.jpg "Sudska praksa")
Republika Srbija
VRHOVNI SUD
Rev 15415/2024
10.04.2025. godina
Beograd
U IME NARODA
Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Branislava Bosiljkovića predsednika veća, Dragane Boljević i Jasmine Simović, članova veća, u parnici tužilaca AA iz ... i BB iz ..., koje zastupa Radovan Cvetković advokat iz ..., protiv tuženih Republike Srbije koju zastupa Državno pravobranilaštvo, Odeljenje u Leskovcu i Opštine Lebane, koju zastupa Opštinsko pravobranilaštvo u Lebanu, radi utvrđenja prava svojine, odlučujući o reviziji tužilaca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž 4844/2023 od 14.02.2024. godine, u sednici održanoj 10.04.2025. godine, doneo je
P R E S U D U
ODBIJA SE kao neosnovana revizija tužilaca izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž 4844/2023 od 14.02.2024. godine.
O b r a z l o ž e nj e
Presudom Osnovnog suda u Lebanu P 1124/22 od 20.09.2023. godine, stavom prvim izreke, usvojen je precizirani tužbeni zahtev tužilaca i utvrđeno prema tuženima da su tužioci po osnovu održaja stekli pravo svojine, odnosno postali suvlasnici sa obimom udela od po ½ idealne, i to: od kp.br.2698/3 upisane u ln.br. 2377 KO ..., u merama i granicama navedenim u tom stavu, što čini površinu od 15,86 ari i u realnom udelu predstavlja 1586/17410, i od kp.br. 7987/2 upisane u ln.br. 2378 KO ..., u merama i granicama navedenim u tom stavu, što čini površinu od 40 m2 i u realnom udelu predstavlja 40/1794, a što su tuženi dužni priznati i trpeti da se tužioci po osnovu ove presude upišu kao suvlasnici na realnim udelima od navedenih nepokretnosti kod RGZ SKN Lebane. Stavom drugim izreke, obavezani su tuženi da tužiocima na ime troškova parničnog postupka solidarno isplate iznos od 159.724,00 dinara.
Presudom Apelacionog suda u Nišu Gž 4844/2023 od 14.02.2024. godine, stavom prvim izreke, preinačena je presuda Osnovnog suda u Lebanu P 1124/22 od 20.09.2023. godine tako što je odbijen tužbeni zahtev kojim je traženo da se prema tuženima utvrdi da su tužioci po osnovu održaja stekli pravo svojine odnosno postali suvlasnici sa obimom udela od po ½ idealne na parcelama i to: od kp.br.2698/3 upisane u ln.br. 2377 KO ..., u merama i granicama navedenim u tom stavu, što čini površinu od 15,86 ari i u realnom udelu predstavlja 1586/17410, i od kp.br. 7987/2 upisane u ln.br. 2378 KO ..., u merama i granicama navedenim u tom stavu, što čini površinu od 40 m2 i u realnom udelu predstavlja 40/1794, a što bi tuženi bili dužni priznati i trpeti da se tužioci po osnovu ove presude upišu kao suvlasnici na realnim udelima od navedenih nepokretnosti kod RGZ SKN Lebane, kao neosnovan. Stavom drugim izreke, obavezani su tužioci da solidarno nadoknade troškove postupka i to tuženoj Republici Srbiji u iznosu od 45.000,00 dinara i tuženoj Opštini Lebane u iznosu od 67.500,00 dinara.
Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužioci su blagovremeno izjavili reviziju, pozivajući se na odredbu člana člana 404. Zakona o parničnom postupku, zbog pogrešne primene materijalnog prava.
Vrhovni sud je ocenio da je revizija tužilaca dozvoljena na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 72/11...10/23, u daljem tekstu: ZPP), pa je ispitao pobijanu presudu na osnovu člana 408. istog zakona i utvrdio da je revizija neosnovana.
U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.
Prema utvrđenom činjeničnom stanju, rešenjem Skupštine opštine Lebane od 02.08.1972. godine sada pok. VV arondirano je poljoprivredno zemljište, kp.br. 5750 KO ..., njiva 3. klase površine 8,13 ari i određena mu je naknada u vidu dvostruko veće parcele, i to dela kp.br. 1183/64 KO ..., njiva 4. klase površine 16,26 ari, u svojini PTK „Jedinstvo“ ... na mzv. „selo ...“. Sada pok. VV je stupio u državinu dodeljenog zemljišta 1972. godine, nakon čega je u državini tog zemljišta bio njegov sin, sada takođe pok. GG, čiji pravni sledbenici su ovde tužioci, ali nikada nije izvršena promena stanja u javnim knjigama tako da nisu upisani kao vlasnici nepokretnosti koju drže a koja je dobijena u zamenu za oduzeto zemljište. Prema uverenju RGZ SKN Lebane od 05.08.2023. godine, kp.br. 2698/3 je nastala u postupku održavanja premera i to cepanjem ranije kp.br. 2698, ista sada ima površinu od 1.74,10 ha i upisana je u ln.br. 2377 KO ... kao svojina Republike Srbije sa udelom od 16611/17410 i pravom korišćenja Opštine Lebane, zatim sa udelom od 780/17410 kao svojina DD i sa udelom od 19/17410 kao svojina ĐĐ. Kp.br. 7987/2 je formirana u postupku održavanja premera cepanjem ranije kp.br. 7987 sa površinom od 17,81 ari, a sada ima površinu od 17,94 ari i upisana je kao svojina sa udelima od 328/1794 na DD, 98/1794 na ĐĐ i sa udelom od 1368/1794 na Opštinu Lebane kao javna svojina. Prema istom izvreštaju RGZ SKN Lebane, kp.br.1183/64 se nikada nije nalazila u evidenciji katastra zemljišta ni katastra nepokretnosti. Nalazom i mišljenjem veštaka geodetske struke utvrđene su mere i granice spornog zemljišta, te da njegova površina iznosi 16,26 ari. Kp.br. 7987/2 upisana je kao putno zemljište, ali se faktički ne koristi kao put jer je formiran novi put između komasacionog područja i van komasacionog područja.
Na osnovu utvrđenog činjeničnog stanja prvostepeni sud je zaključio da su tužioci stekli pravo svojine na predmetnom zemljištu na osnovu redovnog održaja, pošto su lično i preko pravnih prethodnika više od 10 godina bili u savesnoj i zakonitoj državini predmetne nepokretnosti koja je nekada nosila broj 1183/64, a sada predstavlja delove kp.br. 2698/3 i 7987/2 sve u KO ..., a sve u merama i granicama u skladu sa nalazom i mišljenjem veštaka geodetske struke. Zbog toga je, primenom odredbe člana 28. stav 2. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, taj sud usvojio tužbeni zahtev tužilaca.
Drugostepeni sud je usvojio žalbu tuženih, preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev tužilaca. Po oceni tog suda, obzirom da je utvrđeno da su kao nosioci stvarnih prava na obe katastarske parcele čiji delovi su predmet tužbenog zahteva upisana i dva fizička lica koja nisu obuhvaćena tužbom, a koja sa tuženima Republikom Srbijom i Opštinom Lebane čine nužne suparničare, pasivna legitimacija tuženih je nepotpuna što za posledicu ima odbijanje tužbenog zahteva primenom člana 210. i 211. ZPP. Osim toga, taj sud nalazi da je tužbeni zahtev tužilaca neosnovan i zbog toga što tužioci nisu primenom pravila o teretu dokazivanja iz člana 231. ZPP pružili dokaze u pogledu identiteta parcele na kojoj traže svojinu.
Po oceni Vrhovnog suda, drugostepeni sud je pravilno primenio materijalno pravo kada je odbio tužbeni zahtev tužilaca zbog nepotpune pasivne legitimacije.
Odredbom člana 210. ZPP propisano je da ako po zakonu ili zbog prirode pravnog odnosa spor može da se reši samo na jednak način prema svim suparničarima (jedinstveni suparničari), oni se smatraju kao jedna parnična stranka. Odredba člana 211. stav 1. istog zakona propisuje da nužno suparničarstvo postoji ako po zakonu ili zbog prirode pravnog odnosa tužbom moraju da se obuhvate sva lica koja su učesnici materijalnopravnog odnosa, a stav 2. tog člana propisuje da će sud da odbije tužbeni zahtev kao neosnovan ako sva lica iz stava 1. ovog člana nisu obuhvaćena tužbom kao stranke.
U ovoj parnici predmet tužbenog zahteva je utvrđenje prava svojine na zemljištu (u određenim merama i granicama) koje čini deo kp.br.2698/3 upisane u ln.br. 2377 KO ... i kp.br. 7987/2 upisane u ln.br. 2378 KO .... Tužba je podneta 19.05.2014. godine, protiv tuženih Republike Srbije i Opštine Lebane, prvostepena presuda je doneta 20.09.2023. godine, a iz uverenja RGZ SKN Lebane od 05.08.2023. godine proizilazi da su kao nosioci prava svojine na kp.br. 2698/3 upisani u određenim realnim delovima Republika Srbija Beograd – pravo korišćenje Opština Lebane, DD iz ... (upisan je na osnovu presude od 11.07.2018. godine) i ĐĐ iz ... (upisan je na osnovu presude od 01.12.2014. godine); a na kp.br. 7987/2 upisani su u određenim realnim delovima DD iz ... (upisan je na osnovu presude od 01.12.2014. godine), ĐĐ iz ... (upisan je na osnovu presude od 11.07.2018. godine) i Opština Lebane – javna svojina. U parnici radi utvrđenja prava svojine na nepokretnosti, sva lica koja su u katastru nepokretnosti upisana kao nosioci prava svojine na toj nepokretnosti, čine nužne suparničare i moraju biti obuhvaćena tužbom. U konkretnom slučaju, bez obzira što su se DD i ĐĐ u toku ove parnice upisali kao nosioci prava svojine sa određenim udelima na predmetnim parcelama, tužba je morala biti proširena i na njih i oni se tome nisu mogli protiviti (jer se ne radi o subjektivnom preinačenju tužbe) pošto tek svi oni zajedno čine jednu parničnu stranku (jedinstveni suparničari), a zbog prirode pravnog odnosa moraju biti obuhvaćeni tužbom (nužni suparničari). Kako su tužioci propustili da tužbom obuhvate sva lica koja su morala biti obuhvaćena tužbom (stav 1. člana 211. ZPP), pravilno je drugostepeni sud preinačio prvostepenu presudu i primenom odredbe člana 211. stav 2. ZPP, odbio tužbeni zahtev prema tuženima kao neosnovan.
Pošto u situaciji kada se primenom odredbe člana 211. stav 2. ZPP tužbeni zahtev odbije kao neosnovan zbog nepotpune pasivne legitimacije, ne radi se o pravnosnažno presuđenoj stvari u pogledu merituma tužbenog zahteva, to su bez uticaja revizijski navodi kojima se osporava pravilnost zaključka drugostepenog suda o savesnosti državine predmetnog zemljišta.
Zbog iznetog, na osnovu člana 414. ZPP, odlučeno je kao u izreci.
Predsednik veća – sudija
Branislav Bosiljković, s.r.
Za tačnost otpravka
Zamenik upravitelja pisarnice
Milanka Ranković
