Presudom Privrednog apelacionog suda Pž br.4474/24 od 14.05.2025. godine, odbijena je kao neosnovana žalba tuženog i potvrđena presuda Privrednog suda u Leskovcu označenog broja, a odbijen je zahtev tuženog za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Blagovremenom revizijom tužena pobija pravnosnažnu drugostepenu presudu zbog pogrešne primene materijalnog prava sa pozivom na član 404. ZPP. Ističe da je potrebno da se od strane Vrhovnog suda razmotre pravna pitanja u vezi tužbenih zahteva usmerenih protiv RS kao osnivača zdravstvene ustanove za potraživanje koje nije namireno u izvršnom postupku koji poverilac vodi prema zdravstvenoj ustanovi. Predlaže da se revizija usvoji, nižestepene presude preinače i odbije tužbeni zahtev, a tuženom naknade troškovi postupka koje opredeljuje.

Prema članu 404. ZPP, revizija je izuzetno dozvoljena zbog pogrešne primene materijalnog prava i protiv drugostepene presude koja ne bi mogla da se pobija revizijom, ako je po oceni Vrhovnog kasacionog suda potrebno da se razmotre pravna pitanja od opšteg interesa ili pravna pitanja u interesu ravnopravnosti građana, radi ujednačavanja sudske prakse, kao i ako je potrebno novo tumačenje prava.

Vrhovni sud nalazi da postoje uslovi za odlučivanje o reviziji tuženog kao izuzetno dozvoljenoj, jer postoji potreba za razmatranjem pravnih pitanja u vezi odgovornosti Republike Srbije kao osnivača zdravstvenih ustanova za potraživanja prema ustanovama za koja poverioci nisu namireni u izvršnom postupku koji se vodi protiv zdravstvene ustanove, kao izvršnog dužnika, sve u cilju ujednačavanja sudske prakse. Zato je na osnovu člana 404. stav 2. ZPP, odlučeno kao u izreci pod 1.

Ispitujući pobijanu presudu na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni sud je ustanovio da je revizija osnovana.

U postupku donošenja presude nije učinjena bitna povreda iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je protiv ZC „Vranje“ zbog neizmirenja duga po računima za isporučenu robu pred Privrednim sudom u Leskovcu, vodio parnični postupak koji je okončan presudom P br.163/19 od 22.10.2019. godine. Nakon pravnosnažnosti presude, tužilac je protiv ZC „Vranje“ podneo predlog za izvršenje o kome je isti sud doneo rešenje o izvršenju Ii 9/22 od 03.03.2022. godine. Izvršenje je povereno na sprovođenje javnom izvršitelju Mirjani Rimčić iz ... . Javni izvršitelj je doneo zaključak o izvršenju Ii 359/22 kojim je određeno sprovođenje izvršenja radi naplate označenih novčanih potraživanja na ime glavnog duga, kamate, parničnih troškova i troškova izvršenja. Potraživanje u izvršnom postupku do dana utuženja nije plaćeno, jer su računi izvršnog dužnika u blokadi. Prema izveštaju o izvršenju budžeta za period od 2016. do 2023. godine, prema strukturi prihoda i primanja, veštačenjem je utvrđeno da se Zdravstveni centar u Vranju u najvećem obimu, odnosno preko 90% finansira iz ustupljenih javnih prihoda, odnosno iz sredstava dobijenih od strane RFZO, Filijale u Vranju.

Na osnovu tako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi usvajaju tužbeni zahtev sa obrazloženjem da odgovornost tuženog proizlazi iz člana 14. stav 1. Zakona o stečaju, imajući u vidu da se nad izvršnim dužnikom ZC „Vranje“ ne može sprovesti stečajni postupak iako postoji trajna nesposobnost plaćanja, zbog čega tuženi kao osnivač solidarno odgovara za obaveze ovog lica. Ocenjuju da je neosnovan prigovor zastarelosti potraživanja jer je izvršenje određeno rešenjem o izvršenju Privrednog suda u Leskovcu Ii 9/22 od 03.03.2022. godine, te od dana donošenja rešenja do utuženja 07.12.2023. godine nije protekao desetogodišnji rok zastarelosti iz člana 379. ZOO.

Pravilno nižestepeni sudovi zaključuju da potraživanje tužioca nije zastarelo, mada se u konkretnom slučaju ne može primeniti rok iz člana 379. ZOO jer potraživanje utvrđeno pravnosnažnom sudskom odlukom ili odlukom drugog nadležnog organa ili poravnanjem zastareva u roku od 10 godina iz ovog člana samo prema dužniku iz isprave. Tužilac ima pravnosnažnu presudu u odnosu na Zdravstveni centar kao dužnika iz isprave i izvršnog dužnika po rešenju o izvršenju, a ne u odnosu na ovde tuženog. Odgovornost tuženog kao osnivača uspostavlja se naknadno, nastupanjem nesposobnosti plaćanja dužnika iz isprave prema kome se stečaj ne može voditi, i to kao solidarnog dužnika. Za njegovu obavezu poseban rok zastarelosti nije propisan, pa se primenjuje opšti rok iz člana 371. ZOO koji takođe iznosi 10 godina i nije protekao da dana podnošenja tužbe.

Pravilno su nižestepeni sudovi zaključili i da postoji odgovornost tuženog za obaveze Zdrvastvenog centra Vranje koji se u pretežnom delu, u posmatranom sedmogodišnjem periodu, pretežno finansirao iz ustupljenih javnih prihoda, te da se prema njemu ne može voditi stečaj. Zbog toga se na osnovu člana 14. stav 1. i stav 3. Zakona o stečaju uspostavlja solidarna odgovornost tuženog kao osnivača.

Međutim, prema članu 414. ZOO, kada postoji više lica na strani dužnika, a obaveza je solidarna, onda svaki dužnik solidarne obaveze odgovara poveriocu za celu obavezu i poverilac može zahtevati njeno ispunjenje od koga hoće sve dok ne bude potpuno ispunjeno, ali kada jedan dužnik ispuni obavezu ona prestaje i svi se dužnici oslobađaju. S obzirom na prirodu solidarne obaveze i posledice ispunjenja od strane jednog od solidarnih dužnika prestankom obaveze i ostalih solidarnih dužnika, nužno je izrekom izreći solidarnost obaveze, i u sitaciji u kojoj se postupak ne vodi protiv više ili svih solidarnih dužnika, već se vodi u odvojenim postupcima, kao što je ovde slučaj. Izricanjem solidarnosti obaveze sa određenim licem kao drugim solidarnim dužnikom se obezbeđuje primena pravnih posledica propisanih materijalnim pravom.

Zdravstveni centar Vranje je pravnosnažnom presudom obavezan na isplatu potraživanja prema tužiocu kao poveriocu. Solidarna obaveza tuženog je uspostavljena na osnovu člana 14. Zakona o stečaju, na osnovu činjenice da postoje uslovi za pokretanje stečajnog postupka, ali da je dužnik lice prema kome se stečajni postupak ne može voditi zbog čega se i uspostavlja solidarna odgovornost osnivača. Imajući u vidu da se prema Zdravstvenom centru vodio parnični postupak koji je pravnosnažno okončan, da je u toku izvršni postupak, izricanjem solidarnosti obaveze ovde tuženog sa zdravstvenom utanovom za čije obaveze odgovara, obezbeđuje se da isto potraživanje ne bude naplaćeno dva puta, već da se u slučaju isplate od strane bilo kog od solidarnih dužnika, i drugi solidarni dužnik oslobodi obaveze. Stoga su na osnovu člana 416. ZOO, preinačene nižestepene presude i odlučeno je kao u stavu dva izreke.

Imajući u vidu da je tuženi u neznatnom delu uspeo u postupku, na osnovu člana 153. ZPP je odlučeno da svaka stranka snosi svoje troškove postupka.

Predsednik veća - sudija

Tatjana Miljuš, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković