Rev 14999/2024 3.1.1.3.5; 3.1.1.8

Republika Srbija
VRHOVNI SUD
Rev 14999/2024
26.11.2025. godina
Beograd

U IME NARODA

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Branke Dražić, predsednika veća, Marine Milanović i Vesne Mastilović, članova veća, u parnici tužilje AA iz ..., Republika ..., čiji je punomoćnik Dragoljub Tomašević, advokat iz ..., protiv tuženih BB iz ..., čiji je punomoćnik Darko Jašarević, advokat iz ... i „Banca Intesa“ a.d. Beograd, čiji je punomoćnik Nemanja Aleksić, advokat iz ..., radi utvrđenja, odlučujući o reviziji drugotužene izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž 363/24 od 13.02.2024. godine, u sednici održanoj 26.11.2025. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija drugotužene izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž 363/24 od 13.02.2024. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Višeg suda u Beogradu P 7794/17 od 28.10.2021. godine, koja je ispravljena rešenjem istog suda P 7794/17 od 22.11.2023. godine, stavom prvim izreke, delimično je usvojen tužbeni zahtev, pa je utvrđeno da je ništav Aneks ugovora o kupoprodaji nepokretnosti zaključen 25.01.2013. godine između tužilje, kao prodavca i prvotuženog, kao kupca, overen pred Prvim osnovnim sudom u Beogradu Ov 11056/2013 dana 25.01.2013. godine. Stavom drugim izreke, utvrđeno je da su ništave založne izjave kojima je prvotuženi u cilju obezbeđenja potraživanja drugotužene dao svoju saglasnost da se u korist drugotužene upiše izvršna vansudska hipoteka kao i ovlašćenje da drugotužena naplati dospela neisplaćena potraživanja obezbeđena hipotekom iz vrednosti nepokretnosti i to: založna izjava Ov I br. 12171/2013, overena pred Prvim osnovnim sudom u Beogradu 28.06.2013. godine kojim je data saglasnost za upis izvršne vansudske hipoteke prvog reda na nepokretnosti upisanoj u LN .. KO ..., i to u delu od ½ idealnog dela kat.parc. .., podbroj 2, na: zemljištu pod zgradom i drugim objektom, površine 3 ara i 78 m2, zemljištu pod zgradom i drugim objektom, površine 73 m2, zemljištu uz zgradu i drugi objekat površine 4 ara 54 m2, i njivi prve klase, površine 14 ari i 58 m2, sve u ... br. .., kojim je obezbeđeno potraživanje drugotužene prema VV iz ... u iznosu od 586.000 evra i založna izjava broj 18262/2014 overena pred Drugim osnovnim sudom u Beogradu dana 07.04.2014. godine, kojom je data saglasnost za upis izvršne vansudske hipoteke na nepokretnosti i to u delu od 1/3 kat.parc. osnovni broj .., podbroj 2, ukupne površine 23 a 95 m2, upisana u LN .. KO ..., kojom je obezbeđeno potraživanje drugotužene prema Specijalnoj ginekološkoj bolnici „Genesis Medical“ iz Beograda u iznosu od 400.000 evra. Stavom trećim izreke, utvrđeno je da je tužilja vlasnik nepokretnosti na kat.parc. ../., upisana u LN .. KO ... u ... br. .. i to: 1/3 dela parcele broj .., podbroj 2, broj dela parcele 1, površine 3 a 78 m2, kulture zemljište pod zgradom i drugim objektom; 1/3 idealnog dela parcele broj broj .., podbroj 2, broj dela parcele 2, površine 73 m2, kulture zemljište pod zgradom i drugim objektom; 1/3 idealnog dela broj .., podbroj 2, broj dela parcele 3, površine 32 m2, kulture zemljište pod zgradom i drugim objektom; 1/3 idealnog dela parcele broj .., podbroj 2, broj dela parcele 4, površine 4 a i 54 m2, kulture zemljište pod zgradom i drugim objektom; 1/3 idealnog dela parcele broj .., podbroj 2, broj dela parcele 5, površine 14 a i 58 m2, kulture njiva prve klase, što je drugotužena dužna da prizna i trpi upis prava svojine u korist tužilje na opisanim nepokretnostima pred nadležnim katastrom nepokretnosti. Stavom četvrtim izreke, obavezan je prvotuženi da tužilji preda u posed nepokretnosti koje se nalaze u Beogradu, ... br. .., na kat.parc. broj ../., upisane u LN .. KO ... i to zemljište bliže opisano u stavu trećem izreke, ispražnjeno od svih lica i stvari. Stavom petim izreke, odbijen je tužbeni zahtev da se utvrdi je ništav Ugovor o kupoprodaji nepokretnosti zaključen 17.12.2012. godine između tužilje – prodavca i prvotuženog – kupca, overen pred Prvim osnovnim sudom u Beogradu Ov 230101/2012 od 21.12.2012. godine. Stavom šestim izreke, odbijen je tužbeni zahtev u delu da se utvrdi da su ništave založne izjave bliže označene u tom stavu izreke kojima je prvotuženi u cilju obezbeđenja potraživanja drugotužene dao saglasnost da se u korist drugotužene upiše izvršna vansudska hipoteka, kao i ovlašćenje da drugotužena naplati dospela neisplaćena potraživanja obezbeđena hipotekom iz vrednosti nepokretnosti označenih u tom stavu izreke. Stavom sedmim izreke, odbijen je tužbeni zahtev da se utvrdi da je tužilja vlasnik nepokretnosti – četvorosobnog stana broj 2, površine 253 m2, na prvom spratu zgrade u ulici ... broj .., na parceli .., upisane u LN .. KO ..., kao i zahtev da joj prvotuženi preda u posed navedenu nepokretnost. Stavom osmim izreke, određeno je da svaka stranka snosi svoje troškove postupka.

Rešenjem o ispravci Višeg suda u Beogradu P 7794/17 od 22.11.2013. godine, ispravljena je presuda Višeg suda u Beogradu P 7794/17 od 28.10.2021. godine u pogledu površine određenih katastarskih parcela bliže označene u tom rešenju.

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž 363/24 od 13.02.2024. godine, stavom prvim izreke, odbijene su kao neosnovane žalbe tužilje i drugotužene i potvrđena presuda Višeg suda u Beogradu P 7794/17 od 28.10.2021. godine, ispravljena rešenjem istog suda P 7794/17 od 22.11.2023. godine u stavu prvom, drugom, trećem, petom, šestom, sedmom i osmom izreke. Stavom drugim izreke, preinačena je presuda Višeg suda u Beogradu P 7794/17 od 28.10.2021. godine, ispravljena rešenjem istog suda P 7794/17 od 22.11.2023. godine u četvrtom stavu izreke, tako što je obavezan prvotuženi da tužilji kao suvlasniku preda u suposed nepokretnosti i zemljište opisano u stavu trećem izreke, koje se nalazi u Beogradu, ... br. .., na kat.parc. br. ../, upisane u LN .. KO ..., dok je u preostalom delu kojim je traženo da sud obaveže prvotuženog da tužilji preda u posed zemljište opisano u stavu trećem izreke, koje se nalazi u Beogradu, ... br. .., na kat.parc. br. ../., upisane u LN .. KO ..., ispražnjeno od svih lica i stvari, tužbeni zahtev odbijen kao neosnovan. Stavom trećim izreke, odbijeni su kao neosnovani zahtevi tužilje i drugotužene za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donesene u drugom stepenu, drugotužena je blagovremeno izjavila reviziju pobijajući je u delu stava prvog izreke kojim je potvrđena prvostepena presuda u stavu prvom, drugom, trećem i osmom izreke, u obavezujućem delu stava drugog izreke i u stavu trećem izreke, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pobijanu presudu u smislu odredbe člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da revizija drugotužene nije osnovana.

U provedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti. Bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 12. ZPP ne predstavlja razlog za izjavljivanje ovog pravnog leka na osnovu odredbe člana 407. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja je 11.07.2012. godine punomoćjem overenim pred notarom UZZ br. 207/2012 ovlastila GG iz ... da može u njeno ime i za njen račun sa kupcem- prvotuženim da zaključi i sudski overi predugovor i glavni ugovor o prodaji svog četvorosobnog stana broj 2, površine 253 m2, na prvom spratu stambene zgrade u ... u Beogradu. Tužilja je punomoćnika ovlastila i da u njeno ime i za njen račun od kupca primi kaparu; da kod banke otvori tekući dinarski i devizni račun i da sa tih tekućih računa u banci, u kojoj je izvršena uplata kupoprodajne cene, može da podigne u gotovini kupoprodajnu cenu u celosti ili delimično, ili da nalog da se deo kupoprodajne cene transferiše na račun u banci koji će naknadno dostaviti; da u glavnom ugovoru unese clausulu intabulandi kojom bezrezervno i bez njene naknade pismene saglasnosti ovlašćuje kupca (prvotuženog) da se može uknjižiti kao vlasnik navedenog stana u javne knjige; da bez saglasnosti tužilje pokrene postupak za raskid ugovora; da reguliše sa poreskom upravom obaveze koje proističu iz tog pravnog posla ukoliko terete prodavca; da sačini i potpiše sva prateća neophodna dokumenta u vezi sa kupoprodajom navedenog stana kod nadležnih državnih organa. Na osnovu tog punomoćja GG je 29.10.2012. godine zaključio Predugovor sa prvotuženim - kupcem o prodaji nepokretnosti - četvorosobnog stana broj 2, površine 253 m2, na prvom spratu stambene zgrade u ... u Beogradu, koji se nalazi na kat.parc. ../. KO ..., za kupoprodajnu cenu od 800.000 evra, sa konstatacijom da je danom potpisivanja predugovora punomoćnik prodavca od kupca na ime kapare primio 20% prodajne cene, što iznosi 160.000 evra u dinarskoj protivvrednosti po srednjem kursu NBS na dan potpisivanja predugovora. Dana 17.12.2012. godine tužilja je preko punomoćnika sa prvotuženim zaključila Ugovor o kupoprodaji nepokretnosti su koji je overen pred Prvim osnovnim sudom u Beogradu Ov 23101/12 od 21.12.2012. godine kojim je tužilja – prodavac prodala prvotuženom – kupcu stan broj 2 u ..., na prvom spratu stambene zgrade, po strukturi četvorosoban, površine 253 m2, postojeći na kat.parc. ../. KO ..., za kupoprodajnu cenu od 800.000 evra. Konstatovano je da je kupac iz ličnih sredstava isplatio prodavcu 160.000 evra u dinarskoj protivvrednosti po srednjem kursu NBS na ime kapare danom potpisivanja predugovora 29.10.2012. godine. Ugovorne strane su se sporazumele da će nakon sudske overe kupoprodajnog ugovora biti isplaćen iznos od 640.000 evra iz sredstava bankarskog kredita u dinarskoj protivvrednosti po srednjem kursu NBS, a nakon realizacije kredita tužilja – prodavac se obavezala da na svoj depozitni račun koji će biti overen kod drugotužene deponuje iznos od 300.000 evra kao obezbeđenje do momenta uspostavljanja hipoteke prvog reda na stanu koji je predmet ugovora i dostavljanja lista nepokretnosti sa upisanim vlasništvom u korist kupca – prvotuženog, nakon čega bi drugotužena deponovani iznos stavila na raspolaganje prodavcu – tužilji, dok će preostali iznos kupoprodajne cene od 340.000 evra banka isplatiti prodavcu – tužilji preko tekućeg računa kupca. Članom 3. ugovora konstatovano je da će potvrda banke o izvršenom transferu novca predstavljati dokaz kupcu da je kupoprodajna cena isplaćena u celosti, a članom 4. da je prvotuženi – kupac postao vlasnik nepokretnosti, te da će prodavac da uvede kupca u posed predmetne nepokretnosti nakon sudske overe ugovora. Članom 6. ugovorne strane su se sporazumele da se nakon sudske overe ugovora o kupoprodaji prvotuženi – kupac može upisati u LN kao vlasnik nepokretnosti bez potrebne saglasnosti naknadnog odobrenja prodavca – tužilje (clausula intabulanti), samo na osnovu ugovora. Prema Aneksu ugovora o kupoprodaji nepokretnosti od 25.01.2013. godine Ov br. 11056/13 ugovorne strane su navele da dopunjuju ugovor o kupoprodaji nepokretnosti, tako što su se dogovorili da predmet tog ugovora pored navedenog stana budu i sledeće nepokretnosti na kat.parc. ../. i to: 1/3 idealnog dela parcele broj 1, površine 3 a 78 m2, po kulturi zemljište pod zgradom i drugim objektom; 1/3 idealnog dela parcele broj 2, površine 73 m2, po kulturi zemljište pod zgradom i drugim objektom; 1/3 idealnog dela broj 3, površine 32 m2, po kulturi zemljište pod zgradom i drugim objektom; 1/3 idealnog dela parcele broj 4, površine 4 a i 54 m2, po kulturi zemljište uz zgradu i drugi objekat; 1/3 idealnog dela parcele broj 5, površine 14 a i 58 m2, kultura njiva prve klase, te da tužilja – prodavac prenosi u svojinu prvotuženom – kupcu navedene nepokretnosti za cenu od 800.000 evra koja će se isplatiti na način opisan u članu 2. i 3. osnovnog ugovora o kupoprodaji nepokretnosti. Članom 3. aneksa, u vezi sa članom 6. osnovnog ugovora o kupoprodaji, prvotuženi je ovlašćen da se samo na osnovu aneksa može upisati kao vlasnik na predmetnim nepokretnostima, bez potrebne saglasnosti i odobrenja prodavca (clausula intabulandi). Prvotuženi je upisan kao vlasnik nepokretnosti – četvrosobnog stana broj 2, na prvom spratu stambene zgrade u ... br. .., na kat.parc. ../. KO ..., sa udelom od ½ idealnog dela, kao i na zemljištu: 1/3 idealnog dela parcele broj 1, površine 3 a 78 m2; 1/3 idealnog dela parcele broj 2, površine 73 m2; 1/3 idealnog dela parcele broj 3, površine 32 m2; 1/3 idealnog dela parcele broj 4, površine 4 a i 54 m2 i 1/3 idealnog dela parcele broj 5, površine 14 a i 58 m2, po kulturi njiva prve klase, sve na adresi ... br. .., LN .. KO .... Dana 06.09.2013. godine upisana je hipoteka u korist drugotužene radi obezbeđenja novčanog potraživanja prema dužniku VV u iznosu od 586.000 evra na ime ugovora o potrošačkom kreditu, na osnovu založne izjave Ov 121717/2013 overene 28.06.2013. godine na 2/3 idealnog dela kat.parc. br. ../., zemljište na adresi ... br. .. i to: kat.parc. broj 1, površine 3 a 78 m2; kat.parc. broj 2, površine 73 m2; kat.parc. br. 3, površine 32 m2; kat.parc. broj 4, površine 4 a i 54 m2; kat.parc. broj 5, površine 14 a i 58 m2, kultura njive prve klase. Dana 07.04.2014. godine prvotuženi je pred Drugim osnovnim sudom u Beogradu overio založnu izjavu Ov 18262/2014 na osnovu koje je na 2/3 idealnog dela k.p. ../., ukupne površine 23 a i 85 m2, na adresi ... 20, 11.05.2015. godine upisana hipoteka u korist drugotužene radi obezbeđenja novčanog potraživanja koje navedena banka ima prema dužniku Specijalnoj bolnici „Genesis Medical“ u iznosu od 400.000 evra na ime ugovora o kreditu, kao i hipoteka na četvorosobnom stanu br. 2, koji se nalazi na istoj adresi. Dana 28.06.2013. godine overena je založna izjava Ov 121723/2013 pred Prvim osnovnim sudom u Beogradu, na osnovu koje je na stanu br. 2, na prvom spratu stambene zgrade u ..., dana 06.08.2013. godine upisana hipoteka u korist drugotužene radi obezbeđenja novčanog potraživanja koje navedena banka ima prema dužniku VV u iznosu od 586.000 evra na ime ugovora o potrošačkom kreditu. Tužilji je isplaćen novac na ime kupoprodajne cene za predmetni stan u ... br. .. .

Na osnovu pravilno i potpuno utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je utvrdio ništavost Aneksa ugovora o kupoprodaji nepokretnosti od 25.01.2013. godine, ništavost založnih izjava Ov 1 br. 121717/2013 od 28.06.2013. godine i Ov br. 18262/14 od 07.04.2014. godine i utvrdio da je tužilja vlasnik nepokretnosti na kat.parc. ../., upisane u LN .. KO ..., u ... br. .., bliže navedenih u stavu trećem izreke prvostepene presude, i predaju u posed navedenih nepokretnosti, sa obrazloženjem da je punomoćnik tužilje bez ovlašćenja i naknadnog odobrenja tužilje potpisao i overio aneks ugovora kojim je na prvotuženog – kupca preneo pravo svojine na zemljištu bliže opisanom u stavu trećem izreke prvostepene presude, bez ikakve naknade, da nije postojala njena volja i saglasnost da otuđi navedene parcele, pozivajući se na odredbe člana 10, 12, 13, 16, 17, 26, 28, 84. stav 1. i 2, člana 85. stav 1. člana 87. stav 1, člana 88. stav 1. i 3, člana 89, 90, 91. stav 1. i člana 103. Zakona o obligacionim odnosima. S obzirom da je prvotuženi overio založne izjave na osnovu kojih su upisane hipoteke kao tereti na zemljištu bliže označenom u stavu trećem izreke, a u trenutku overe založnih izjava nije imao svojstvo vlasnika nepokretnosti, s obzirom na naištavost aneksa, to su ništave i založne izjave Ov. br. 121717/2013, overena pred Prvim osnovnim sudom u Beogradu 28.06.2013. godine i založna izjava Ov 1 br. 18262/2014, overena pred Drugim osnovnim sudom u Beogradu 07.04.2014. godine, obavezujući prvotuženog da tužilji preda navedene nepokretnosti.

Drugostepeni sud je potvrdio prvostepenu presudu u stavu prvom, drugom i trećem izreke u delu za ništavost aneksa i založnih izjava, a preinačio u stavu četvrtom izreke i obavezao prvotuženog da tužilji preda u suposed nepokretnosti – zemljište opisano u stavu trećem izreke, prihvatajući stav prvostepenog suda o ništavosti spornog aneksa i založnih izjava od 28.06.2013. godine i 07.04.2014. godine.

Po nalaženju Vrhovnog suda, pravilno su nižestepeni sudovi primenili materijalno pravo.

Odredbom člana 103. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima, ugovor je ništav ako je protivan prinudnim propisima, javnom poretku ili dobrim običajima ako cilj povređenog pravila i zakon ne upućuju na što drugo, i na ništavost se po članu 109. ZOO pazi po službenoj dužnosti.

U konretnom slučaju, u preambuli aneksa koji je predmet spora navedeno je da je zastupanje za zaključenje aneksa zasnovano na odredbama punomoćja od 11.07.2012. godine. Međutim, u punomoćju je izričito navedeno samo ovlašćenje da se zaključi i sudski overi predugovor i glavni ugovor o prodaji četvorosobnog stana tužilje. Prenos prava svojine na zemljištu koje je predmet spora se u overenom punomoćju ne pominje, a tužilja nije overila punomoćje kojim bi ovlastila GG za prodaju tog zemljišta. Tužilja nije naknadno odobrila zaključenje aneksa kojim se bez ikakve naknade prvotuženom – kupcu iz osnovnog ugovora prenosi pravo svojine na zemljištu, niti je postojala njena volja i saglasnost da otuđi navedene parcele. Pošto je Aneks ugovora o kupoprodaji od 25.01.2013. godine zaključen bez potrebnog ovlašćenja, odnosno prekoračenjem granice ovlašćenja prodavca, to je protivan načelu savesnosti i poštenja (član 12. ZOO), zabrane zloupotrebe prava (član 13. istog Zakona), zabrani prouzrokovanje štete (član 16. ZOO), dužnosti za ispunjenje obaveze (član 17. ZOO), i nije zaključen u smislu člana 26. istog Zakona, na osnovu izjave volje tužilje (član 28. ZOO), te kako je zastupnik, odnosno punomoćnik prekoračio granice ovlašćenja, a tužilja nije odobrila prekoračenje (član 87. stav 1. ZOO), to je zaključen od strane neovlašćenog lica (član 88. ZOO), zbog čega je ništav na osnovu odredbe člana 103. Zakona o obligacionim odnosima. Prvotuženi je overio založne izjave na osnovu kojih su upisane hipoteke kao tereti na zemljištu bliže označenom u stavu trećem izreke, a u trenutku overe založnih izjava nije imao svojstvo vlasnika nepokretnosti, pa su s obzirom na naištavost aneksa, ništave i založna izjava Ov. br. 121717/2013, overena pred Prvim osnovnim sudom u Beogradu 28.06.2013. godine i založna izjava Ov 1 br. 18262/2014, overena pred Drugim osnovnim sudom u Beogradu 07.04.2014. godine i prvotuženi je u obavezi da tužilju uvede u suposed navedenih nepokretnosti.

Pozivanje drugotužene da se tužilja držala pasivno, i da nije dokazala da je aneks koji je predmet spora zaključen prekoračenjem ovlašćenja je neosnovano, jer iz punomoćja od 11.07.2012. godine ne proizilazi da je dato i za zaključenje aneksa, već je izričito određeno ovlašćenje da se zaključi i sudski overi predugovor i glavni ugovor o prodaji četvorosobnog stana, bez pominjanja prava prenosa svojine na zemljištu, iz čega proizilazi da tužilja nije overila punomoćje kojim bi ovlastila GG za prodaju zemljišta.

Pravilna je i odluka o troškovima parničnog postupka jer je doneta na osnovu odredbe člana 153. stav1. i 163. stav 1. ZPP.

Sa iznetih razloga, saglasno odredbi člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Branka Dražić,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković

Preuzmite dokument u PDF formatu