Apelacioni sud u Beogradu je, presudom Gž3 78/24 od 05.02.2025. godine, stavom prvim izreke, odbio, kao neosnovanu, žalbu tužioca i potvrdio presudu Višeg suda u Beogradu P3 78/2021 od 04.09.2023. godine, u stavu drugom izreke. Stavom drugim izreke, preinačena je presuda Višeg suda u Beogradu P3 78/2021 od 04.09.2023. godine u stavu prvom izreke, tako što je odbijen tužbeni zahtev tužioca kojim je tražio da sud tužene obaveže da mu na ime naknade nematerijalne štete zbog povrede časti i ugleda solidarno plate iznos od 100.000,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od 04.09.2023. godine do isplate, kao neosnovan. Stavom trećim izreke, preinačeno je rešenje o troškovima postupka sadržano u stavu četvrtom izreke presude Višeg suda u Beogradu P3 78/2021 od 04.09.2023. godine tako što je tužilac obavezan da tuženima na ime troškova parničnog postupka isplati iznos od 275.506,25 dinara. Stavom četvrtim izreke, tužilac je obavezan da tuženima plati iznos od 33.750,00 dinara na ime troškova drugostepenog postupka. Stavom petim izreke, odbijen je zahtev tužioca za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je izjavio blagovremenu reviziju zbog pogrešne primene materijanog prava.

Tuženi su dostavili odgovor na reviziju tužioca zahtevajući naknadu troškova revizijskog postupka.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu u smislu odredbe člana 408. Zakona o parničnom postupku (''Službeni glasnik RS'', br. 72/11 ... 10/23), u vezi odredbe člana 126. stav 1. Zakona o javnom informisanju i medijima („Službeni glasnik RS“ br. 83/2014 ... 12/2016) i utvrdio da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tuženi su u štampanom mediju „Takovske novine“, 03.12.2020. godine objavili tekst pod naslovom „Obelodanjena mahinacija AA“ i podnaslovom „GG Pobedi i spasi opštinu Mladenovac“ kaže: „PSOGM traži: Od AA tražimo da se izjasni o rezultatima istraživanja Vojvođanskog istraživačkog centra (VOICE) o kom bruji cela Srbija a u kome su obelodanjene „veze i mahinacije“ AA i garniture koju je u Milanovcu postavio GG sa njegovim biznis partnerima“. U tekstu je preneto saopštenje PSOGM u kom se navodi, između ostalog: „Agencija za pružanje usluga socijalne zaštite „Niveus tim“ iz Gornjeg Milanovca, za manje od 4 godine, putem javnih nabavki dobila je najmanje 103 ugovora u vrednosti većoj od 420.000.000,00 dinara. Istraživanja VOICE-a pokazala su da je ova firma svoj prvi posao u oblasti pružanja usluga socijalne zaštite dobila i pored toga što nije imala licencu propisanu zakonom, piše VOICE: „Analizom javnih nabavki iz oblasti usluga socijalne zaštite novinari VOICE došli su do podataka prema kojima je od 2017. do 2020. godine „Niveus tim-u“ dodeljeno 103 ugovora u 33 opštine u Srbiji, najviše sredstava je dobio od opštine Gornji Milanovac, zatim slede Čačak i dr.“. U tekstu se dalje navodi „O bliskosti GG i „Niveus tima“, istraživački centar otkriva ono na šta je udruženje građana „Pobedi i spasi opštinu Gornji Milanovac“ već ukazivalo u više navrata: formalna vlasnica agencije „Niveus tim“ prema podacima u APR-u je DD. Međutim, ime ĐĐ prepliće se kroz poslovanje ovog preduzeća. ĐĐ nije vlasnik niti pravni zastupnik ali se pojavljuje kao predstavnik agencije prilikom zaključivanja poslova sa lokalnim samoupravama. Između ostalog, u tekstu se dalje navodi: imena pomenutog ĐĐ i sadašnjeg ... Gornjeg Milanovca AA, pojavljuju se istovremeno u dokumentima barem dve firme – Društvo za trgovinu i usluge „MS Relaks“ d.o.o. Gornji Milanovac i Društvo za proizvodnju, promet i usluge „Pet velpro“ d.o.o. Značajno prisustvo u vlasničkim i upravnim strukturama firmi jasno su vidljivi u podacima dostupnim na sajtu APR-u pa se vidi da je ĐĐ 13.05.2014. godine podneo zahtev za promenu podataka društva „MS Relaks“ d.o.o. gde se AA briše iz članstva firme a umesto njega se upisuje AA“. Dalje, navodi se: „Udruženje građana „Pobedi i spasi opštinu Gornji Milanovac“ će tim povodom u skupštini pokrenuti pitanje budžetskih sredstava prenetih „Niveus-u“ kupljenih nepokretnosti i iznosa poreza na iste. PSOGM je upravo osnovana da spasi opštinu od ovakvih i sijaset sličnih mahinacija garnitura AA – kažu u PSOGM. Takođe se navodi da je udruženje građana „Pobedi i spasi opštinu Gornji Milanovac“ sa zvanične e-mail adrese uputilo saopštenje ovog udruženja na e-mail adresi tuženog „Takovske novine“, da je naziv saopštenja „Obelodanjena mahinacija AA“, a potpisuje ga informativna služba udruženja građana „Pobedi i spasi opštinu Gornji Milanovac“. U vreme objavljivanja teksta tužilac je bio na funkciji ... opštine Gornji Milanovac i nije sporio činjenicu da je prijatelj sa ĐĐ kao i da poznaje DD, vlasnicu „Niveus tim-a“.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je tužbeni zahtev tužioca delimično usvojio u smislu odredbe člana 9, 79. stav 1, 112, 113, 114. i 116. Zakona o javnom informisanju i medijima, nalazeći da su informacije objavljene u predmetnom tekstu netačne i uvredljive, podobne da povrede čast i ugled tužioca koji tuženima nije dao povoda za objavljivanje kako naslova, tako i samog teksta.

Drugostepeni sud je, pobijanom presudom, preinačio prvostepenu presudu u usvajajućem delu tako što je tužbeni zahtev tužioca odbio nalazeći da su reči „Obelodanjena mahinacija“, korišćene u prenesenom, metaforičkom značenju, kojima se slikovito – figurativno ukazuje na tužiočevu odgovornost za ponašanje službe koju vodi a to što se tužilac oseća lično povređenim iznošenjem mišljenja i objavljivanjem ovog teksta nije od uticaja budući da je on, kao nosilac političke funkcije dužan da trpi iznošenje kritičnih mišljenja. Po oceni drugostepenog suda, tuženi su postupali u skladu sa dužnom novinarskom pažnjom u smislu odredbe člana 9. Zakona o javnom informisanju i medijima, budući da u tekstu nisu izneti neprimereni i neadekvatni vrednosni sudovi, ne iznose se konačni sudovi i zaključci već su tuženi preneli verodostojno saopštenje političke stranke u kom se iznose sumnje o povezanosti tužioca, kao političara i funkcionera, sa predstavnicima agencije „Niveus tim“. Pored toga, prijateljstvo i poslovna saradnja tužioca i ĐĐ, kao i poznanstvo sa vlasnicom te agencije, DD, tužilac nije sporio, a tekst je, kao celina vezan za događaj o kojem javnost ima opravdani interes da bude informisana.

Po oceni Vrhovnog suda drugostepeni sud je, preinačenjem prvostepene presude, pravilno primenio materijalno pravo.

Odredbom člana 4. stav 1. Zakona o javnom informisanju i medijima („Službeni glasnik RS“ br. 83/2014 ... 12/2016), propisana je sloboda javnog informisanja tako što je javno informisanje slobodno i ne podleže cenzuri. Putem medija objavljuju se informacije, ideje i mišljenja o pojavama, događajima i ličnostima o kojima javnost ima opravdani interes da zna, bez obzira na način na koji su pribavljene informacije, u skladu sa odredbama ovog zakona, u smislu odredbe člana 5. stav 1. istog zakona. Položaj nosilaca javnih i političkih funkcija definisan je u odredbi člana 8. Zakona o javnom informisanju i medijima tako što je izabran, postavljen, odnosno imenovan nosilac javne i političke funkcije, dužan je da trpi iznošenje kritičnih mišljenja koja se odnose na rezultate njegovog rada odnosno politiku koju sprovodi, a u vezi je sa obavljanjem njegove funkcije, bez obzira na to da li se oseća lično povređenim iznošenjem tih mišljenja. Urednik i novinar dužni su da s pažnjom primerenom okolnostima, pre objavljivanja informacije koja sadrži podatke o određenoj pojavi, događaju ili ličnosti, provere njeno poreklo, istinitost i potpunost u skladu sa obavezom novinarske pažnje propisanom u odredbi člana 9. Zakona o javnom informisanju i medijima. Pravo na naknadu štete propisano je odredbom člana 112. istog zakona tako što lice na koje se odnosi informacija čije je objavljivanje u skladu sa ovim zakonom zabranjeno, a koje zbog njenog objavljivanja trpi štetu, ima pravo na naknadu materijalne i nematerijalne štete u skladu sa opštim propisima i odredbama ovog zakona, nezavisno od drugih sredstava pravne zaštite koje tom licu stoje na raspolaganju u skladu sa odredbama ovog zakona.

Pravo na slobodu izražavanja propisano je odredbom člana 10. Evropske konvencije za zaštitu ljudski prava i osnovnih sloboda tako što ovo pravo uključuje slobodu posedovanja sopstvenog mišljenja, primanje i saopštavanje informacija i ideja bez mešanja javne vlasti bez obzira na granice. Prema stavu 2. ovog člana konvencije, pošto korišćenje ovih sloboda povlači za sobom dužnosti i odgovornosti, ono se može podvrgnuti formalnostima, uslovima, ograničenjima ili kaznama propisanim zakonom i neophodnim u demokratskom društvu, radi zaštite legitimnih ciljeva, između ostalog ugleda i prava drugih.

U konkretnom slučaju, tužilac je nosilac javne funkcije, ... opštine Gornji Milanovac čiji položaj je definisan odredbom člana 8. Zakona o javnom informisanju i medijima, tako što je on dužan da trpi iznošenje kritičnih mišljenja koja se odnose na rezultate njegovog rada odnosno politiku koju sprovodi, a u vezi sa obavljanjem njegove funkcije, bez obzira na to da li se oseća lično povređenim iznošenjem tih mišljenja. Tuženi su saopštenje udruženja građana „Pobedi i spasi opštinu Gornji Milanovac“ o „vezama i mahinacijama tužioca i garniture koju je u Milanovcu postavio GG sa njegovim biznis partnerima“ preneli u cilju obaveštavanja javnosti o pitanjima o kojima ona ima pravo da zna. Dakle, ne radi se o bezrazložnom napadu na ličnost tužioca već o kritici načina na koji on obavlja svoju javnu funkciju kao ... opštine Gornji Milanovac. Vrednosni sudovi mogu da učine informaciju nedopuštenom kada izlaze iz okvira delotvorne kritike a novinarsku formu koriste da bi izbegli odgovornost za uvredu odnosno klevetu. U tom slučaju, informacija je nedopuštena jer predstavlja povredu časti i ugleda. Međutim, to ovde nije slučaj. Merilo razgraničenja je javni interes za informaciju. Veći interes javnosti za saznavanje određenih činjenica određuje njen sadržaj, dejstva na poziciju u određenoj sferi društvenog života i stepen zainteresovanosti društvene zajednice za saznanje o predmetu informacije. Činjenice koje su deo sadržaja koji pokriva privatnost lica a nemaju značaj za javnost, moraju biti zaštićene. Međutim, kada se o tome ne radi, otvara se prostor za slobodu javnog informisanja, što je ovde slučaj. Činjenična baza na osnovu koje se formira vrednosni sud takođe može biti predmet provere na osnovu standarda novinarske pažnje i s tim u vezi okolnosti koje odgovaraju određenom slučaju, da li su njemu primerena ili ne. U konkurenciji dva ili više garantovanih ljudskih prava, u konkretnom slučaju prava na slobodu izražavanja i prava na čast i ugled, treba poštovati pravilo pretežnog interesa koje odgovara demokratskom društvu. Po oceni Vrhovnog suda, pravilan je zaključak drugostepenog suda, da u konkretnom slučaju preteže interes javnosti da bude obaveštena o načinu na koji se zaključuju ugovori u pogledu poslova javnih nabavki iz oblasti usluge socijalne zaštite, u odnosu na pravo tužioca da zaštiti svoj ugled. Predmetni tekst sadrži kritiku načina na koji tužilac obavlja svoju javnu funkciju i ne predstavlja bezrazložni napad na njegovu ličnost. Ako je postojalo dovoljno činjenica za formiranje određenog vrednosnog suda o tužiocu, što je ovde slučaj (jer on nije sporio da je u prijateljskim odnosma sa ĐĐ koji je neposredno povezan sa firmom koja je dobila posao na tenderu), novinar nije odgovoran čak iako se naknadno utvrdi da je netačno ono u šta je on opravdano verovao da je tačno. Bitno je da je izveštavanje bilo u dobroj nameri koja podrazumeva obaveštavanje javnosti o onome o čemu ona ima interes da zna, što je ovde slučaj. Pažnja primerena okolnostima jeste ona koju su novinaru dopuštale i nalagale okolnosti konkretnog slučaja. Da li je istinitost informacija proverana sa dovoljnom pažnjom analizira se u kontekstu razumnih, novinaru dostupnik mera i sredstava. Dužnost provere ne znači da je dopušteno objavljivanje samo ako je novinar stekao potpuno uverenje o istinitosti informacije. Mediji imaju ključnu ulogu zaštitnika javnosti i zbog toga mešanje u njihovu slobodu izražavanja može biti opravdano samo gorućom društvenom potrebom kada je to neopodno u demokratskom društvu, što ovde nije slučaj. Zbog toga tužilac neosnovano u reviziji ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava.

Pravilna je i odluka o troškovima parničnog postupka jer je doneta pravilnom primenom odredbe člana 153, 154. i 165. stav 2. Zakona o parničnom postupku, imajući u vidu njegov ishod.

Na osnovu odredbe člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu prvom izreke.

Troškovi revizijskog postupka na ime angažovanja punomoćnika, advokata, za sastav odgovora na reviziju i za sudske takse, tuženima nisu bili potrebni u smislu odredbe člana 154. Zakona o parničnom postupku.

Na osnovu odredbe člana 165. stav 1. Zakona o parničnom postupku, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća – sudija

Gordana Komnenić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković