Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tuženi je blagovremeno izjavio reviziju na osnovu člana 404. ZPP, zbog pogrešne primene materijalnog prava, radi ujednačavanja sudske prakse.

Po oceni Vrhovnog suda u ovom sporu posebna revizija je dozvoljena radi ujednačavanja sudske prakse, zbog čega je odlučeno kao u stavu prvom izreke.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji na osnovu člana 408. ZPP Vrhovni sud je ocenio da je revizija osnovana.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju rešenjem RGZ SKN Novi Sad 2 od 17.09.2019. godine dozvoljen je u ln. br. ... KO Novi Sad 2 upis prava svojine u korist tužioca sa delom poseda 5/26 na kp. br. .., po kulturi njiva druge klase, površine 648m² i na kp. br. .. njiva druge klase površine 80m². Kp. .. u površini od 648m² potes – Ulica ... sada je upisana u ln. br. ... KO Novi Sad 3, po načinu korišćenja kao njiva druge klase a po vrsti zemljišta kao ostalo građevinsko zemljište u državnoj svojini, kao privatna svojina tužioca u udelu 5/26. katastarska parcela .. u površini od 80m² potes Ulica ... sada je upisana u ln. br. ... KO Novi Sad 3, po načinu korišćenja kao njiva druge klase a po vrsti zemljišta kao ostalo građevinsko u državnoj svojini, kao privatna svojina tužioca u udelu 5/26. Predmetne parcele obuhvaćene su Planom generalne regulacije prostora za porodično stanovanje uz Temerinski i Sentandrejski put sa okruženjem u Novom Sadu („Službeni list grada Novog Sada“, br. 30/14 i 75/16) i Planom detaljne regulacije Mali Beograd – Veliki Rit u Novom Sadu – PDR 2007 („Službeni list grada Novog Sada“, br. 53/16). Parcele se nalaze u okviru građevinskog područja Grada Novog Sada i obe su planskim dokumentima namenjene za javnu površinu – saobraćajnicu. Katastarska parcela .. nije u celosti privedena nameni, već samo deo parcele. Predstavlja ... ulicu širine 7 metara između regulacionih linija. Po katastarskim dokumentima širine je 3,50 metara a dužina 186 metara. U prirodi je deo ... ulice u dužini oko 42 metra od Ulice ... uzurpiran, na način što je postavljena ograda i kapija na ulici, kao i ograda na kraju ovog dela u dubini ... ulice, tako da ulica u celoj svojoj dužini nije u funkciji javne površine. U severni deo ulice se može doći kolima i pešice iz ... ulice. Deo od ... prema ... ulici u dužini od 1.144 metara je u funkciji ulice i prilaza objektima u ... ulici. Katastarska parcela .. u celoj svojoj površini nije privedena nameni u skladu sa urbanističkim planom. Planom je predviđena da delom bude trotoar delom kolovoz – raskrsnica ... sa ... ulicom a delom biciklistička staza 6. U prirodi postoji izveden deo kolovoza u Ulici ... bez izvedenog trotoara i biciklističke staze. Na parceli je izvedena kapija i ograda do kolovoza, kao i objekat koji je izgrađen na granici sa kp. .. KO Novi Sad 3. Tržišna vrednost kp. br. .. površine 648m² i kp. .. površine 80m² iznosi 52 evra po m² odnosno 6.098,93 dinara po m². Tržišna vrednost obe kat. parcele iznosi 37.856 evra odnosno 4.440.020,00 dinara, a tržišna vrednost suvlasničkog dela tužioca od 5/26 iznosi 7.280 evra odnosno 853.850,00 dinara (primenjujući srednji kurs od 117,2871 dinara za 1 evro na dan 19.04.2023. godine). Tužiocu prema suvlasničkom udelu pripada 125m² kp. br. .., te mu za ovu parcelu pripada naknada u iznosu od 760.020,00 dinara dok mu za oduzetih 15 metara kp. br. .. pripada iznos od 93.830,00 dinara. Za navedene katastarske parcele nije vršen postupak eksproprijacije niti je donet formalni akt o oduzimanju zemljišta a tužiocu nije isplaćena ni pravična novčana naknada.

Na osnovu utvrđenog činjeničnog stanja nižestepeni sudovi su zaključili da tužiocu pripada pravo na naknadu za predmetne parcele u visini njihove tržišne vrednosti u skladu sa članom 58. stav 2. Ustava RS (tržišna vrednost utvrđena je na osnovu nalaza i mišljenja veštaka i ispravke nalaza) i to za suvlasničke delove na predmetnim kat. parcelama u celini a ne samo za površinu koja je faktički privedena planskoj nameni, jer je tužiocu na delu koji nije zauzet ograničeno pravo na mirno uživanje imovine, smanjena je mogućnost njegovog raspolaganja imajući u vidu planiranu namenu te površine i činjenicu da su delom predmetne parcele privedene nameni, pa su usvojili tužbeni zahtev tužioca.

Po oceni Vrhovnog suda, osnovano se u reviziji ukazuje da je takvo stanovište nižestepenih sudova zasnovano na pogrešnoj primeni materijalnog prava zbog nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja.

Odredbom člana 8. Ustava RS zajemčeno je mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona (stav 1) i propisano je da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne (stav 2). Prema stavu 3. te odredbe zakonom se može ograničiti način korišćenja imovine.

Odredbom člana 1. Protokola 1 uz Konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, propisano je da svako fizičko i pravno lice ima pravo na neometano uživanje svoje imovine i da niko ne može biti lišen svoje imovine osim u javnom interesu i pod uslovima predviđenim zakonom i opštim načelima međunarodnog prava (stav 1) s tim što je državi dopušteno da primenjuje zakone koje smatra potrebnim kako bi regulisala korišćenje imovine, koje korišćenje mora biti u skladu sa opštim interesom kako bi se obezbedila naplata poreza ili drugih dažbina ili kazni (stav 2).

U konkretnom slučaju iz utvrđenog činjeničnog stanja proizlazi da navedeni planski dokumenti nisu u celosti sprovedeni, te da su kp. .. i kp. .. delimično privedene nameni na način opisan u nižestepenim presudama. Međutim, u provedenom postupku nije izvršena identifikacija spornih kp. .. i .., koje su predmet zauzimanja od strane javnih vlasti (faktička eksproprijacija); nije utvrđen ni obim zauzeća tužiočevog suvlasničkog udela koji je priveden planskoj nameni, niti je utvrđeno u kom obimu kp. .. i kp. .. nisu zauzete (nisu privedene nameni), niti je utvrđeno ko je u posedu i državini delova katastarskih parcela koji nisu privedeni planskoj nameni. Utvrđenje navedenog je od uticaja na donošenje pravilne i zakonite odluke sa razloga što se naknada za faktički oduzeto zemljište dosuđuje vlasniku koji je lišen svoje imovine, a u konkretnom slučaju nije utvrđen obim zauzeća tužiočevog suvlasničkog udela na spornim katastarskim parcelama.

Mešanje države u pravo tužioca na mirno uživanje imovine jeste suprotno članu 1. Protokola 1 uz Evropsku konvekciju, ali i onda kada nije postignuta pravična ravnoteža između zahteva opšteg interesa i zaštite prava na mirno uživanje imovine, kada tužilac zbog nesigurnosti svog položaja i nepostojanja delotvornog pravnog sredstva trpi prekomerni teret (stavovi izraženi u odlukama Evropskog suda za ljudska prava i odlukama Ustavnog suda).

U konkretnom slučaju nije utvrđeno ni da li je na navedeni način postignuta odnosno povređena pravična ravnoteža između zahteva opšteg interesa i zaštite prava na mirno uživanje imovine ili ne, te da li zbog navedenog tužilac trpi prekomerni teret, odnosno da li je tužiocu onemogućeno da i dalje koristi delove svog suvlasničkog udela predmetnih katastarskih parcela koji nisu privedeni planskoj nameni, na način na koji ih je i ranije koristio ili ne, ili delove tužiočevih kat. parcela koji nisu privedeni nameni koriste treća lica i po kom osnovu.

Iz navedenih razloga nižestepene presude su morale biti ukinute i predmet vraćen prvostepenom sudu na ponovno suđenje. U ponovnom postupku prvostepeni sud će postupiti po iznetim primedbama u ovom rešenju, nakon čega će pravilnom primenom materijalnog prava doneti pravilnu i zakonitu odluku, vodeći računa i ostalim revizijskim navodima.

Ukinuta je i odluka o troškovima parničnog postupka jer ista zavisi od konačnog ishoda parnice.

Sa iznetih razloga odlučeno je kao u drugom stavu izreke, primenom člana 416. stav 2. ZPP.

Predsednik veća – sudija

Branka Dražić,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković