U IME NARODA

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Vesne Subić, predsednika veća, Jelice Bojanić Kerkez, Radoslave Mađarov, Zorice Bulajić i Irene Vuković, članova veća, u parnici tužioca AA iz sela ..., kod ..., koga zastupa punomoćnik Boban Matić, advokat iz ..., protiv tuženog Lovačkog udruženja „Bukulja“ iz Aranđelovca, koga zastupa punomoćnik Ljiljana Kostić, advokat iz ..., radi naknade štete, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Višeg suda u Kragujevcu Gž 1959/24 od 16.04.2024. godine, u sednici održanoj 25.06.2025. godine, doneo je

P R E S U D U

DOZVOLJAVA SE odlučivanje o posebnoj reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Višeg suda u Kragujevcu Gž 1959/24 od 16.04.2024. godine.

PREINAČUJE SE presuda Višeg suda u Kragujevcu Gž 1959/24 od 16.04.2024. godine, tako što se ODBIJA, kao neosnovana, žalba tuženog i POTVRĐUJE presuda Osnovnog suda u Aranđelovcu P 118/23 od 28.12.2023. godine, u stavovima prvom, trećem i četvrtom izreke.

OBAVEZUJE SE tuženi Lovačko udruženje „Bukulja“ iz Aranđelovca da tužiocu AA iz sela ... kod ... isplati troškove revizijskog postupka u iznosu od 89.148,90 dinara, u roku od 8 dana po prijemu presude.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Aranđelovcu P 118/23 od 28.12.2023. godine, delimično je usvojen tužbeni zahtev tužioca AA iz ..., pa je obavezano tuženo Lovačko udruženje „Bukulja“ iz Aranđelovca, da tužiocu, na ime naknade materijalne štete, isplati iznos od 131.489,05 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 28.12.2023. godine do isplate. Stavom drugim izreke delimično je odbijen tužbeni zahtev da se obaveže tuženi da tužiocu, na ime naknade materijalne štete, isplati iznos preko dosuđenih 131.489,05 dinara do traženih 187.841,50 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom, kao neosnovan. Stavom trećim izreke obavezan je tuženi da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 156.430,00 dinara, dok je stavom četvrtim izreke odbijen zahtev tuženog za naknadu troškova parničnog postupka.

Presudom Višeg suda u Kragujevcu Gž 1959/24 od 16.04.2024. godine, usvojena je žalba tuženog i preinačena presuda Osnovnog suda u Aranđelovcu P 118/23 od 28.12.2023. godine, u stavu prvom, trećem i četvrtom izreke, tako što je odbijen tužbeni zahtev kojim je tužilac tražio da se obaveže tuženi da tužiocu, na ime naknade materijalne štete isplati iznos od 131.148,05 dinara sa zakonskom zateznom kamatom počev od 28.12.2023. godine do isplate, te je obavezan tužilac da tuženom, na ime troškova parničnog postupka, isplati iznos od 145.500,00 dinara.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je, zbog pogrešne primene materijalnog prava, blagovremeno izjavio reviziju, s tim što je predložio da se o reviziji odluči kao posebnoj, primenom člana 404. Zakona o parničnom postupku.

Tuženi je podneo odgovor na reviziju.

Prema oceni Vrhovnog suda, u ovom sporu postoji potreba da se o posebnoj reviziji tužioca odlučuje radi ujednačavanja sudske prakse, zbog čega je na osnovu člana 404. ZPP, odlučeno kao u stavu prvom izreke.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu, u smislu člana 408. ZPP, pa je utvrdio da je revizija tužioca osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, na tužiočevom motornom putničkom vozilu, kojim je upravljala njegova supruga, na putu u selu Banja kod Aranđelovca došlo je do oštećenja dana 29.04.2019. godine, oko 23,40 časova, u saobraćajnoj nezgodi u kojoj je ispred vozila izletela srneća divljač, te je došlo do udara između automobila i životinje. Put na kome je došlo do saobraćajne nezgode je kategorisan kao javna saobraćajnica, državni put prvog B reda br. 27, a srndać, koji je usled udara preminuo, spada u lovostajem zaštićenu vrstu divljači. Nalazom i mišljenjem veštaka mašinske struke utvrđena je vrednost popravke vozila, koja je ekonomski opravdana, u iznosu od ukupno 187.841,50 dinara. Tuženi je redovno obavljao dužnosti iz planova gazdovanja nad divljači tako što je od upravljača puteva inicirao postavljanje odgovarajuće signalizacije i postavio je lovno-tehničke objekte na što većoj udaljenosti od puta. Tuženi je 13.02.2018. godine i 22.01.2019. godine, uputio Javnom preduzeću „Putevi Srbije“ iz Beograda zahtev za postavljanje saobraćajne signalizacije koja upozorava na opasnost od divljači na putu, između ostalog i na državnom putu prvog B reda oznaka puta 27, deonice od izlaza iz Aranđelovca do sela Kruševica, kao i od izlaza iz Aranđelovca do sela Krćevac, u oba saobraćajna smera.

Imajući u vidu ovako utvrđeno činjenično stanje, prvostepeni sud je utvrdio odgovornost tuženog, kao udruženje u pravnom položaju korisnika lovišta, kome je određeno područje lovišta dato na gazdovanje, po članu 4. Zakona o divljači i lovstvu i članu 88. istog Zakona. Odgovornost tuženog je objektivna, u smislu člana 173. Zakona o obligacionim odnosima, jer se organizovanje lovišta, gde je prisustvo divljih životinja nesumnjivo, može tumačiti opasnom stvari, odnosno opasnom delatnošću iz koje može proisteći šteta za druga lica. Pri tome nije od značaja okolnost da li je šteta nastupila na lovnoj ili nelovnoj površini, s obzirom da se u zakonu naznačava širi pojam lovišta, koji uključuje obe navedene površine, kao prostor na kom je korisnik lovišta odogovorno pravno lice. Tuženi nije dokazao da su sve ili bar većina predviđenih mera ostvarene u spornom periodu, koji je prethodio saobraćajnoj nezgodi, pa nije bilo dovoljno zakonski propisanih uslova za oslobođenje tuženog od odgovornosti za štetu koja je nastala na tužiočevom vozilu. Takođe, prvostepeni sud je utvrdio da postoji doprinos oštećenog u visini od 30%, zbog čega je usvojio tužbeni zahtev za 70% od iznosa procenjene štete.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev smatrajući da je prvostepeni sud pogrešno primenio odredbe Zakona o divljači i lovstvu i Pravilnika o merama za sprečavanje štete od divljači i štete na divljači i postupku i načinu utvrđivanja štete. Prema stanovištu drugostepenog suda, kada nastane šteta koja je prouzrokovana od strane trajno zaštićene divljači, takvu štetu je dužno da nadoknadi nadležno ministarstvo za poslove životne sredine, kao i van lovišta, te da je tuženi, kao korisnik lovišta, dokazao da je preduzimao sve mere koje su u njegovoj nadležnosti, kako bi srpečio nastanak štete koju prouzrokuje trajno zaštićena divljač, te ne postoji objektivna odgovornost tuženog, u smislu odredbi člana 173. i člana 174. Zakona o obligacionim odnosima, jer je tuženi dokazao da je šteta prouzrokovana isključivo radnjom ili propustom tužioca, kao oštećenog lica i da potiče od uzroka za koje tuženi ne odgovara.

Vrhovni sud smatra da je drugostepeni sud pogrešno primenio materijalno pravo.

Tuženi, kao korisnik lovišta, odgovara za štetu koja je prouzrokovana tužiocu po pravilima o objektivnoj odgovornosti iz članova 173. i 174. Zakona o obligacionim odnosima, jer se divlje životinje (divljač) smatraju opasnim stvarima. Tuženi se može osloboditi od odgovornosti pod uslovima iz člana 177. istog Zakona. Prema toj odredbi, imalac se oslobađa od odgovornosti ako dokaže da šteta potiče od nekog uzroka koji se nalazio van stvari, a čije se dejstvo nije moglo predvideti ni izbeći ili otkloniti, ili ako dokaže da je šteta nastala isključivo radnjom oštećenog ili trećeg lica koju on nije mogao predvideti i čije posledice nije mogao izbeći ili otkloniti. Imalac se oslobađa odgovornosti delimično ako je oštećeni delimično doprineo nastanku štete, a ako je nastanku štete delimično doprinelo treće lice, ono odgovara oštećenom solidarno sa imaocem štete i dužno je snositi naknadu srazmerno težini svoje krivice.

U konkretnom slučaju, tuženi smatra da je otklonio svoju odgovornost tako što je od pravnog lica koje upravlja putevima zahtevao da, na mestu gde se štetni događaj desio, postavi saobraćajni znak „divljač na putu“, ali da se to pravno lice – upravljač puteva nije odazvalo tom zahtevu. Međutim, Vrhovni sud smatra da ova radnja, iako je označenim Pravilnikom predviđena kao jedna od mera za sprečavanje štete od divljači, ne isključuje u potpunosti odgovornost tuženog u smislu člana 177. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima. Tuženi nije dokazao da je propust upravljača puta da na delu puta u blizini lovišta postavi odgovarajuću saobraćajnu signalizaciju isključivi uzrok nastale štete. Pored toga, pogrešno je drugostepeni sud zaključio da srneća divljač predstavlja trajno zaštićenu divljač, te da štetu od takve divljači treba da nadoknadi Republika Srbija. Iz utvrđenog činjeničnog stanja proizlazi da srneća divljač spada u lovostajem zaštićenu vrstu divljači, pa je štetu koju prouzrokuje takva divljač dužan da nadoknadi korisnik lovišta, u konkretnom slučaju tuženi. Put na kome je došlo do saobraćajne nezgode prolazi kroz lovište kojim gazduje tuženi, pa zbog svega navedenog tuženi jeste odgovoran za štetu koju je tužilac pretrpeo na svom vozilu. Pri tome je pravilno prvostepeni sud utvrdio da postoji doprinos tužioca nastanku štete u visini od 30%, zbog čega je pravilno obavezao tuženog da tužiocu naknadi 70% od utvrđene visine štete.

Iz navedenih razloga, na osnovu člana 416. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u stavu drugom izreke.

Tužilac je uspeo u revizijskom postupku, pa je tuženi dužan, u smislu člana 153. stav 1. i člana 154. ZPP da tužiocu naknadi troškove tog postupka, i to za sastav revizije u iznosu od 27.000,00 dinara, sudske takse za reviziju prema vrednosti spora u pobijanom delu 24.859,56 dinara i sudske takse na odluku o reviziji 37.289,34 dinara, ukupno 89.148,90 dinara. Zato je odlučeno kao u stavu trećem izreke, na osnovu člana 165. Zakona o prničnom postupku.

Pedsednik veća-sudija

Vesna Subić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković