Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, u preinačujućem delu, tuženi je blagovremeno izjavio reviziju, zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu u smislu člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11... 10/23) i zaključio da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac kao zakupodavac i tuženi kao zakupac 05.12.2007. godine zaključili su ugovor o zakupu pijačnog poslovnog prostora na kome je postavljen montažni objekat vlasništvo tuženog – lokal broj ..., ukupne površine 53,30m2 za ugovorenu zakupninu po 1m2 u iznosu od ukupno 21.229,92 dinara. Ovim ugovorom tuženi kao zakupac se obavezao da će prostor koristiti isključivo za obavljanje odobrene delatnosti – prodaja mešovite robe u skladu sa odredbama Odluke o pijacama i pijačnom redu. Prema članu 4. ugovora, korišćenje prostora teče od 01.01.2008. godine, a prema članu 6, ugovor se zaključuje na određeno vreme, za period od 01.01.2008. godine do 31.12.2008. godine. Po isteku vremena za koje je ugovor o zakupu zaključen, ugovorne strane ugovor mogu obnoviti pod istim uslovima kao i prethodni, s tim što ugovor prestaje, prema članu 7. istekom vremena na koje je zaključen i raskidom ugovora, a prema članu 8. ugovor prestaje i kada zakupac prestane da obavlja delatnost – prodaju proizvoda označenih u tački 2. ugovora, kao i u slučaju da se po odluci nadležnog organa uprave ili zakupodavca zabrani prodaja ili vršenje usluga. Prema članu 9. ugovora, zakupnina se plaća u roku od 3 dana od dana prijema fakture, a prema članu 10. naknada za korišćenje vode, električne energije, toplotne energije, fizičko – tehničkog obezbeđenja i iznošenje smeća nisu uračunate u iznos zakupnine i posebno se plaćaju po uredno izdatom računu zakupodavca, kao i obaveza plaćanja poreza na dodatu vrednost. Naknada koju je zakupac u obavezi da plaća zakupodavcu korisniku će se zaračunati i fakturisati u većim iznosima i bez njegove saglasnosti ili izmene ugovora, ukoliko se promeni odluka nadležnih organa. Po isteku vremena za koje je ugovor o bio zaključen, stranke nisu zaključile novi ugovor. S obzirom da je tuženi lokal koristio za klađenje i kockanje Uprava pijace mu je zabranila da za ovu delatnost koristi montažni objeka. Objekat tužioca se i dalje nalazi na prostoru pijace. Tužilac je tuženom za period od maja 2009. godine do marta 2013. godine ispostavljao fakture za svaki mesec pojedinačno, prema kojima su tuženom fakturisani troškovi na ime zakupnine, vode i iznošenja smeća, po kom osnovu ukupno dugovanje tuženog u navedenom periodu prema tužiocu iznosi 1.415.305,34 dinara.

Montažni objekat tuženog nalazi se na dve katastarske parcele i to na kat. parceli br. ... KO ..., u delu od 51m2, dok se preostali deo od 2m2 nalazi na kat. parceli broj .../... KO ... . Katastarska parcela br. ... KO ... je u državnoj svojini, a korisnik ovog zemljišta je BB. Katastarska parcela .../... KO ... takođe je u državnoj svojini Republike Srbije, a kao korisnici navedenog zemljišta upisani su Grad Beograd sa udelom od 300/5296, tužilac sa udelom od 3875/5296 i VV sa udelom od 1121/5296 idealnih delova.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je odlučio odbijanjem tužbenog zahteva. Po stanovištu tog suda, u utuženom periodu tužilac sa tuženim nije imao zaključen ugovor o zakupu prostora, s obzirom da je ugovor prestao istekom vremena za koji je zakup određen, odnosno 31.12.2008. godine, a nije ni vlasnik, odnosno korisnik na parceli na kojoj se u pretežnom delu nalazi objekat tuženog, iz kojih razloga tužilac nema aktivnu legitimaciju da od tuženog potražuje utuženi iznos.

Drugostepeni sud je u pobijanom delu preinačio prvostepenu presudu i usvojio tužbeni zahtev. Po stanovištu tog suda, iako je ugovor o zakupu prestao (zbog zabrane od strane tužioca tuženom da u lokalu obavlja delatnost klađenja), postoji obaveza tuženog da za utuženi period plati naknade za korišćenje prostora na kome se njegov objekat sve vreme nalazi i to u visini koja je utvrđena posebnim aktom komunalnog preduzeća – njegovim Cenovnikom u smislu člana 13. stav 4. Zakona o komunalnim delatnostima. Potraživanje tužioca nije zastarelo, jer komunalna usluga nije vršena za potrebe domaćinstva u kom slučaju bi se primenjivao jednogodišnji rok zastarelosti prema odredbi člana 378. stav 1. tačka 1. Zakona o obligacionim odnosima, već se ima primeniti rok zastarelosti iz člana 371. istog zakona od 10 godina. Tuženi je dužan da zakonsku zateznu kamatu plati od dana podnošenja predloga za izvršenje na osnovu člana 324. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima.

Po oceni Vrhovnog suda, pravilno je drugostepeni sud primenio materijalno pravo i doneo odluku o preinačenju u pobijanom delu.

Prema Odluci o pijacama („Službeni list Grada Beograda“, br. 9/2001... 2/11) u članu 1. propisano je da se tom odlukom propisuju uslovi i način obavljanja komunalne delatnosti održavanja pijaca i pružanja usluga na pijacama na teritoriji Grada Beograda, a članom 2. da je pijaca u smislu odluke prostor određen planskim aktom, namenjen i komunalno opremljen za obavljanje prometa poljoprivredno – prehrambenih i drugih proizvoda i vršenja usluga u prometu robe, čije se održavanje, opremanje i korišćenje vrši u skladu sa ovom odlukom (stav 1).

Odredbom člana 4. Odluke, propisano je da je održavanje pijace obavljanje svih poslova kojima se obezbeđuje nesmetano obavljanje prometa i vršenje usluga u prometu robe, a naročito: svakodneno pranje i čišćenje pijace, obezbeđenje i čuvanje pijace, naplata naknade za korišćenje objekata, opreme i pijačnog prostora, održavanje komunalne infrastrukture (javne česme, javnog WC, hidranta, instalacije vodovoda i kanalizacije, ograde, pijačnog platoa i sl).

Odredbom člana 20. ove Odluke, propisano je da preduzeće, odnosno preduzetnik koji održava pijacu daje na korišćenje dnevno ili na duži vremenski rok stalne, privremene pokretne pijačne objekte, opremu i prostor pravnom ili fizičkom licu, odnosno preduzetniku u skladu sa zakonom i ovom odlukom, a članom 21. da stalni, privremeni i pokretni pijačni objekat, kao i pijačni prostor, daje se na korišćenje na osnovu ugovora koje zaključuje preduzeće, odnosno preduzetnik koji održava pijacu i korisnik objekta. Za korišćenje pokretnih objekata se zaključuje ugovor u pisanoj formi. Članom 22. propisano je da se za korišćenje objekata, opreme i prostora na pijaci korisnik plaća naknadu (stav 1.); visinu naknade posebnim aktom utvrđuje preduzeće, odnosno preduzetnik koji održava pijacu (stav 2).

Odredbom člana 4. stav 2. Zakona o komunalnim delatnostima („Službeni glasnik RS“, br. 16/97 i 42/98), koji se primenjivao u jednom periodu obuhvaćenog tužbom, bilo je propisano da pored taksativno nabrojanih delatnosti komunalne delatnosti, skupština opštine može, kao komunalne delatnosti odrediti i druge delatnosti od lokalnog interesa i propisati uslove i način njihovog obavljanja, između ostalog i održavanje pijaca i pružanje usluga na njima. Odredbom člana 2. stav 3. tačka 9. i članom 3. tačka 9. Zakona o komunalnim delatnostima („Službeni glasnik RS“, br.88/11 upravljanje pijacama je određeno kao komunalna delatnost i definisanakao komunalno opremanje, održavanje i organizacija delatnosti na zatvorenim i otvorenim prostorijama, koji su namenjeni za obavljanje prometa poljoprivredno-prehrambenih i drugih proizvoda. Odredbom člana 23. istog Zakona, propisano je da javno komunalno preduzeće odlučuje, uz saglasnost skuštine opštine, odnosno organa opštine koji skupština odredi, o ceni komunalnih proizvoda i komunalnih usluga koje plaćaju neposredni korisnici (isporuka vode i toplotne energije, iznošenje kućnog smeća, gradski javni saobraćaj i dr).

Odredbom člana 13. stav 4. istog Zakona, propisano je da obaveze korisnika komunalne usluge, uključujući i plaćanje cene komunalne usluge, nastaje započinjanjem korišćenja komunalne usluge, odnosno početkom pružanja komunalne usluge i kada se koristi suprotno propisima kojima se uređuje ta komunalna delatnost.

U konkretnom slučaju, tuženi je vlasnik montažnog objekta koji se nalazi u okviru pijačnog prostora pijace „Dušanovac“ na teritoriji Grada Beograda. Sa tužiocem je 05.12.2007. godine zaključio ugovor o zakupu pijačnog poslovnog prostora na kome je postavljen njegov montažni objekat površine 53,30m2. Nasuprot revizijskim navodima, iako je ugovor o zakupu pijačnog prostora prestao, s obzirom na činjenicu da se montažni objekat tuženog i dalje nalazi u okviru pijačnog prostora, to tuženi jeste u obavezi da plati naknade koje su predmet tužbenog zahteva. Pitanje vlasništva na katastarskim parcelama na kojima se predmetni pijačni prostor nalazi je bez uticaja, s obzirom da je montažni objekat tuženog postavljen u okviru ograđenog pijačnog prostora za čije održavanje, odnosno upravljanje je nadležan tužilac, kao i za naplaćivanje naknade za pružene usluge za taj prostor.

Neosnovano se revizijom ukazuje da je drugostepeni sud pogrešno primenio materijalno pravo kada je zaključio da potraživanje tužioca nije zastarelo. Naime, po stanovištu Vrhovnog suda, na konkretni slučaj ima se primeniti odredba člana 371. Zakona o obligacionim odnosima koja propisuje opšti rok zastarelosti od 10 godina, a ne odredba člana 378. stav 1. tačka 1. istog zakona, jer se ta odredba odnosi na rok zastarelosti za komunalne usluge koje se pružaju za potrebe domaćinstva, što ovde nije slučaj.

Potvrđena je i odluka o troškovima postupka, jer je doneta pravilnom primenom člana 150, 153. stav 1. i 154. ZPP.

Iz iznetih razloga, odlučeno je kao u izreci presude na osnovu člana 414. stav 1. ZPP.

Predsednik veća - sudija

Gordana Komnenić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković