Presudom Apelacionog suda u Nišu Gž1 4173/2023 od 10.01.2024. godine, stavom prvim izreke, ukinuta je presuda Osnovnog suda u Nišu P1 2570/2023 od 28.09.2023. godine, u stavovima prvom i drugom izreke i tužba kojom je tužilja tražila da se utvrdi da joj je nezakonito prestao radni odnos i da je zasnovala radni odnos na neodređeno vreme 01.07.2010. godine u Prekršajnom sudu u Kosovskoj Mitrovici kao pravnom sledbeniku Opštinskog organa za prekršaje u Orahovcu, odbačena je kao neblagovremena. Stavom drugim izreke, preinačena je presuda Osnovnog suda u Nišu P1 2570/23 od 28.09.2023. godine u stavu trećem izreke, tako što je odbijen tužbeni zahtev da se obaveže tužena da joj na ime naknade štete u vidu izgubljene zarade za period od 01.07.2010. godine do ...2017. godine, kao dana odlaska u starosnu penziju, a da je radila kao sudijski pomoćnik u Prekršajnom sudu uz umanjenje primljene zarade – plate kod RGZ Službe za katastar nepokretnosti u Nišu od 01.07.2010. godine do 30.11.2011. godine isplati pojedinačne mesečne iznose sa zakonskom zateznom kamatom od dospelosti do isplate, kako je to bliže označeno u tom stavu izreke. Stavom trećim izreke, preinačena je presuda Osnovnog suda u Nišu P1 2570/23 od 28.09.2023. godine u stavu četvrtom izreke, tako što je odbijen tužbeni zahtev da se obaveže tužena da tužilji na priznate zarade i plate iz prethodnog stava uplati sve doprinose nadležnim fondovima PIO po stopama i iznosima na dan uplate za period od 01.07.2010. godine do ..2017. godine. Stavom četvrtim izreke, preinačena je odluka o troškovima postupka sadržana u stavu petom izreke, tako što je određeno da svaka stranka snosi svoje troškove postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilja je blagovremeno izjavila reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pobijanu presudu na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da revizija tužilje nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po slubženoj dužnosti. Nisu učinjene ni druge bitne povrede odredaba parničnog postupka koje mogu biti razlog za izjavljivanje ovog pravnog leka na osnovu odredbe člana 407. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja je rešenjem Skupštine opštine Orahovac od 23.04.1984. godine izabrana za sudiju Opštinskog organa za prekršaje u Orahovcu, da bi Vlada Republike Srbije rešenjem od 19.06.2003. godine poslednji put imenovala tužilju za sudiju za prekršaje. U postupku za opšti izbor sudija za sudove opšte i posebne nadležnosti, povodom oglasa Visokog saveta sudstva od 13.01.2010. godine tužilja je ostala privremeno neraspoređena. Rešenjem v.f. predsednika Prekršajnog suda u Kosovskoj Mitrovici od 28.01.2010. godine tužilji je utvrđena naknada plate u trajanju od 6 meseci u visini plate koju je imala u trenutku prestanka dužnosti počev od 01.01.2010. godine od 30.06.2010. godine. Rešenjem v.f. predsednika Prekršajnog suda u Kosovskoj Mitrovici od 28.07.2010. godine tužilji utvrđen prestanak prava na naknadu plate u trajanju od 6 meseci i uručena joj je popunjena radna knjižica zaključena sa danom 30.06.2010. godine, kao danom prestanka rada u Prekršajnom sudu u Kosovskoj Mitrovici, za koji period je evidentiran i radni staž od 01.01.2010. godine do 30.06.2010. godine. Protiv odluke Visokog saveta sudstva od 13.01.2010. godine tužilja je izjavila prigovor koji je odbačen odlukom Visokog saveta sudstva od 23.12.2011. godine. Tužilja je pokrenula postupak pred Upravnim sudom koji je okončan presudom Upravnog suda od 18.05.2017. godine kojim je tužba odbijena kao neosnovana. Tužbu u ovoj parnici podnela je 14.07.2017. godine.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev, utvrdio da je tužilji nezakonito prestao radni odnos u Prekršajnom sudu u Kosovskoj Mitrovici kao pravnom sledbeniku Opštinskog organa za prekršaje u Orahovcu, utvrdio da je tužilja zasnovala radni odnos na neodređeno vreme u Prekršajnom sudu u Kosovskoj Mitrovici, kao pravnom sledbeniku Opštinskog organa za prekršaje u Orahovcu dana 01.07.2010. godine i obavezao tuženog da tužilji na ime naknade štete u vidu izgubljene zarade za period od 01.07.2010. godine do ..2017. godine isplati novčane iznose koji predstavljaju razliku između zarade ostvarene kod RGZ Službe za katastar nepokretnosti u Nišu i zarade koju bi ostvarila da je radila kao sudijski pomoćniku u Prekršajnom sudu, sa obrazloženjem da se u konkretnom slučaju na tužilju imaju primeniti odredbe člana 70. stav 1. i 2. Zakona o radnim odnsima u državnim organima, pa je shodno tome tužena bila u obavezi da tužilju kao lice koje je razrešeno funkcije, ukoliko je moguće rasporedi na radno mesto koje odgovara njenoj stručnoj spremi i radnim sposobnostima što nije učinila, iako je bilo slobodnih radnih mesta koji su bili u skladu sa vrstom i stepenom stručne spreme tužilje.

Drugostepeni sud je ukinio prvostepenu presudu u stavu prvom izreke, kojim je tužilja tražila da se utvrdi da joj je nezakonito prestao radni odnos u Prekršajnom sudu u Kosovskoj Mitrovici kao pravnom sledbeniku Opštinskog organa za prekršaje u Orahovcu i stavu drugom izreke za utvrđenje da je tužilja zasnovala radni odnos na neodređeno vreme u Prekršajnom sudu u Kosovskoj Mitrovici kao pravnom sledbeniku bivšeg Opštinskog organa za prekršaje u Orahovcu dana 01.07.2010. godine i tužbu odbacio kao neblagovremenu, koji pravni stav prihvata i Vrhovni sud.

Odredbom člana 195. stav 1. Zakona o radu („Sl. glasnik RS“, br. 24/05, 61/05 i 54/09) je propisano da, protiv rešenja kojim je povređeno pravo zaposlenog ili kad je zaposleni saznao za povredu prava, zaposleni, odnosno predstavnik sindikata čiji je zaposleni član, ako ga zaposleni ovlasti može da pokrene spor pred nadležnim sudom. Odredbom stava 2. ovog člana, da, rok za pokretanje spora jeste 90 dana od dana dostavljanja rešenja, odnosno saznanja za povredu prava.

Dakle, iako tužba za utvrđenje po pravilu ne zastareva, s obzirom na propisan rok za ostvarivanje sudske zaštite od 90 dana iz člana 195. stav 2. Zakona o radu, u parnici radi utvrđenja postojanja radnog odnosa, rok od 90 dana za podnošenje tužbe počinje da teče od dana dostavljanja rešenja, odnosno saznanja za povredu prava. Stoga se ne može prihvatiti zaključak prvostepenog suda da tužba u ovoj pravnoj stvari nije neblagovremena. Kako je tužilja za prestanak radnog odnosa saznala 28.07.2010. godine, kada je rešenjem v.f. predsednika Prekršajnog suda u Kosovskoj Mitrovici od 28.07.2010. godine tužilji utvrđen prestanak prava na naknadu plate u trajanju od 6 meseci i uručena joj je popunjena radna knjižica zaključena sa danom 30.06.2010. godine, kao danom prestanka rada u Prekršajnom sudu u Kosovskoj Mitrovici, to je od 28.07.2010. godine kao dana saznanja za tužiljin radno pravni status počeo da teče rok od 90 dana za ostvarivanje sudske zaštite, a koji je u ovoj parnici protekao, s obzirom na to da je tužba u ovoj parnici podneta 14.07.2017. godine.

U konkretnom slučaju, tužilja nije u propisanom roku tražila sudsku zaštitu, zbog čega nisu od uticaja na drugačiju odluku ovoga suda navodi revizije o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Odlučujući o tužbenom zahtevu za naknadu štete u vidu izgubljene zarade za period od 01.07.2010. godine do ...2017. godine, kao dana odlaska u starosnu penziju, a da je tužilja radila kao sudijski pomoćnik u Prekršajnom sudu uz umanjenje zarade – plate kod RGZ Službe za katastar nepokretnosti u Nišu od 01.07.2010. godine do 30.11.2011. godine, po nalaženju Vrhovnog suda pravilna je odluka drugostepenog suda kojim je tužbeni zahtev odbijen.

U postupku je utvrđeno da je tužilji kao sudiji organa za prekršaje prestala dužnost sa danom 31.12.2009. godine i utvrđena joj naknada plate u trajanju od 6 meseci koju je imala u trenutku pre prestanka funkcije. Kod ovako utvrđene činjenice radnopravni status tužilje odredba člana 181. stav 2. Zakona o državnim službenicima, mogla se primeniti samo do početka rada sudova za prekršaje, odnosno 01.01.2010. godine. Počev od 01.01.2010. godine, obzirom da tužilja nije izabrana na funkciju sudije za prekršaje, pitanje njenog radnopravnog statusa regulisano je primenom odredbe člana 101. Zakona o sudijama. Ova zakonska odredba predviđa prestanak dužnosti neizabranih sudija danom stupanja na dužnost izabranih sudija, sa pravom da sudije u statusu neizabranih sudija ostvaruju pravo na naknadu u trajanju od 6 meseci. Stoga se tužilja ne može pozivati da joj je kod tužene nezakonito prestao radni odnos, kao zaposlenom državnom službeniku kod tužene, suprotno navodima u reviziji.

Tužilja se ne može u pogledu svog radnopravnog statusa pozivati na odredbu člana 70. stav 1. i 2. Zakona o radnim odnosima u državnim organima („Službeni glasnik RS“, br. 48/91... 39/2002). Primena ovog zakona nije merodavan propis u odnosu na radnopravni status tužilje. Na njen radnopravni status do 01.01.2010. godine primenjivala se odredba člana 181. stav 2. Zakona o državnim službenicima koja je predviđala da se na sudije organa za prekršaje primenjuju odredbe Zakona o radnim odnosima u državnim organima, samo do početka radova sudova za prekršaje. Kako su ovi sudovi otpočeli sa radom primenom Zakona o uređenju sudova („Službeni glasnik RS“, br. 116/08 i 104/09), a koji su ustanovljeni članom 11. član 4. i odredbom člana 98. tog zakona od 01.01.2010. godine, tužilja je kao neizabrani sudija bila u radnom odnosu kod tužene sve do 30.06.2010. godine do kada je primala naknadu, a nakon toga joj pravilno i na osnovu zakona doneto rešenje o prestanku radnog odnosa od strane tužene.

Na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Branka Dražić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković