U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija Slađane Nakić Momirović, predsednika veća, Dobrile Strajina i Biljane Dragojević, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., Opština ..., čiji je punomoćnik Srđan Aleksić, advokat iz ..., protiv tužene Republike Srbije, Ministarstva odbrane, koju zastupa Vojno pravobranilaštvo sa sedištem u Beogradu, radi diskriminacije, odlučujući o reviziji tužene izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž 7283/17 od 21.12.2017. godine, u sednici održanoj 07.02.2019. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija tužene izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž 7283/17 od 21.12.2017. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Višeg suda u Smederevu P 65/16 od 14.07.2017. godine stavom prvim izreke usvojen je zahtev tužioca i utvrđeno da je Zaključkom Vlade Republike Srbije broj 401-161/2008 od 17.01.2008. godine, kojim su dozvoljena sredstva radi isplate novčane pomoći ratnim vojnim rezervistima sa prebivalištem na teritoriji sedam nerazvijenih opština Kuršumlija, Blace, Bojnik, Lebane, Žitorađa, Doljevac i Prokuplje povređeno načelo jednakih prava i obaveza, čime je izvršena diskriminacija na osnovu mesta prebivališta tužioca, kao rezerviste sa prebivalištem u selu ..., a koja nije navedena u Zaključku Vlade Republike Srbije broj 401-161/2008 od 17.01.2008. godine. Stavom drugim izreke, obavezana je tužena da tužiocu na ime troškova postupka plati 29.000,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od 14.07.2017. godine do isplate.

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž 7283/17 od 21.12.2017. godine, stavom prvim izreke, potvrđena je prvostepena presuda u stavu prvom izreke, a žalba tužene odbijena kao neosnovana. Stavom drugim izreke ukinuto je rešenje o troškovima postupka sadržano u stavu drugom izreke prvostepene presude i predmet u tom delu vraćen prvostepenom sudu na ponovni postupak. Stavom trećim izreke odbijeni su zahtevi stranaka za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužena je izjavila reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pobijanu presudu na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, broj 72/11, 55/14), Vrhovni kasacioni sud je je našao da revizija nije osnovana.

U sprovednenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Verhovni kasacioni sud pazi po službenoj dužnosti. Neosnovani su navodi revizije o bitnoj povredi odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 7. Zakona o parničnom postupku, s obzirom da je postojanje ove bitne povrede odredaba parničnog postupka tužena isticala i u žalbi, koji navod drugostepeni sud je pravilno ocenio kao neosnovan. Zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 12. Zakona o parničnom postupku ne može se izjaviti revizija u smislu člana 407. stav 1. tačka 2. istog zakona.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac, rođen ... godine, sa prebivalištem u ..., Opština ..., kao ratni vojni rezervista učestvovao je u ratu pri VP ... .../... ... u periodu od 19.04.1999. godine do 24.06.1999. godine. Tužiocu nisu isplaćene ratne dnevnice niti je vodio parnični postupak protiv tužene radi isplate neisplaćenih ratnih dnevnica, smatra da mu je Zaključkom Vlade RS povređeno načelo jednakih prava i obaveza i izvršena diskriminacija na osnovu prebivališta.

Vlada Republike Srbije i štrajkački odbori ratnih vojnih rezervista iz opština Kuršumlija, Lebane, Bojnik, Žitorađa, Doljevac, Prokuplje i Blace, zaključili su 11.01.2008. godine Sporazum o isplati i pomoći navedenim nerazvijenim opštinama u ukupnom iznosu od 2.000.000.000,00 dinara. Ovim Sporazumom je predviđeno da će kriterijume za raspodelu novčane pomoći izraditi zajedničke komisije sastavljene od predstavnika lokalne samouprave i štrajkačkih odbora ratnih vojnih rezervista, i to opredeljujoćom saglasnošću predstavnika štrajkačkih odbora, stim da je jedinstveni krtiterijum za sticanje prava na dobijanje pomoći dostavljanje pravnosnažne presude na osnovu odricanja od tužbenog zahteva, kojim su ratni vojni rezervisti iz navedenih opština tražili isplatu naknade. Zaključkom Vlade Republike Srbije od 17.01.2008. godine, odlučeno je da će novčani iznos pomoći iz Sporazuma od 11.01.2008. godine biti prenet na posebne račune nerazvijenih opština u 6 mesečnih rata, te da će pravo na dobijanje novčane pomoći steći svaki ratni rezervista iz tih opština koji dostavi pravnosnažnu presudu donetu na osnovu odricanja od tužbenog zahteva za isplatu naknade i pismenu izjavu da po tom osnovu nema daljih potraživanja od Republike Srbije. Vlada Republike Srbije je Zaključkom od 10.04.2008. godine, prihvatila Informaciju o načinu rešavanja isplate naknade za lica angažovana u rezervnom sastavu, odnosno ratnih veterana u oružanim akcijama posle 17.08.1999. godine i u ratu tokom 1999. godine i dala saglasnost da se obrazuje radna grupa sa zadatkom da pripremi propis kojim će se jedinstveno i sistematski urediti pitanje naknade za angažovanje lica u rezervnom sastavu u vojnim jedinicama na teritoriji Autonomne pokrajine Kosovo i Metohija za obuhvaćena i ostala lica u rezervnom sastavu i ratni vojni veterani. Tužilac nema prebivalište u nekoj od opština označenih u Sporazumu od 11.01.2008. godine i Zaključku Vlade Republike Srbije od 17.01.2008. godine, zbog čega nije mogao da dobije pomoć predviđenu tim aktom.

Na osnovu tako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su pravilno primenom materijalnog prava usvojili zahtev tužioca.

Tužena Republika Srbija je pasivno legitimisana u ovom sporu. Ministarstvo odbrane, kao organ tužene države koji je bio u obavezi da izvrši isplatu ratnih dnevnica, svoje ovlašćenje vrši preko Vlade Republike Srbije koja je zaključila Sporazum 11.01.2008. godine i donela Zaključak 17.01.2008. godine, pa su stoga neosnovani suprotni navodi revizije.

Diskriminacija je svako neopravdano pravljenje razlike ili nejednako postupanje odnosno propuštanje (isključivanje, ograničavanje ili davanje prvenstva) u odnosu na lica ili grupe, kao i na članove njihovih porodica ili njima bliska lica, na otvoren ili prikriven način, koji se zasniva na bilo kom osnovu (rasi, državljanstvu, nacionalnoj ili verskoj pripadnosti, jeziku, političkim ubeđenjima, polu i slično). Zaštita od diskriminacije predstavlja pravo ličnosti zagarantovano Ustavom Republike Srbije (član 21.) i Evropskom konvencijom za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda (član 1. Protokola 12. uz Evropsku konvenciju). Lica koja ukazuju da je u odnosu na njih izvršena diskriminacija dužna su da dokažu da su nejednako tretirana u odnosu na druga lica koja su u istoj ili sličnoj situaciji, a suprotna strana – lice čije se diskriminatorsko postupanje ukazuje, dužno je da dokaže postojanje objektivnog i opravdanog razloga za različitost u postupanju.

Postojanje diskriminacije izvršene Sporazumom od 11.01.2008. godine i Zaključkom Vlade Republike Srbije od 17.01.2008. godine, nastalim pre stupanja na snagu Zakona o zabrani diskriminacije („Službeni glasnik Republike Srbije“, broj 22/09 – stupio na snagu 07.04.2009. godine) cenjeno je na osnovu člana 21. Ustava Republike Srbije i na osnovu toga izveden pravilan zaključak da isplatom ratnih dnevnica rezervistima sa područja sedam nerazvijenih opština označenih u Sporazumu od 11.01.2008. godine izvršena diskriminacija prema tužiocu po osnovu njegovog prebivališta, kao jednog od atributa svakog fizičkog lica.

Iz sadržine Sporazuma od 11.01.2008. godine i Zaključka Vlade Republike Srbije od 17.01.2008. godine, sledi da je novčana pomoć isplaćena na posebne račune opština navedenih u sporazumu, radi isplate ratnih dnevnica vojnim rezervistima sa prebivalištem na teritoriji tih opština koje su učestvovale u odbrani zemlje od agresije država članica NATO pakta tokom 1999. godine. Opštine navedene u sporazumu imaju status nerazvijenih opština, ali ta činjenica nužno ne znači da su svi rezervisti sa prebivalištem na njihovoj teritoriji socijalno ugrožena lica, niti da rezervisti sa prebivalištem na teritoriji drugih opština u Srbiji ne spadaju u tu kategoriju lica, jer se socijalna ugroženost dokazuje na zakonom Vlade Republike Srbije od 17.01.2008. godine, izvršena je isplata ratnih dnevnica svim vojnim rezervistima sa prebivalištem na teritoriji opština Kuršumlija, Lebane, Bojnik, Žitorađa, Doljevac, Prokuplje i Blace samo na osnovu činjenice da im je prebivalište na području tih opština, bez prethodne provere i utvrđenja njihovog socijalnog statusa. Takvim postupanjem tužene izvršena je diskriminacija u odnosu na tužioca, koji nema prebivalište na teritoriji označenih opština, iako je bio u istoj situaciji kao i rezervisti koji imaju prebivalište na njihovoj teritoriji – učestvovao je u odbrani zemlje tokom 1999. godine, i po tom osnovu je ostvario pravo na ratne dnevnice koje mu nisu isplaćene za sve vreme vojnog angažovanja.

Sa napred navedenih razloga, a na osnovu člana 414 stav 1. Zakona o parničnom postupku, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Slađana Nakić Momirović, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić