U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud u veću sastavljenom od sudija: Zvezdane Lutovac, predsednika veća, Dragane Marinković i Ivane Rađenović, članova veća, u parnici tužioca Republike Srbije, koju zastupa Državni pravobranilac iz Beograda, sa umešačem na strani tužioca Gradom Beogradom, čiji je zastupnik Gradsko pravobranilaštvo Beograd, protiv tuženog IPM „Zmaj“ AD Zemun, radi utvrđenja, odlučujući o revizijama tužioca i umešača na strani tužioca izjavljenim protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž 980/20 od 11.02.2021. godine, u sednici održanoj dana 09.02.2022. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJAJU SE kao neosnovane revizija tužioca i revizija umešača na strani tužioca, izjavljene protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž 980/20 od 11.02.2021. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž 980/20 od 11.02.2021. godine, potvrđena je presuda Višeg suda u Beogradu P 2149/18 od 13.03.2019. godine ispravljena rešenjem istog suda P 2149/18 od 12.10.2020. godine, a odbijen zahtev tužioca za naknadu troškova drugostepenog postupka. Ovom (ispravljenom) prvostepenom presudom, stavom prvim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca kojim je tražio da se utvrdi da je zgrada srednjeg obrazovanja koja u naravi predstavlja Politehničku školu za nove tehnologije, površine 6.451,39 m2 upisana kao zajednička svojina i zajedničkih držalaca sa tuženim na kat. parceli br. .../... u LN br. ... KO ..., isključivo javna svojina Republike Srbije, kao i kat. parcela br. .../... površine 1 ha 31a 05 m2, na kojoj se nalazi objekat i zemljište koje služi za redovnu upotrebu objekta koje čine: kat. parcela .../... površine 289 m2, kat. parcela .../... površine 105 m2, kat. parcela .../... površine 639 m2 i kat. parcela br. .../... površine 192 m2, sve u KO ... . Stavom drugim izreke, tužilac je obavezan da tuženom na ime troškova parničnog postupka isplati iznos od 48.750,00 dinara.

Protiv navedene pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, revizije su blagovremeno izjavili tužilac i umešač na strani tužioca, zbog pogrešne primene materijalnog prava i bitnih povreda odredaba parničnog postupka.

Ispitujući pravilnost pobijane presude na osnovu člana 408. ZPP („Službeni glasnik RS“, br.72/11, 55/14, 87/18) Vrhovni kasacioni sud je našao da revizije nisu osnovane.

Donošenjem pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Bez uticaja su navodi revizije tužioca da je donošenjem drugostepene presude učinjena bitna povreda iz člana 374. stav 1. ZPP, kojom se ustvari ističe bitna povreda iz člana 374. stav 2. tačka 12. ZPP jer te bitne povrede ne mogu biti razlog zbog koje se može izjaviti revizija na osnovu člana 407. stav 1. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, Skupština opštine Zemun je 07.05.1964. godine, odobrila je Industriji poljoprivrednih mašina (IPM) „Zmaj“ izgradnju zgrade školskog centra prema priloženom projektu na gradilištu u ulici ... br. ... u ... na kat. parceli br. ... . Na osnovu ugovora o građenju zaključenog 26.03.1964. godine između IPM „Zmaj“ kao naručioca radova i Građevinskog kombinata „Beton“ kao izvođača radova, izvedeni su radovi za potrebe naručioca u krugu istog. Rešenjem Skupštine opštine Zemun od 27.10.1967. godine investitoru školskom Centru za stručno obrazovanje „Zmaj“ iz Zemuna, odobrena je izgradnja učionica sa fiskulturnom salom i nus prostorijama po projektu koji čini sastavni deo odobrenja, sa predvrednošću 1.700.000,00 dinara u ... u ulici ... br. ..., o čemu je izdato rešenje o korišćenju i upotrebi izgrađenog dograđenog školskog Centra za stručno obrazovanje „Zmaj“. U finansiranju ove izgradnje i to kako osnovne zgrade, tako i aneksa, učestvovao je i Grad Beograd preko Sekretarijata za prosvetu i kulturu obezbeđivanjem investicionih sredstava od 75.000.000,00 dinara, dok je IPM „Zmaj“ dao 170.000.000,00 dinara, s tim što je porezom na imovinu za navedenu nepokretnost zadužen samo IPM „Zmaj“. Odlukom Skupštine Akcionarskog društva IPM „Zmaj“ AD u restrukturiranju od 29.07.2005. godine prenete su bez naknade u korist skupštine Grada Beograda – Sekretarijata za obrazovanje, a za potrebe Mašinsko-tehničke škole „Zmaj“ parcele: .../... deo, .../...-deo, .../... deo, .../..., .../..., .../..., .../..., .../..., .../...-deo itd. ukupne površine 3.474 kvhv upisane u ZKUL ... KO ... kao državna svojina vlasništvo Republike Srbije sa pravom korišćenja IPM „Zmaj“, a na kojim parcelama se nalazi zgrada Mašinsko-tehničke škole „Zmaj“ površine 4900,21 m2 sa školskim dvorištem i školskim igralištem, za koji prenos je Agencija za privatizaciju dala saglasnost rešenjem od 08.09.2005. godine. Dana 22.12.2006. godine Agencija za privatizaciju koja je putem javnog tendera organizovala prodaju ovog preduzeća sa društvenim kapitalom, zaključila je sa Konzorcijumom pravnih lica „Zmaj“ ugovor o kupoprodaji kapitala ovog preduzeća u restrukturiranju, pa je imovina subjekta privatizacije promenila svojinski oblik i postala svojina tuženog, a u prospektu ovog preduzeća u restrukturiranju predmetna zgrada Mašinsko-tehničke škole nije navedena. Rešenjem gradonačelnika Grada Beograda od 09.01.2007. godine, doneta je odluka da se prihvata prenos prava korišćenja bez naknade na nepokretnostima - zgradi Mašinsko-tehničke škole „Zmaj“ sa zemljištem koje služi za redovnu upotrebu te zgrade, koje čini građevinsku parcelu broj ... KO ... formiranu za potrebe iste na osnovu urbanističkog projekta preparcelacije koji je potvrđen aktom od 17.06.2005. godine o čemu je izdato uverenje RGZ - Centar za katastar nepokretnosti u Zemunu od 13.12.2005. godine (a koja se sastoji od katastarskih parcela .../..., .../..., .../..., .../... i .../...) sa IPM „Zmaj“ AD u restrukturiranju na Grad Beograd a za potrebe Mašinsko-tehničke škole „Zmaj“. Te da će se međusobna prava i obaveze u pogledu prenosa prava korišćenja nepokretnosti regulisati ugovorom po prethodno pribavljenoj saglasnosti od Direkcije za imovinu RS. Rešenjem Direkcije za imovinu RS od 22.03.2007. godine data je saglasnost na rešenje gradonačelnika Grada Beograda od 09.01.2007. godine u vezi sa odlukom Skupštine akcionarskog društva IPM „Zmaj“ AD u restrukturiranju od 29.07.2005. godine o prenosu prava korišćenja bez naknade na nepokretnostima u svojini Republike Srbije, koje čine zgrada Mašinsko tehničke škole „Zmaj“ u Zemunu sa zemljištem koje služi za redovnu upotrebu zgrade, na Grad Beograd. Odlukom UO IMP „Zmaj“ AD od 07.02.2007. godine stavljena je van snage odluka Skuštine akcionarskog društva ovog preduzeća u restrukturiranju od 29.07.2005. godine o prenosu prava korišćenja predmetne zgrade sa zemljištem koje služi za redovnu upotrebu u korist Grada Beograda bez naknade i sve druge odluke Skupštine istog akcionarskog društva donete u vršenju imovinske funkcije. Skupština akcionara IMP „Zmaj“ AD od 28.12.2012. godine je donela odluku o davanju naknadne saglasnosti na odluku Upravnog odbora od 07.02.2007. godine. Na osnovu nalaza i mišljenja sudskog veštaka geodetske struke utvrđeno je da je ukupna bruto građevinska površina objekta Mašinsko tehničke škole „Zmaj“ i pratećih objekata izgrađenih na kat. parceli .../... koja je deo novoformirane građevinske parcele broj ..., iskazana po etažama u okviru pojedinih delova (P1-P5) iznosi 6.451.39 m2, da deo objekta označen sa P1 na skici ima bruto građevinsku površinu 1.787,43 m2, deo objekta označenog sa P4 ima bruto građevinsku površinu 778,26 m2 i deo objekta označenog sa P5 ima bruto građevinsku površinu 778,26 m2 (izgrađeni na osnovu odobrenja za izgradnju od 07.05.1964. godine), a da deo objekta označenog sa P2 ima bruto građevinsku površinu od 1.044,37 m2, deo objekta označenog sa P3 bruto građevinsku površinu od 594.066 m2 (izgrađeni na osnovu odobrenja za izgradnju od 27.10.1967. godine), i za njih je izdato rešenje o upotrebi od strane nadležnih organa Opštine Zemun od 26.09.1968. godine. Na osnovu nalaza i mišljenja sudskog veštaka građevinske struke utvrđeno je da ukupna površina izgrađenih objekata Mašinsko-tehničke škole „Zmaj“ koji objekti čine jedan objekat na kat. parceli .../... KO ... u LN br. ... KO ..., uknjižen kao zgrada srednjeg obrazovanja spratnosti P+1, površine zemljišta pod objektom od 5.062,00 m2 neto površine 5.933,50 m, a bruto površine prema odobrenim projektima 6.473.20 m2 i bruto površine po nalazu veštaka geodetske struke 6.451,39 m2. U LN br. ... KO ... od 10.09.2010. godine na zgradi srednjeg obrazovanja (koja predstavlja nekadašnji Mašinsko-školski centar „Zmaj“) upisanoj kao objekat izgrađen bez građevinske dozvole na kat. parceli .../..., upisani su kao držaoci i imaoci prava zajedničke svojine i kao zajednički nosioci prava korišćenja na zemljištu: tužilac Republika Srbija i tuženi, a kat. parcele broj .../..., .../.../..., .../..., .../... su upisane kao državna svojina, a kao korisnik sa udelom 1/1 IPM „Zmaj“ AD Zemun - tuženi. U G listu je upisana zabeležba da je 13.08.2010. godine podnet zahtev za prevođenje namene navedenih kat. parcela radi promene nosioca prava od strane gradskog javnog pravobranilaštva. Prema rešenju Privrednog suda u Beogradu F1 br.5290/00 od 19.04.2001. godine kao osnivač Mašinsko-tehničke škole „Zmaj“ Zemun, upisana je Republika Srbija.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja da je izgradnju predmetne zgrade srednjeg obrazovanja – Mašinsko-tehničku školu „Zmaj“ koja sada u naravi predstavlja Politehničku školu za nove tehnologije (pretežno) svojim sredstvima finansirao pravni prethodnik tuženog kao nosilac prava na izgradnju na osnovu odobrenja za izgradnju iz 1964. godine i dozvole o dogradnji i upotrebi dograđenog objekata iz 1967. godine i kao investitor, angažujući izvođača sa kojim je zaključio ugovor o građenju i to zajedno sa Gradom Beogradom koji je učestvovao u finansiranju te gradnje, nižestepeni sudovi su zaključili da je tuženi građenjem stekao pravo zajedničke svojine na ovom objektu na osnovu članova 20. i 24. Zakona o osnovama svojinsko pravnih odnosa. U tom svojstvu nosioca prava zajedničke svojine tuženi je i upisan u katastru nepokretnosti.

Kako je u finansiranju gradnje predmetnog objekta učestvovao i Grad Beograd kome je pravni prethodnik tuženog Odlukom Skupštine akcionarskog društva iz jula 2005. godine bez naknade preneo pravo korišćenja predmetne nepokretnosti a za potrebe navedene Mašinsko-tehničke škole, nižestepeni sudovi su ocenili da tužilac Republika Srbija nije aktivno legitimisan u ovoj pravnoj stvari jer nije ni bio učesnik materijalno-pravnog odnosa sa tuženim, bez obzira što je upisan u katastru nepokretnosti kao nosilac prava zajedničke svojine na predmetnom objektu. Nalazeći da bi zato (zbog učešća u finansiranju) i Grad Beograd kao jedinica lokalne samouprave mogao biti nosilac prava javne svojine na predmetnom objektu na osnovu člana 19. Zakona o javnoj svojini („Sl. glasnik RS“, br.72/11...95/18). Takođe su zaključili da to što je tužilac Republika Srbija osnivač Politehničke škole, ne vodi zaključku da se radi o imovini u (isključivom) vlasništvu osnivača škole u smislu člana 3. Zakona o javnoj svojini jer se u konkretnom slučaju radi o imovini koja je stečena po pravnom osnovu gradnje u smislu citiranih odredbi Zakona o osnovama svojinsko-pravnih odnosa. Sledom svih izloženih razloga je odbijen tužbeni zahtev tužioca.

Ceneći pravnu prirodu odluke Skupštine akcionarskog društva pravnog prethodnika tuženog od 29.07.2005. godine i rešenja gradonačelnika Grada Beograda od 09.01.2007. godine, nižestepeni sudovi su zauzeli stanovište da ovo nisu akti podobni za sticanje prava svojine na predmetnoj nepokretnosti zbog toga što član 24. u vezi člana 8. Zakona o sredstvima u svojini Republike Srbije („Sl. glasnik RS“, br.53/95, 101/05) koji je u to vreme bio na snazi, propisuje da se nepokretnosti u svojini Republike Srbije i organa teritorijalnih jedinica pribavljaju zaključenjem ugovora, na šta upućuje i navedeno rešenje gradonačelnika, a koji u konkretnom slučaju nije bio zaključen.

Vrhovni kasacioni sud u potpunosti prihvata izloženo pravno stanovište nižestepenih sudova i materijalno-pravni zaključak da predmetna zgrada predstavlja zajedničku svojinu tuženog i Grada Beograda u smislu člana 18. Zakona o osnovama svojinsko-pravnih odnosa.

Nisu osnovani revizijski navodi da je ova nepokretnost isključivo javna svojina tužioca na osnovu člana 1. tada važećeg Zakona o sredstvima u svojini Republike Srbije, kojim je propisano da sredstva Republike Srbije predstavljaju i ona sredstva koja su u skladu sa zakonom, stekli organi lokalne samouprave. Ovo iz razloga što je neophodan uslov da to sticanje bude u skladu sa zakonom. Za pribavljanje nepokretnosti u državnoj svojini potreban je ugovor o pribavljanju na osnovu člana 24. citiranog zakona, koji je izostao. Iz tog razloga se ne mogu prihvatiti navodi da je Grad Beograd stekao sredstva – predmetnu zgradu (raspolaganjem od strane pravnog prethodnika tuženog u njegovu korist), koje su time po sili zakona postala sredstva u svojini RS.

Kako navedena nepokretnost (zgrada) nije bila u državnoj svojini na dan stupanja na snagu Zakona o javnoj svojini („Sl. glasnik RS“, br.72/11) dana 06.10.2011. godine, to nije postala stvar u javnoj svojini Republike Srbije po sili zakona, na osnovu člana 72. ovog zakona.

U konkretnom slučaju, predmetni objekat je pribavljen i učešćem Grada Beograda, zbog čega stupanjem na snagu Zakona o javnoj svojini na ovoj nepokretnosti postoji zajednička svojina različitih nosilaca, pored tuženog kao pravnog lica i Grada Beograda kao nosioca javne svojine, odnosno gradske svojine u smislu člana 18. ovog zakona. Iako su za imaoce prava svojine na objektu i držaoce objekta u katastru nepokretnosti upisani graditelj objekta i držalac parcele na osnovu uslova za upis iz člana 97. Zakona o državnom premeru i katastru („Sl. glasnik RS“, br.72/09, sa izmenama).

Bez uticaja za odluku u ovoj pravnoj stvari su navodi revidenata kojima ponavljaju da predmetna zgrada nije bila u prospektu privatizacije, pa tako ni predmet privatizacije tuženog, kod utvrđenja da je u katastru nepokretnosti još 2010. godine tuženi upisan u pravnoj formi AD, nakon što je promenio oblik svojine. Ovim upisom kao nosioca prava zajedničke svojine i državine na predmetnoj nepokretnosti na osnovu člana 97. citiranog zakona, tuženi je stekao ova stvarna prava na predmetnom objektu na osnovu člana 60. Zakona o državnom premeru i katastru, bez obzira na ukazano. Tužilac pritom nije dokazao da je ovaj upis osporio, pa zbog toga predmetna nepokretnost ne može biti isključivo javna svojina tužioca.

Iz izloženih razloga, Vrhovni kasacioni sud je odlučio kao u izreci presude na osnovu člana 414. ZPP.

Predsednik veća - sudija
Zvezdana Lutovac,s.r.

Za tačnost otpravka
Upravitelj pisarnice
Marina Antonić