Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tuženi je blagovremeno izjavio reviziju, pobijajući je zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu, primenom člana 408. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“ broj 72/11...10/23), pa je ocenio da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. U postupku pred drugostepenim sudom nije došlo do propusta u primeni ili do pogrešne primene koje od odredaba ZPP, pa nema ni povrede iz člana 374. stav 1. ZPP, na koju se revizijom ukazuje.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je u LN br. ... KO Begeč upisan kao vlasnik 1/1 parcele ... u površini od 2777 m2, zemljište u građevinskom području, njiva 2. klase, privatna svojina. Tužilac je navedenu parcelu stekao na osnovu Ugovora o kupoprodaji zaključenog 20.09.2017. godine između BB kao prodavca i tužioca kao kupca. Planom generalne regulacije naseljenog mesta Begeč („Službeni list Grada Novog Sada“ br. 56/17), koji je donet 25.11.2017. godine, parcela br. ... KO Begeč, u Begeču, ulica ... br. .., navedeno je da se ista nalazi u zoni porodičnog stanovanja, dok je namena zemljišta određena kao javno građevinsko zemljište – parcela namenjena za javnu saobraćajnu površinu – regulaciju ulice i zaštitni pojas hidrotehničkog objekta. Predmetna parcela u prirodi u najvećem delu predstavlja ulicu koja se koristi kao javna i saobraćajna površina, u kom delu je opremljena infrastrukturom, izgrađena delom od tucaničkog a delom od zemljanog zastora, a nesmetano je koristi neodređeni broj lica za javni saobraćaj. Površina parcele koja je privedena nameni (kao deo celine ulice UKJNDN u Begeču) iznosi 2.347 m2, odnosno 85%, dok se ostatak parcele koristi kao voćnjak koji je ograđen. Upravni postupak eksproprijacije za predmetnu parcelu nije vođen, nije doneta odluka o oduzimanju zemljišta i određivanju naknade za oduzeto zemljište niti je tužiocu isplaćena naknada za faktički oduzeto zemljište. Prema nalazu i mišljenju veštaka tržišna vrednost predmetne parcele iznosi 2.704,30 dinara/m2.

Na osnovu ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su pravilnom primenom materijalnog prava obavezali tuženog da tužiocu isplati novčanu naknadu zbog izvršene faktičke eksproprijacije zemljišta u površini u kojoj je privedeno nameni.

Ustavom RS u članu 58., između ostalog, propisano je da se jemči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona (stav 1.), kao i da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona i da je učinjeno uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne (stav 2.).

Zakonom o planiranju i izgradnji („Sl. glasnik Republike Srbije“, broj 72/09 ... 145/14) članom 2. stavu 1. tačka 6. propisano je da je površina javne namene prostor određen planskim dokumentom za uređenje ili izgradnju javnih objekata ili javnih površina za koje se utvrđuje opšti interes u skladu sa posebnim zakonom (ulice, trgovi, parkovi i drugo).

Odredbom člana 10. Zakona o javnoj svojini („Sl. glasnik RS“, broj 72/11...108/16) pored ostalog, propisano je: da dobrima u opštoj upotrebi u javnoj svojini, u smislu tog zakona, smatraju se one stvari koje su zbog svoje prirode namenjene korišćenju svih i koje su kao takve određene zakonom – javni putevi, javne pruge, most i tuneli na javnom putu, pruzi ili ulici, ulice, trgovi, javni parkovi, granični prelazi i drugo (stav 2.); da svako ima pravo da dobro u opštoj upotrebi koristi na način koji je radi ostvarivanja te namene propisan zakonom, odnosno odlukom organa i pravnog lica koja su ta dobra data na upravljanje (stav 5.); da su dobra u opštoj upotrebi u svojini Republike Srbije, izuzev puteva II reda koji su u svojini autonomne pokrajine na čijoj teritoriji se nalaze kao i izuzev nekategorisanih puteva, opštinskih puteva i ulica (koji nisu deo autoputevi državnog puta I i II), trgova i javnih površina, koji su u svojini lokalne samouprava na čijoj teritoriji se nalaze (stav 7.).

U konkretnom slučaju sporno zemljište, označeno kao parcela parcela broj ... KO Begeč na kojoj je tužilac vlasnik u udelu 1/1, prema Planu generalne regulacije naseljenog mesta Begeč („Službeni list Grada Novog Sada“ br. 56/17), koji je donet 25.11.2017. godine, namenjena je za javnu saobraćajnu površinu – regulaciju ulice i zaštitni pojas hidrotehničkog objekta. Zbog toga je ono, saglasno citiranim odredbama Zakona o javnoj svojini, postalo dobro u opštoj upotrebi u javnoj svojini tuženog kao jedinice lokalne samouprave, koje kao ulicu svako ima pravo da koristi na način koji je radi ostvarivanja te namene propisan zakonom i podzakonskim aktima. Na taj način izvršena je „faktička eksproprijacija“ koja nastaje kada se na zemljištu grade putevi, infrastrukturni i drugi objekti u javnom interesu, iako ne postoji rešenje o eksproprijaciji, odnosno izuzimanju zemišta.

Tužilac je faktički lišen prava svojine u površini privedenoj nameni, sa svim atributima iz člana 3. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, pa nije dužan da trpi štetne posledice zato što nadležni organ nije sproveo upravni postupak i doneo rešenje o eksproprijaciji (izuzimanju iz poseda) koje bi bilo osnov za isplatu novčane naknade.

Tuženi je obveznik isplate naknade za jer se sporna parcela u delu u kom je privedena nameni koristi kao ulica – dobro u opštoj upotrebi i u javnoj svojini, na kojem tuženi ima pravo svojine u skladu sa članom 10. stav 7. Zakona o javnoj svojini. Visina ove naknade, koja tužiocu pripada na osnovu člana 1. Protokola 1. uz Evropsku konvenciju i na osnovu člana 58. Ustava Republike Srbije, određena je prema tržišnoj vrednosti zemljišta za površinu privedenu nameni, prema nalazu i mišljenju sudskog veštaka koji su sudovi prihvatili.

Imajući izloženo u vidu, nisu osnovani revizijski navodi tuženog o pogrešnoj primeni materijalnog prava, zasnovani na stavu revidenta da tuženi nije obveznik naknade, jer nijednom svojom radnjom nije deposedirao tužioca. Tuženi je titular prava javne svojine na spornom zemljištu koje je delom faktički (bez pravnosnažnog rešenja o eksproprijaciji odnosno izuzimanju iz poseda) pretvoreno u dobro u opštoj upotrebi – ulicu i za takvu namenu predviđeno odgovarajućim planskim aktom.

Kod navedenog, neosnovani su navodi revizije kojima se osporava pravilna primena materijalnog prava.

Iz iznetih razloga, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u stavu prvom izreke.

Predsednik veća – sudija

Dobrila Strajina, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković