Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je izjavio blagovremenu i dozvoljenu reviziju, kojom presudu pobija zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka, zbog pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Tuženi je podneo odgovor na reviziju.

Ispitujući pobijanu presudu po odredbama člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 10/23 – dr. zakon), Vrhovni sud je odlučio da revizija tužioca nije osnovana.

U donošenju pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku na koju sud u revizijskom postupku pazi po službenoj dužnosti. Tužilac u reviziji ne ukazuje određeno na bitne povrede odredaba parničnog postupka. Navod da je prilikom izrade presude donete u drugom stepenu došlo do tehničke greške u pogledu označavanja naziva poslovnog – stambenog objekta kao „...“ umesto „...“, kao i okolnost da je na isti način objekat označen i u izreci prvostepene presude, može biti od značaja za ispravljanje presude, što sudovi mogu učiniti na osnovu odredbe člana 362. ZPP. Predmetna nepokretnost je dovoljno određena bez obzira na naziv lokacije.

Prema činjeničnom stanju utvrđenom u prvostepenom postupku, između pravnog prethodnika tužioca SOUR „Agrokombinat“ Niš RO PIK i Samoupravne interesne zajednice stanovanja Opštine Bela Palanka dana 18.10.1983. godine sačinjen je Predugovor o izgradnji 7 kadrovskih stanova u površini od 357,74 m2 u stambenoj zgradi P+3 na lokaciji ... u Beloj Palanci u periodu do oktobra 1984. godine, kojim se Samoupravna interesna zajednica stanovanja Opštine Bela Palanka obavezala da u novoj stambenoj zgradi P+3 na lokaciji ... u Beloj Palanci izgradi 7 kadrovskih stanova ukupne površine od 359,74 m2, za potrebe SOUR „Agrokombinat“ Niš RO PIK Bela Palanka OOK „Proizvodnja“ iz Bele Palanke i da stambeni prostor završen i useljiv preda na trajno korišćenje po izvršenom tehničkom prijemu stambene zgrade u oktobru 1984. godine. Rešenjem organa uprave Opštine Bela Palanka 03.br.351-5-86 od 12.08.1986. godine, investitoru SIZ stanovanja Opštine Bela Palanka je odobrena upotreba stambeno poslovne zgrade u Beloj Palanci u ul. ... na k.p. br. ... KO ... . Katastarska parcela broj ... bila je upisana kao društvena svojina, čiji je korisnik bila Opština Bela Palanka SIZ stanovanja Bela Palanka, u posedovnom listu broj ... KO ..., kao zgrada od 1010 m2 i dvorište od 2580 m2, sve do 1990. godine. Odlukom o izmeni i dopuni Odluke o organizovanju JKP „Komnis“ Bela Palanka od 30.03.1990. godine, navedeno preduzeće preuzelo je sva prava i obaveze i sredstva Samoupravne interesne zajednice stanovanja Opštine Bela Palanka. Godine 1990. izvršeno je cepanje parcela, pa je kp.broj .../... ostala u istom posedovnom listu kao zgrada od 774 m2 i dvorište od 2580 m2, upisana kao društvena svojina. Tokom 2004. godine zgrada br. 1 sa stanovima i poslovnim prostorima na kp.br. .../... upisana je na Opštinu Bela Palanka u listu nepokretnosti br. ... KO ..., kao korisnika državne svojine. Stanovi za koje su postojali dokumenti upisani su na nove vlasnike sa privatnom svojinom. Poseban deo br. ... zgrade br. ... bio je upisan 2012. godine na Republiku Srbiju kao vlasnika, zatim na JKP Komnis Bela Palanka kao nosioca prava korišćenja, koji je pravni sledbenik SIZ-a stanovanja Bela Palanka (prvog upisanog vlasnika zgrade broj ...), a na osnovu potvrde broj 954-2756/203-02 od 04.10.2013. godine Republičke direkcije za imovinu i na osnovu odluke o osnivanju JKP Komnis Bela Palanka, Opština Bela Palanka je ponovo upisana kao korisnik, a zatim, prema izvodu lista nepokretnosti broj ... KO ... – ... posebni deo zgrade na kp. broj .../..., između ostalog i predmetni poslovni prostor od 209 m2 upisan je kao javna svojina tuženog počev od 04.10.2013. godine.

Ocenom izvedenih dokaza, prvostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev jer je zaključio da je predmetni lokal bio izgrađen sredstvima društvene svojine, a tužilac njegov savesni držalac, i kao pravni sledbenik Poljoprivredno industrijskog kombinata Bela Palanka u nesmetanoj je državini duže od 30 godina (počev od 1986. godine), koju nepokretnost je koristio, održavao i u istu ulagao, neometan od tuženog. Savesnost državine se pretpostavlja, pa tužilac nije u obavezi da je u ovom postupku dokazuje. Pretenziju na predmetnoj nepokretnosti pre upisa tužene niko nije isticao, u smislu da mu se prizna pravo svojine. Tuženi nije priložio adekvatne dokaze da je na osnovu punovažnog posla stekao pravo svojine na predmetnom lokalu. Stoga nalazi primenom člana 28. stav 4. Zakon o osnovama svojinskopravnih odnosa da je tužilac pravo svojine stekao putem vanrednog održaja.

Drugostepeni sud je tužbeni zahtev tužioca odbio kao neosnovan, sa obrazloženjem da je počev od 04.10.2013. godine predmetna nepokretnost upisana kao javna svojina u korist tuženog koji je jedinica lokalne samouprave, pa se primenom odredbe člana 16. stav 2. i člana 17. stav 1. Zakona o javnoj svojini pravo svojine putem održaja ne može steći na toj nepokretnosti, koja je u režimu javne svojine. Pored toga, tužilac nema ni pravni osnov za sticanje prava svojine na predmetnom poslovnom prostoru u smislu člana 20. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, koji poslovni prostor nije bio ni predmet Predugovora od 18.10.1983. godine.

Vrhovni sud nalazi da je odluka drugostepenog suda pravilna iz sledećih razloga.

Tužilac je podneo tužbu sa zahtevom za utvrđenje prava svojine u korist tužioca na nepokretnosti – poslovnom prostoru, zasnivajući zahtev za utvrđenje prava svojine na dva osnova sticanja – na građenju i na održaju. Utvrđeno je da je pravni prethodnik tužioca SOUR „Agrokombinat“ Niš RO PIK sa Samoupravnom interesnom zajednicom stanovanja Opštine Bela Palanka zaključio Predugovor 18.10.1983. godine radi izgradnje 7 kadrovskih stanova za potrebe pravnog prethodnika tužioca. Predmet Predugovora nije bio poslovni prostor čije se utvrđenje prava svojine traži u ovoj parnici. Tuženi je osporio da je tužilac ikada bio u državini predmetnog prostora i da je platio investitoru kupoprodajnu cenu. Navodi tužioca da je predmetni poslovni prostor stekao građenjem nisu osnovani, jer iz dokaza koji su priloženi u toku ove parnice proizilazi da je reč o adaptaciji, uređenju predmetnog poslovnog prostora u već izgrađenoj zgradi, a ne i njegovoj izgradnji. Zgrada je izgrađena od strane investitora kojem je odobrena gradnja – Samoupravne interesne zajednice. Pored toga, u popisu osnovnih sredstava tužioca nije popisana predmetna nepokretnost kao osnovno sredstvo, niti je prilikom otvaranja stečaja predmetni poslovni prostor popisan kao deo stečajne mase. Sledom rečenog, tužilac predmetni poslovni prostor nije stekao građenjem.

Poslovni prostor koji je predmet ove parnice, prvobitno je bio upisan kao društvena svojina. U to vreme član 29. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa zabranjivao je sticanje prava prava svojine putem održaja. Tužilac je tvrdio da je u nesmetanoj državini spornog poslovnog prostora počev od 1986. godine, pa sve do danas i da ga niko nije uznemiravao u korišćenju. Međutim, o sticanju putem održaja može se razmatrati tek nakon brisanja člana 29. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, što je usledilo donošenjem izmena i dopuna Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa objavljenih u „Službenom listu SRJ“ broj 29/96 od 26.07.1996. godine koji je u primeni od 03.08.1996. godine, jer tek od tog momenta tužilac je mogao da stiče pravo svojine održajem na predmetnom poslovnom prostoru. Iako se savesnost pretpostavlja, u smislu člana 72. stav 2. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, u ovoj parnici osporena je državina tužioca, pa protivno stavu prvostepenog suda, tužilac je morao dokazati da je u periodu potrebnom za sticanje svojine održajem imao svojinsku državinu, odnosno da prema konkretnim okolnostima u kojima je stupio u državinu nepokretnosti nije znao ili nije mogao znati da predmetna nepokretnost nije njegova. Kod činjenice da je predugovor zaključio radi građenja 7 stanova, ali ne i poslovnog prostora u istoj zgradi, da je investitor izgradnje zgrade bila Samoupravna interesna zajednica, čiji je pravni sledbenik JKP Komnis potom i upisan kao nosilac prava korišćenja poslovnog prostora, a zatim je upisana Opština Bela Palanka kao osnivač JKP Komnis kao nosilac javne svojine, proizilazi da je takva državina na strani tužioca koja bi mogla voditi sticanju prava svojine po odredbi člana 28. stav 4. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa nedokazana.

Prema odredbi člana 16. stav 2. Zakona o javnoj svojini, na nepokretnostima u javnoj svojini koje, u celini ili delimično, koriste organi Republike Srbije, autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave za ostvarivanje njihovih prava i dužnosti ne može se sprovesti prinudno izvršenje dok je članom 17. stav 1. istog Zakona propisano da na stvarima iz člana 16. ovog zakona ne može se steći pravo svojine održajem.

Poslovni prostor koji je predmet ove parnice, prema izvodu iz lista nepokretnosti br. ... KO ... posebni deo zgrade na kp. br. .../..., upisan je kao javna svojina u korist tuženog-..., počev od 04.10.2013. godine i spada u nepokretnosti iz člana 16. stav 1. Zakona o javnoj svojini. Pravo korišćenja na nepokretnosti bilo je upisano na JKP Komnis Bela Palanka na osnovu odluke o osnivanju JKP Komnis Bela Palanka br 011-44 SO Bela Palanka, iz čega sledi da je predmetni poslovni prostor stvar koju koristi tužna jedinica lokalne samouprave radi obavljanja poslova za koje je osnovala javno komunalno preduzeće, iz svoje nadležnosti. Stoga je pravilan zaključak drugostepenog suda da se na predmetnoj nepokretnosti ne može steći pravo svojine održajem.

Kako ne postoje razlozi zbog kojih je revizija izjavljena, kao ni razlozi o kojima revizijski sud vodi računa po službenoj dužnosti, Vrhovni sud je primenom odredbe člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku, odlučio kao u stavu prvom izreke.

Odluku u stavu drugom izreke, Vrhovni sud doneo je primenom člana 154. stav 1. Zakona o parničnom postupku, jer troškovi na ime sastava odgovora na reviziju nisu troškovi koji su neophodni radi vođenja parnice, dok tužilac nema pravo na troškove ovog postupka, jer nije uspeo sa revizijom.

Predsednik veća – sudija

Tatjana Miljuš,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković