Ispitujući pobijanu drugostepenu presudu na osnovu člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11...10/23), Vrhovni sud je našao da je revizija tužilje nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti, a u reviziji se ne ukazuje na druge povrede postupka koje mogu biti razlog za izjavljivanje revizije u smislu člana 407. istog zakona.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja je bila u radnom odnosu na neodređeno vreme kod tuženog na poslovima ... tehničar u Sektoru za ... stanica ..., a po aneksu ugovora od 28.02.2018. godine, aneksa broj 10 ugovora o radu. Nakon toga u toku 2019. godine zaključila je aneks ugovora broj 11, i tako 2020. godine aneks ugovora broj 12, a 12.02.2021. godine zaključen je aneks ugovora broj 13. Svakim narednim aneksom ugovora visina koeficijenta je bila 2,62 a posebni mesečni fond časova je bio opredeljen na 174 časa. Visina vrednosti časa je sa aneksima menjana tj. uvećavana je. Za utužene mesece tužilja je imala veći broj časova ali joj je zarada isplaćivana po obračunu od 174 časa mesečno.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je primenom odredbi člana 8. stav 1, 9. stav 1, 104, 105, 107. i 110. Zakona o radu zauzeo stanovište da je tuženi regulisanjem osnovne zarade na način kako je navedeno u članu 24. njegovog Kolektivnog ugovora utvrdio nepovoljnije uslove rada za zaposlene od uslova propisanih Zakonom o radu u pogledu utvrđivanja osnovne zarade u utuženom periodu, smatrajući da je poslodavac u obavezi da obračuna i isplati osnovnu zaradu prema vremenu (časovima) koje svaki zaposleni provede na radu (efektivni rad), a ne na osnovu prosečnog fonda časova (projektovani rad), zbog čega je usvojio tužbeni zahtev i dosudio tužilji veštačenjem utvrđen iznos od 6.507,15 dinara na ime razlike pripadajuće i isplaćene zarade za traženi period spram ostvarenih efektivnih časova rada tužilje i vrednosti radnog časa utvrđenog Kolektivnim ugovorom i njenim ugovorom o radu, sa pripadajućom zateznom kamatom od dospelosti svakog pojedinačnog mesečnog iznosa razlike zarade do isplate.

Drugostepeni sud nije prihvatio stanovište prvostepenog suda da je metodologija obračuna osnovne zarade kako je utvrđena članom 24. Kolektivnog ugovora tuženog i ugovorom o radu u suprotnosti sa Zakonom o radu, smatrajući da je tužilji pravilno obračunata zarada. Prema stanovištu ovog suda, bez obzira da li je efektivan broj časova rada tužilje u određenom mesecu u godini bio manji ili veći od prosečnog mesečnog fonda časova rada od 174 utvrđenog članom 25. Kolektivnog ugovora tuženog, tužilji je na godišnjem nivou isplaćena zarada u celosti iz razloga što tužilja na godišnjem nivou ostvaruje prosečan mesečan fond časova rada od 174, (s tim što je u pojedinim mesecima ima mesečni fond časova veći od ugovorenih 174, a u drugim manji). Polazeći od toga da je tužilji u određenim mesecima spornog perioda isplaćena puna zarada iako je imala manji broj efektivnih časova rada od prosečnog mesečnog broja časova rada, drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev.

Po oceni Vrhovnog suda, drugostepeni sud je pravilno primenio materijalno pravo.

Odredbama člana 104. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“ br. 24/05...75/14) propisano je da zaposleni ima pravo na odgovarajuću zaradu, koja se utvrđuje u skladu sa zakonom, opštim aktom i ugovorom o radu. Zaposlenima se garantuje jednaka zarada za isti rad ili rad iste vrednosti koji ostvaruju kod poslodavca. Pod radom jednake vrednosti podrazumeva se rad za koji se zahteva isti stepen stručne spreme, odnosno obrazovanja, znanja i sposobnosti u kome je ostvaren jednak radni doprinos uz jednaku odgovornost. Odluka poslodavca ili sporazum sa zaposlenim koji nisu u skladu sa stavom 2. ovog člana ništavi su. U slučaju povrede prava iz stava 2. ovog člana zaposleni ima pravo na naknadu štete. Odredbom člana 105. istog zakona propisano je da se zarada iz člana 104. stav 1. ovog zakona sastoji od zarade za obavljeni rad i vreme provedeno na radu, zarade po osnovu doprinosa zaposlenog, poslovnom uspehu poslodavca (nagrade, bonusi i slično) i drugih primanja po osnovu radnog odnosa, u skladu sa opštim aktom i ugovorom o radu. Pod zaradom u smislu stava 1. ovog člana smatra se zarada koja sadrži poreze i doprinose koji se plaćaju iz zarade. Pod zaradom u smislu stava 1. ovog člana smatraju se sva primanja iz radnog odnosa osim primanja iz člana 14., člana 42. stav 3. tačka 4. i 5., člana 118. tačke 1. do 4., člana 119., člana 120. tačka 1. i člana 158. ovog zakona. Odredbom člana 106. istog zakona je propisano da se zarada za obavljeni rad i vreme provedeno na radu sastoji od osnovne zarade, dela zarade za radni učinak i uvećane zarade Odredbama člana 107. je propisano da se osnovna zarada određuje na osnovu uslova utvrđenih pravilnikom potrebnih za rad na poslovima za koje zaposleni zaključuje ugovor o radu i vremena provedenog na radu. Radni učinak određuje se na osnovu kvaliteta i obima obavljenog posla, kao i odnosa zaposlenog prema radnim obavezama. Opštim aktom utvrđuju se elementi za obračun i isplatu osnovne zarade i zarade po osnovu radnog učinka iz stava 1. i 2. ovog člana. Ugovorom o radu može se utvrditi osnovna zarada u većem iznosu od osnovne zarade utvrđene na osnovu elemenata iz opšteg akta.

Imajući u vidu da se saglasno odredbi člana 107. stav 1 Zakona o radu osnovna zarada određuje (između ostalog) i na osnovu vremena provedenog na radu, da je opštim aktom tuženog, kao i između stranaka ugovoreno da se osnovna zarada zaposlenog utvrđuje kao proizvod vrednosti jednog radnog časa, neto koeficijenta posla i prosečnog mesečnog fonda časova rada od 174 časa, da je u prvostepenom postupku sa sigurnošću utvrđeno da je tuženi tužilji tokom celog spornog perioda obračunavao osnovnu zaradu množenjem ugovorene vrednosti jednog radnog časa, neto koeficijenta posla i prosečnog mesečnog fonda časova rada od 174 časa, a da tužilja nije dokazala da joj je tuženi tokom spornog perioda obračunavao i isplaćivao zaradu množenjem vrednosti jednog radnog časa, neto koeficijenta posla i broja časova rada koji je manji od prosečnog mesečnog fonda časova rada od 174 časa, pravilno je drugostepeni sud zaključio da je tužbeni zahtev tužilje neosnovan.

Navodima revizije da je tuženi time što je svojim opštim aktima kao element za obračun osnovne zarade (pored vrednosti radnog časa i koeficijenta posla) odredio prosečan mesečni fond časova od 174 časa zaposlenima dao manja prava od prava utvrđenih Zakonom o radu, zbog čega se u konkretnom slučaju mora primeniti Zakon, tužilac suštinski ukazuje da navedeni Kolektivni ugovori za tuženog u navedenom delu nisu u saglasnosti sa odredbama Zakona o radu. Imajući u vidu da Ustavni sud saglasno odredbi člana 167. stav 1 tačka 5. Ustava Republike Srbije odlučuje i o saglasnosti kolektivnih ugovora sa zakonom, a da tužilja nije dokazala da je od strane Ustavnog suda utvrđeno da ovi Kolektivni ugovori tuženog u navedenom delu nisu u saglasnosti sa odredbama Zakona o radu, Vrhovni sud je ove navode revizije ocenio kao neosnovane. Polazeći od utvrđene činjenice da je tuženi tužilji tokom celog spornog perioda zaradu obračunavao i isplaćivao množenjem vrednosti jednog radnog časa, neto koeficijenta posla i prosečnog mesečnog fonda časova rada od 174 časa, odnosno u svemu u skladu sa navedenim normama materijalnog prava, to su bez uticaja na pravilnost pobijane drugostepene presude navodi revizije da se zarada isplaćuje na mesečnom nivou, a ne na godišnjem nivou (bilo koji oblik „prebijanja“ nije dopušten), kao i da tuženi nije istakao kompenzacioni prigovor ili pak protivtužbu, koji se suštinski svode na tvrdnju da je tuženi tužilji trebao da obračunava zaradu množenjem vrednosti jednog radnog časa, neto koeficijenta posla i stvarno (efektivno) ostvarenih časova rada na mesečnom nivou.

Kako je odredbom člana 24. Kolektivnog ugovora tuženog važećim u spornom periodu propisano da se osnovna zarada zaposlenog utvrđuje kao proizvod vrednosti jednog radnog časa, koeficijenta posla i prosečnog mesečnog fonda časova rada od 174, a istu odredbu sadrži i ugovor o radu koji je tužilja zaključila sa tuženim poslodavcem (s tim što je u ugovor naveden i apsolutni iznos osnovne zarade tužilje za svaku kalendarsku godinu), ne može se iz ove odredbe Kolektivnog ugovora tuženog izvući samo jedan parametar koji se tiče vrednosti radnog časa, a zanemariti preostala dva parametra, a to su koeficijent posla i prosečan mesečan fond časova od 174, jer bi se time narušio princip obračuna osnovne mesečne zarade predviđen godišnjim rasporedom rada kod tuženog u odnosu na model radnog vremena zaposlenog koji je propisan opštim aktom tuženog poslodavca.

Shodno navedenom, pravilno je drugostepeni sud našao da tužilji ne pripada tražena razlika zarade jer joj je u spornom periodu obračunata i isplaćena puna zarada u skladu sa članovima Kolektivnog ugovora tuženog.

Iz izloženih razloga, Vrhovni sud je primenom odredbe člana 414. stav 1. ZPP odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija,

Gordana Komnenić,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković