila sa osnovicom za dati mesec, te pošto je tako obračunata visina osnovne plate za svaki mesec spornog perioda bila niža od minimalne zarade, tužena je tužilji svakog meseca vršila dopunu do minimalne zarade. U obračunskim listama plate tužilje nije iskazana naknada za ishranu u toku rada i regres za korišćenje godišnjeg odmora kao posebna stavka. Tužilja je u okviru spornog perioda bila na bolovanju u periodu februar – mart 2019. godine, kao i od juna 2020. godine. Visina potraživanja tužilje utvrđena je putem veštaka ekonomsko – finansijske struke koji je svoj nalaz i mišljenje dao u tri varijante, a prvostepeni sud je prihvatio varijantu obračuna spram najpovoljnijih kriterijumima u trenutno važećim kolektivnim ugovorima u Republici Srbiji (varijanta 3 nalaza i mišljenja), i to: dnevni iznos toplog obroka u iznosu od 250,00 dinara bruto i mesečni iznos regresa u visini 1/12 minimalne zarade, u skladu sa kojom je tužilja i opredelila postavljeni tužbeni zahtev.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev tužilje nalazeći da u iznosu minimalne zarade, po definiciji iz člana 111. Zakona o radu, ne može da bude sadržana predmetna naknada troškova ishrane u toku rada i regresa za korišćenje godišnjeg odmora, zbog čega je tužena dužna da tužilji te troškove isplati u iznosu utvrđenim veštačenjem.

Drugostepeni sud je stanovišta da su potraživane naknade u skladu sa odredbom člana 4. Zakona o platama u državnim organima i javnim službama tužilji bile uračunate u koeficijent i isplaćene kroz platu, te da se isplatom plate zaposlenima u javnim službama u visini minimalne zarade ne aktiviraju pravila opšteg radno – pravnog propisa u smislu člana 108. i 118. Zakona o radu.

Po oceni Vrhovnog suda, drugostepeni sud je pravilno primenio materijalno pravo.

Zakonom o platama u državnim organima i javnim službama („Službeni glasnik RS“, br. 34/01...) propisan je način utvrđivanja plata, dodataka, naknada i ostalih primanja zaposlenih u javnim službama koje se finansiraju iz budžeta Republike Srbije, autonomne pokrajine i jedinica lokalne samouprave. Odredbom člana 3. stav 1. tog zakona, propisano je da osnovicu za obračun i isplatu plata utvrđuje Vlada, osim za predsednika Republike, narodne poslanike i imenovana, postavljena i zaposlena lica u službama predsednika Republike i Narodne skupštine Republike Srbije. Prema odredbi člana 4. stav 1. tog zakona, koeficijent plate izražava složenost poslova, odgovornost, uslove rada i stručnu spremu i sadrži i dodatak na ime naknade za ishranu u toku rada i regresa za korišćenje godišnjeg odmora.

Uredbom o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama („Službeni glasnik RS“, br. 44/01...), koju je Vlada Republike Srbije donela na osnovu člana 8. Zakona o platama u državnim organima i javnim službama, utvrđeni su koeficijenti za obračun plata zaposlenih u javnim službama. Odredbom člana 2. stav 1. tačka 11. Uredbe utvrđeni su koeficijenti za obračun plata zaposlenih iz člana 1. koji se primenjuje na zaposlene u socijalnoj zaštiti.

Zakonom o socijalnoj zaštiti („Službeni glasnik RS“, br. 24/11), u članu 10. propisano je da se ustanove socijalne zaštite osnivaju radi ostvarivanja prava u oblasti socijalne zaštite i pružanja usluga socijalne zaštite utvrđenih tim zakonom, kao i radi obavljanja razvojnih, savetodavnih, istraživačkih i drugih stručnih poslova u socijalnoj zaštiti i ostvarivanja drugog zakonom utvrđenog interesa (stav 1); ustanovu socijalne zaštite može osnovati Republika Srbija, autonomna pokrajina, jedinica lokalne samouprave i drugo pravno i fizičko lice (stav 2.). Prema odredbi člana 13. tog zakona, na prava, obaveze i odgovornosti zaposlenih u ustanovama socijalne zaštite primenjuju se opšti propisi o radu, ako ovim zakonom nije drugačije određeno.

Posebnim kolektivnim ugovorom za socijalnu zaštitu u Republici Srbiji („Službeni glasnik RS“ broj 11/15), u članu 57. predviđeno je da se plata zaposlenog utvrđuje u skladu sa zakonom i tim ugovorom, a članom 58. da učesnici ugovora mogu da pregovaraju o visini osnovica za obračun i isplatu plata svake godine u postupku donošenja predloga budžeta Republike Srbije, te da učesnici ugovora u postupku pregovaranja mogu da razmatraju mogućnost i potrebu korekcije koeficijenata. Poseban kolektivni ugovor za socijalnu zaštitu u Republici Srbiji („Službeni glasnik RS“, br. 29/19, 60/20) na isti način u članu 57. i 58. reguliše elemente za utvrđivanje plate i visinu osnovice zaposlenih.

Zakonom o radu („Službeni glasnik RS“, br. 24/05...), u odredbi člana 111. stav 1. i 2. propisano je da zaposleni ima pravo na minimalnu zaradu za standardni učinak i vreme provedeno na radu, a da se minimalna zarada određuje na osnovu minimalne cene rada utvrđene u skladu sa tim zakonom, vremena provedenog na radu i poreza i doprinosa koji se plaćaju iz zarade; članom 118. stav 1. propisano je da zaposleni ima pravo na naknadu troškova u skladu sa opštim aktom i ugovorom o radu i to, između ostalog, za ishranu u toku rada, ako poslodavac ovo pravo nije obezbedio na drugi način (tačka 5.) i regresa za korišćenje godišnjeg odmora (tačka 6.), a prema stavu 2. istog člana, visina troškova iz stava 1. tačka 5. mora biti izražena u novcu. Odredbe ovog zakona primenjuju se i na zaposlene u državnim organima, organima teritorijalne autonomije i lokalne samuprave i javnim službama, ako zakonom nije drugačije određeno, na osnovu odredbe člana 2. stav 2. tog zakona.

U konkretnom slučaju, tužilja je zaposlena u ustanovi socijalne zaštite, pa se na utvrđivanje i obračun njene plate, kao i naknada i dodataka po osnovu rada, primenjuju propisi kojima se uređuju plate, naknade i druga primanja zaposlenih u javnim službama. Suprotno navodima revizije, primena Zakona o radu propisana je samo za slučaj kada posebnim zakonom položaj, prava, obaveze i odgovornosti zaposlenih nisu drugačije uređeni. Pošto Zakon o platama u državnim organima i javnim službama, kao poseban zakon, propisuje da koeficijent za obračun plate sadrži i dodatak za ishranu u toku rada i regresa za korišćenje godišnjeg odmora, sledi da ta odredba posebnog zakona isključuje primenu opšte norme iz Zakona o radu. Posebnim kolektivnim ugovorom za socijalnu zaštitu nije predviđeno pravo zaposlenih na naknadu troškova za ishranu u toku rada i troškova regresa za korišćenje godišnjeg odmora. Stoga su neosnovani revizijski navodi da je u konkretnom slučaju pogrešno primenjeno materijalno pravo.

Pravilna je i odluka o troškovima parničnog postupka, jer je doneta pravilnom primenom odredbe člana 153. 154. i 165. stav 2. ZPP.

Iz navedenih razloga razloga, Vrhovni sud je doneo odluku kao u stavu prvom izreke primenom odredbe člana 414. stav 1. ZPP.

Kako tužilja nije uspela u ovom postupku, Vrhovni sud je, primenom člana 165. stava 1. u vezi članova 153. i 154. ZPP, odbio zahtev tužilje za naknadu troškova revizijskog postupka.

Predsednik veća - sudija

Dobrila Strajina, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković