Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tuženi je izjavio blagovremenu reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka, pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu, u smislu odredbe člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 3. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/11 ... 10/23) i utvrdio da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti, a revizijom tuženog ne ukazuje se na neku drugu bitnu povredu iz odredbe člana 407. stav 1. tačke 2. i 3. istog Zakona.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, u predmetu Osnovnog suda u Negotinu I 1335/10 (raniji brojevi I 400/05 i 9/98) vođen je izvršni postupak po predlogu za izvršenje izvršnog poverioca „JU Banke“ Beograd, protiv izvršnog dužnika VV iz ... (oca tuženog BB), radi naplate novčanog potraživanja. Predlog za izvršenje je podnet 14.01.1998. godine, a predmet izvršenja je bila prodaja nepokretnosti izvršnog dužnika i to: poslovnog prostora u Negotinu, u Ulici ... broj .. i jednosobnog stana u Negotinu u Ulici ... broj .. . Rešenjem I 267/04 od 01.06.2004. godine, određena je privremena mera kojom je izvršnom dužniku zabranjeno otuđenje nepokretnosti. Zaključkom o prodaji I 1335/10 od 29.10.2013. godine, Osnovni sud u Negotinu je odredio prodaju poslovnog objekta izvršnog dužnika u Negotinu u Ulici ... u kom se nalazi ugostiteljska radnja „ĐĐ“ kao i stana u Negotinu u Ulici ... broj .., površine 51,52 m2, pa su navedene nepokretnosti, Zaključkom istog suda I 1335/10 od 11.12.2013. godine, dodeljene kupcu AA, kao najboljem ponudiocu. Na osnovu Zaključka istog suda I 1335/10 od 18.12.2013. godine, poslovni prostor i navedeni stan predati su kupcu AA (tužiocu). Suprotno donetoj privremenoj meri zabrane otuđenja nepokretnosti na kojima je bilo određeno izvršenje, izvršni dužnik VV (otac tuženog) je, kao poklonodavac, otuđio odnosno poklonio svom sinu BB (tuženom) ugovorom o poklonu koji je overen pred Osnovnim sudom u Negotinu pod brojem Ov1 3244/2013 od 31.07.2013. godine, jednosoban stan u Negotinu u Ulici ... broj .., stan broj .., ulaz drugi, površine 35 m2, u prizemlju stambene zgrade za kolektivno stanovanje broj .., na kp br .. i bivši poslovni prostor, a sada stan od dve sobe površine 77 m2, u prizemlju stambene zgrade za kolektivno stanovanje u Negotinu u Ulici ... broj .., na kp br .. u k.o. Negotin, koje nepokretnosti su, na osnovu gore navedenih Zaključaka Osnovnog suda u Negodinu prodate i predate AA, kao kupcu i najboljem ponudiocu, u postupku izvršenja. Pravnosnažnom presudom Osnovnog suda u Zaječaru P 289/2021 od 19.10.2021. godine, u parnici tužilaca GG i DD, oboje iz ..., Opština Negotin (kojima je AA prodao stan od dve sobe u Negotinu u Ulici ... broj .., ugovorom o kupoprodaji OPU: 92/2016 od 08.02.2016. godine), protiv tuženih VV i BB, utvrđeno je da je ništav ugovor o poklonu Ov 3244/2013 od 31.07.2013. godine, zaključen između tuženih i utvrđeno je pravo svojine tužilaca na nepokretnosti u Negotinu u Ulici ... broj .., na kp br .. u K.O. Negotin i to stan od dve sobe, broj zgrade .., broj ulaza .. u prizemlju, broj posebnog dela stana .., površine 77 m2. U toku ovog postupka tužilac je povukao tužbu za utvrđenje da je ništav ugovor o poklonu Ov 3244/2013 od 31.03.2013. godine, imajući u vidu da je pravnosnažnom presudom Osnovnog suda u Zaječaru P 289/2021 od 19.10.2021. godine, već utvrđeno da je taj ugovor ništav. Na predmetnom stanu, kao vlasnik, upisan je tuženi BB, na osnovu navedenog ugovora o poklonu iz 2013. godine.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, drugostepeni sud je tužbeni zahtev tužioca usvojio primenom odredbe člana 20. stav 1. Zakona o osnovama svojinsko-pravnih odnosa, odredbe člana 145. stav 3. Ustava Republike Srbije, odredbe člana 20. stav 7. Zakona o izvršenju i obezbeđenju („Službeni glasnik RS“ br. 31/2012 i 99/2011), koji je bio na snazi u trenutku zaključenja ugovora o poklonu i odredbe člana 103. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima. Po oceni drugostepenog suda, tužilac je, na zakonom dozvoljen način – kupovinom u postupku javnog nadmetanja i odlukom državnog organa u izvršnom postupku, stekao pravo svojine na predmetnom stanu, dok je tuženi upis prava svojine na tom stanu u katastru nepokretnosti izdejstvovao po ništavom ugovoru o poklonu koji ne može da proizvede nikakve pravne posledice.

Po oceni Vrhovnog suda, drugostepeni sud je pravilno primenio materijalno pravo.

Odredbom člana 20. stav 2. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa propisano je da se pravo svojine stiče i odlukom državnog organa na način i pod uslovima određenim zakonom.

Na osnovu odredbe člana 20. stav 7. Zakona o izvršenju i obezbeđenju („Službeni glasnik RS“ br 31/2001, 99/2011), koji je bio na snazi u vreme kada je zaključen ugovor o poklonu na osnovu koga je tuženi, u javnim knjigama, upisan kao vlasnik predmetnog stana, propisano je da ne proizvode pravno dejstvo raspolaganje imovinom koji izvršni dužnik učini nakon prijema rešenja o izvršenju odnosno zaključka kojim se određuje izvršenje.

Odredbom člana 103. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima propisano je da je ništav ugovor koji je protivan prinudnim propisima, javnom poretku ili dobrim običajima, ako cilj povređenog pravila ne upućuje na neku drugu sankciju ili zakon u određenom slučaju ne propisuje što drugo.

U konkretnom slučaju, tužilac je, kupovinom predmetnog stana u izvršnom postupku koji je vođen pred Osnovnim sudom u Negotinu, na osnovu Zaključka o prodaji I 1335/10 od 29.10.2013. godine i Zaključka istog suda I 1335/10 od 11.12.2013. godine, kojim mu je predmetni stan dodeljen kao najboljem ponudiocu, na osnovu te odluke, u smislu odredbe člana 20. stav 2. Zakona o osnovama svojinsko- pravnih odnosa, stekao pravo vlasništva na predmetnom stanu. Ugovor na osnovu kog je tuženi, derivativnim sticanjem, stekao pravo vlasništva na istom tom stanu, je ništav pravni posao jer se radi o raspolaganju imovinom koju je izvršni dužnik (poklodavac), učinio nakon prijema rešenja o izvršenju, u smislu odredbe člana 20. stav 7. Zakona o izvršenju i obezbeđenju i protivno zabrani koja mu je izrečena privremenom merom I 267/04 od 01.06.2004. godine, rešenjem na osnovu koga je određena privremena mera zabrane izvršnom dužniku da otuđi predmetnu nepokretnost.

Navodima revizije tuženog o tome da tužilac tužbom nije tražio utvrđenje ništvosti ugovora o poklonu na osnovu koga je on stekao pravo vlasništva na predmetnom stanu, ne dovodi se u sumnju pravilnost pobijane presude. Odredbom člana 109. Zakona o obligacionim odnosim,a propisano je da na ništavost sud pazi po službenoj dužnosti i na nju se može pozvati svako zainteresovano lice. Ugovor o poklonu na osnovu koga je tuženi u javne knjige upisan kao vlasnik predmetnog stana zaključen je protivno izrečenoj zabrani poklonodavcu da raspolaže tom nepokretnosti i ne proizvodi pravno dejstvo jer se radi o raspolaganju imovinom koju je izvršni dužnik učinio nakon prijema rešenja o izvršenju, u smislu odredbe člana 20. stav 7. Zakona o izvršenju i obezbeđenju, tada važećeg. Suprotno tome, tužilac je pravo vlasništva na predmetnom stekao odlukom državnog organa, a to je originarni način sticanja po kome se vlasništvo stiče na osnovu konačne odnosno pravnosnažne odluke nadležnog organa, pa je upis prava vlasništva u javne knjige deklarativan. Zbog toga tuženi revizijom neosnovano ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava.

Pravilna je i odluka o troškovima parničnog postupka jer je doneta pravilnom primenom odredbe člana 153. stav 1., 154. i 165. stav 2. Zakona o parničnom postupku.

Na osnovu odredbe člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Gordana Komnenić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković