Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž2 672/19 od 04.12.2019. godine, stavom prvim izreke potvrđena je presuda Osnovnog suda u Smederevu, Sudska jedinica u Kovinu P2 172/17 od 27.06.2019. godine sadržana u stavu drugom, trećem, petom, sedmom i u delu stava osmog izreke, koji se odnosi na održavanje ličnih odnosa između mal. VV i oca. Stavom drugim izreke, ukinuta je prvostepena presuda u stavovima: četvrtom, šestom i u delu stava osmog izreke koji se odnosi na izdržavanje maloletnog VV, i u tom delu predmet je vraćen prvostepenom sudu na ponovno suđenje (o dečjem izdržavanju i troškovima postupka).

Protiv pravnosnažne presude drugostepenog suda, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu primenom člana 408. ZPP („Službeni glasnik RS“, broj 72/11 ... 18/20), pa je našao da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, u braku parničnih stranaka, koji je pravnosnažno razveden nepobijanim delom pravnosnažne presude, rođen je sin VV dana ... godine. Bračna zajednica stranaka prekinuta je dana 25.01.2017. godine. Tužena- protivtužilja je zajedno sa zajedničkim detetom prešla da živi kod svojih roditelja. Od tada dete živi sa tuženom koja se o njemu dobro stara, a sa ocem održava redovne odnose.

Tužena-protivtužilja je stara ... godinu, završila je srednju ... školu, po zanimanju je ...-..., u toku trajanja bračne zajednice i jedan period potom prijavljena je bila kao zaposlena u ... „...“, sa mesečnim primanjima oko 23.000,00 dinara. Kada je sa detetom prešla kod roditelja, domaćinstvo su činili njen otac koji je bio zaposlen sa primanjima oko 50.000 dinara, a koji je u toku ove parnice preminuo i majka koja je takođe bila zaposlena, a bez posla je ostala početkom godine. Sa njima u zajedničkom domaćinstvu živi i brat tužene, sa suprugom i ćerkom, on je zaposlen sa zaradom od oko 60.000 dinara mesečno. Kuća u kojoj ova porodica živi je spratna. Porodica sa stricem tužene obrađuje oko 5 lanaca zemlje koja je u vlasništvu njene babe po ocu. Poseduju i stoku koju koriste pre svega za svoje potrebe, a ponekad i za prodaju.

Mal. VV je zdravo dete, nije bolovalo od težih bolesti, njegov razvoj teče uredno u skladu sa uzrastom. Od prestanka bračne zajednice, tužilac-protivtuženi nije novčano doprinosio izdržavanju sina, već je kupovao pelene, hranu i druge potrepštine za dete.

Tužilac-protivtuženi je star ... godina, završio je srednju ... školu, vlasnik je ... „...“, živi u zajedničkom domaćinstvu sa roditeljima, u kući površine 240 m2 u vlasništvu njegovog oca koji je penzioner i radi sa tužiocem po ugovoru o delu, a po potrebi u poslovima pomaže i majka tužioca, domaćinstvo raspolaže i prihodom od obradivog zemljišta površine oko 2,5 lanaca koje zajedno obrađuju.

Prema nalazu i mišljenju Komisije sudskih veštaka, otac i majka su psihički zdrave i stabilne osobe, sposobni za adekvatnu brigu o detetu i sa roditeljskim kompetencijama na visokom nivou. Međutim, s obzirom na uzrast mal. VV i njegove razvojne potrebe za sigurnošću, nežnošću, igrom, u najboljem interesu deteta je da se samostalno vršenje roditeljskog prava poveri majci koja može potpunije i adekvatnije da mu se posveti. Istovremeno u interesu je mal. VV da se poveća udeo oca u njegovom vaspitanju, a samim tim da se model viđanja sa ocem prilagodi u cilju dužeg ostajanja deteta kod njega. Dete rado odlazi kod oca i nisu zapaženi nikakvi manevri majke koji bi dete odvajali od oca, a što je potvrdio i sam otac. Stoga je predložen širok model viđanja maloletnog deteta sa ocem, koji je prihvaćen i u detaljima opisan u izreci presude o uređenju ličnih odnosa.

Takvo mišljenje zastupa i nadležni organ starateljstva. Naime, Centar za socijalni rad u Kovinu je ocenio da su detetu u okruženju u kome živi zadovoljene sve razvojne potrebe, da sa majkom ima emocionalnu bliskost i dobro izgrađen odnos koji odlikuje sigurnost, pripadnost i emocionalna bliskost zasnovana na poverenju i jasnoj i otvorenoj komunikaciji. Da je dete dobro negovano, zadovoljno i zdravo, potvrdili su i sami roditelji. Sve to skupa predstavlja potporu zaključku da se detetu obezbeđuje dobar i stabilan razvoj uz majku. Na strani majke postoje potvrđene prednosti za vršenje roditeljskog prava.

Na osnovu utvrđenog činjeničnog stanja, uz pribavljeno i konsultovano stručno mišljenje nadležnog organa starateljstva i veštaka, prvostepeni sud je pravilno odlučio da maloletni sin parničnih stranaka bude poveren majci na samostalno vršenje roditeljskog prava, sa mestom prebivališta na adresi majke, pravilom primenom člana 73. Porodičnog zakona, a odbio suprotstavljeni zahtev tužioca da se njemu poveri samostalno vršenje roditeljskog prava, kao neosnovan.

Drugostepeni sud je u svemu bio saglasan sa ovakvom odlukom prvostepenog suda smatrajući da je ovo u najboljem interesu mal. VV.

Po nalaženju Vrhovnog kasacionog suda, nižestepeni sudovi su pravilnom primenom materijalnog prava iz člana 65, 77, 266. i 272. Porodičnog zakona („Službeni glasnik RS“, broj 18/05), odbili tužbeni zahtev tužioca koji se odnosi na vršenje roditeljskog prava, uz zaključak da je u najboljem interesu deteta da živi sa majkom i da se ona odredi za roditelja koji će samostalno vršiti roditeljsko pravo.

Na uzrastu deteta koje je navršilo četiri godine, majka je negujući roditelj, nezamenljive uloge za pravilan psihofizički razvoj deteta, pri čemu otac doprinosi takvom razvoju deteta u odgovarajućoj meri, putem redovnog održavanja ličnih odnosa po širokom modelu čestog boravka deteta kod njega.

Roditeljsko pravo je lično pravo roditelja i vrši se isključivo u najboljem interesu deteta. Sadržina roditeljskog prava obuhvata staranje o detetu, čuvanje i podizanje, vaspitanje i obrazovanje, njegovo zastupanje i izdržavanje, kao i upravljanje i raspolaganje imovinom deteta. Sva ova prava i dužnosti ima roditelj kome je dete povereno, čime se drugi roditelj koji ne živi sa detetom ne lišava roditeljskog prava.

Članom 3. stav 1. Konvencije o pravima deteta („Službeni list SRJ“ broj 15/90), propisano je da u svim aktivnostima koje se tiču dece, bez obzira da li ih preduzimaju javne ili privatne institucije socijalnog staranja, sudovi, administrativni organi ili zakonodavna tela, od prvenstvenog su značaja najbolji interesi deteta. Stavom 2. istog člana, propisano je da će se detetu obezbediti takva zaštita i briga koja je neophodna za njegovu dobrobit, uzimajući u obzir prava i obaveze njegovih roditelja i drugih lica koja su za dete odgovorna. Ova obaveza preuzeta je članom 6. Porodičnog zakona, kojim je propisano da je svako dužan da se rukovodi najboljim interesom detetom, a članom 266. istog zakona, je izričito propisano da je sud uvek dužan da se u sporu za zaštitu prava deteta i u sporu za vršenje, odnosno lišenje roditeljskog prava, rukovodi njegovim najboljim interesom.

U skladu sa navedenim, odlučeno je da majka samostalno vrši roditeljsko pravo prema zajedničkom maloletnom detetu, a da dete sa drugim roditeljem održava lične odnose na način koji je uređen tako da obezbedi bliskost među njima i u tom okviru osigura emocionalnu stabilnost u razvoju deteta. Održavanje odnosa sa roditeljem koji ne vrši roditeljsko pravo, od bitnog je značaja za pravilan psihofizički razvoj deteta. Detetu se omogućuje da stekne oslonac i u drugom roditelju, pored onog sa kojim živi, a roditelju kod koga dete ne živi se omogućuje da prati njegov razvoj i u odgovarajućoj meri doprinese tom razvoju, zarad dobrobiti deteta. Značaj uloge oca u životu deteta nije umanjen time što će roditeljsko pravo vršiti majka, što će dete sa njom živeti, jer prema odluci suda, otac će sa detetom održavati lične odnose po dinamici takvoj da će biti u prilici da utiče na vaspitavanje i formiranje ličnosti deteta, pri čemu realno gledano nije sputan u mogućnosti da sa detetom razvija odnos uzajamne ljubavi i privrženosti.

Iz iznetih razloga, nisu osnovani revizijski navodi kojima se ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava. Kako se ni ostalim navodima revizije ne dovodi u sumnju pravilnost i zakonitost pobijane odluke, Vrhovni kasacioni sud je odlučio kao u izreci primenom člana 414. stav 1. ZPP.

Predsednik veća – sudija

Božidar Vujičić, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić